चीनविरुद्ध ट्यारिफको असरः अमेरिकी चिकित्सा क्षेत्रमा संकट, ट्रम्पमाथि उद्योगको दबाब
काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चीनविरुद्ध ट्यारिफ लगाएपछि अमेरिकी प्रशासन खुसी देखिए पनि उद्योगजगतले यसलाई अस्वीकार गरेको छ । यस ट्यारिफले अमेरिकी नागरिकहरूलाई गम्भीर समस्यामा पार्न सक्ने जनाइएको छ । चिकित्सा सेवा महँगो हुने र औषधीको अभावजस्ता सम्भावित परिणामहरू सामुन्ने छन्। अमेरिकी चिकित्सा उद्योगले ट्रम्प प्रशासनप्रति रोष व्यक्त गरेको छ । रोयटर्सको एक समाचार अनुसार अस्पताल र जेनेरिक औषधी निर्माताहरूले ट्यारिफ नीतिमा छुटको माग गर्दै दबाब बढाएका छन् । चीनबाट आउने चिकित्सा सामग्रीमा ट्यारिफ लागू नहोस् भन्ने माग उनीहरूको छ । यसका लागि प्रमुख फार्मास्युटिकल समूहहरू सक्रिय भएका छन् । अमेरिकामा के असर हुन्छ ? अस्पताल र औषधी निर्माताहरूले चेतावनी दिएका छन् कि ट्यारिफले न केवल औषधीको कमी हुनेछ, यसले मूल्य पनि बढ्नेछ । अमेरिकन हस्पिटल एसोसिएशनले ट्रम्पलाई पत्रमा स्पष्ट पारेको छ कि यसले क्यान्सर, हृदयरोगका औषधी र चीनबाट आउने एमोक्सिलिनजस्ता एन्टिबायोटिक्सलाई प्रभाव पार्नेछ । ट्रम्पमाथि दबाब अमेरिकी व्यापार प्रतिनिधि कार्यालय अनुसार सन् १९९४ देखि अमेरिका र यसका व्यापारिक साझेदारहरूले फार्मास्युटिकल उत्पादनमा प्रयोग हुने रसायनमा ट्यारिफ हटाउने सहमति जनाएका छन् । तर हालैको ट्यारिफ घोषणापूर्व फार्मास्युटिकलका अधिकारीले ट्रम्प प्रशासनलाई ट्यारिफबाट बाहिर राख्न आग्रह गरेका थिए । चीनमा निर्भरता अस्पताल लबी समूहअनुसार अमेरिकाको ३० प्रतिशत कच्चा पदार्थ चीनबाट आउँछ, जुन ५ हजारभन्दा बढी अस्पताल र स्वास्थ्य प्रणालीमा प्रयोग हुन्छ । डिस्पोजेबल मास्कको एक तिहाई र प्लास्टिकको पन्जालगायत करिब सबै चीनबाट नै निर्यात हुन्छ। अमेरिकामा औषधी महँगो अमेरिकामा औषधीको मूल्य विश्वभरिको तुलनामा सबैभन्दा बढी छ । २०२३ मा अमेरिकाले १७६ अर्ब डलरको औषधि आयात गरेकोमा ६ अर्ब डलर चीनबाट आएको थियो । अमेरिकी खाद्य एवं औषधी प्रशासनको डाटाअनुसार यसमा एमोक्सिलिन र पेन्सिलिन जस्ता एन्टिबायोटिक्स समावेश छन् । मेक्सिको, क्यानडा र चीनविरुद्ध अमेरिकाको ‘ट्रेड वार’ यूएसएआईडी ‘कट्टर पागलहरूद्वारा चलाइएको’ ट्रम्पको भनाइ, बन्द गर्ने मस्कको दावी
सभापति लामिछानेको सांसद पद फुकुवा गर्न माग
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसदहरुले पार्टी सभापति रवि लामिछानेको सांसद पद फुकुवा गर्न माग गरेका छन् । प्रतिनिधिसभाको शून्य समयमा बोल्दै रास्वपाका सांसदहरुले उनको सांसद पद फुकुवा गर्न माग गरेका हुन् । रास्वपा सांसद डोलप्रसाद अर्यालले सभापति लामिछानेमाथि राजनीतिक प्रतिशोध साँधेर झुट्टा मुद्दा लगाएर फसाउन खोजिएको आरोप लगाए । उनले भने, ‘थुनामा नरहेको बेला लामिछानेको सांसद पद तुरुन्त फुकुवा गर्न सभामुखमार्फत आग्रह गर्दछु ।’ रास्वपाकै सांसद बिनिता कठायतले सभापति लामिछानेलाई हिरासतमा राख्दैमा सहकारी पीडितको रकम फिर्ता भयो त ? भन्दै प्रतिप्रश्न गरे । सहकारी पीडितको समस्या समाधानमा बेवास्ता गरेको भन्दै उनले आपत्ति जनाए । शून्य समयमा सांसदहरुले आ–आफ्नो क्षेत्रमा देखिएका समस्या उजागर गरेका थिए । सो क्रममा सांसद ठाकुरप्रसाद गेरैले बुटवल–पाल्पा सडकको बाँकी काम समयमै सम्पन्न हुने गरी काम गर्न सुझाव दिए । सांसद तारा लामा तामाङले उखु किसानले समयमै भुक्तानी पाउनुपर्ने माग गरिन् । कञ्चनपुरमा हात्ती आतङ्कका कारण कृषिमा क्षति पुगेको भन्दै उनले किसानलाई उचित क्षतिपूर्तिको माग गरिन् । सांसद डा तोसिमा कार्कीले ललितपुरका नागरिकले टिपर आतङ्कका कारण दुःख पाइरहेको गुनासो गरिन् । नख्खु–भैँसीपाटी सडकमा ट्याक्टर आतङ्कले दुर्घटना बढेकाले बस्ती भएको क्षेत्रमा ट्याक्टर चलाउन निषेध गर्नुपर्ने बताइन् । सांसद दामोदर पौडेल बैरागीले दु्रतगतिमा जनतालाई सेवा दिनेगरी विधेयक बनेको भन्दै पोखरा अन्तरर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र र पोखरामा मुटु उपचार केन्द्रको आवश्यकता रहेको बताए । सांसद दुर्गा राईले पाथीभरामा केबलकार निर्माणको विषयमा ताप्लेजुङ अशान्त रहेकाले सहमति नलीइकन काम गर्न खोजेको आपत्ति जनाइन् । सांसद देवेन्द्र पौडेलले बाङलुङको ढोरपाटनमा जिल्लास्तरीय अस्पताल बनाउने निर्णय भए पनि आवश्यक चिकित्सक र स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन अनुरोध गरे । सांसद धनराज गुरुङले बुटवल सिद्धार्थ राजमार्गको स्तरोन्नतिलाई दु्रत गतिमा अगाडि बढाउन माग गरे । सांसदहरु धुव्रबहादुर प्रधान, नारायणप्रकाश साउद, नारायणप्रसाद आचार्य, दीपा शर्मा, नारायणी शर्मा, निर्मला कोइराला, निशा डाँगी, नैनकला थापा, पुष्पबहादुर शाह, पूर्णबहादुर घर्तिमगर, प्रकाश ज्वाला, प्रतिमा गौतम, प्रभु हजारा, पे्रमबहादुर आले, प्रेमबहादुर महर्जन, वासुदेव घिमिरे र विन्दवासिनी कङ्सकारले शून्य समयमा विभिन्न विषयमा आफ्नो धारणा राखेका थिए ।
प्रेम दिवसमा ५ लाख गुलाफ बिक्री हुने विश्वास, ७५ प्रतिशत आयातकै भर
काठमाडौं । प्रणय दिवस अर्थात् भ्यालेन्टाइन्स डे नजिकिँदै छ । फेब्रुअरी १४ तारिखमा पर्ने प्रणय दिवस आउनुअघि विभिन्न दिवस (डे) मनाउने गरिन्छ । प्रेम दिवसको सुरुको दिन आज शुक्रबार (फ्रेब्रुअरी ७ तारिख) प्रेमीप्रमिकाले ‘रोज डे’ मनाउँदैछन् । विदेशी संस्कृति भए पनि यस्ता दिवसले नेपालमा पनि राम्रै प्रभाव पारेको छ । आज रोज डेका दिन प्रेमीप्रेमिकाले एकआपसमा रोज (गुलाफ फूल) साटासाट गर्छन् । तर, कृषिप्रधान देश नेपालमा अधिकांश फूल भारतबाट भित्रिने गरेको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को ६ महिनामा २१ हजार वटा बढीकाे परिमाणमा गुलाफ आयात भएको छ । चालु आवको पौष मसान्तसम्म १३ लाख ४५ रुपैयाँ बढीको गुलाफ आयात भएको भन्सार विभागले जनाएको छ । उक्त गुलाफ आयात हुँदा १ लाख रुपैयाँ बढीको राजस्व संकलन भएको छ । विभागका अनुसार नेपालमा भारत र नेदरल्यान्डबाट रोज आयात भएको छ । भारतबाट १९ हजार ८ सय वटा गुलाफ आयात हुँदा नेदरल्यान्डबाट भने १ हजार २ सयवटा गुलाफ आयात भएको छ । नेपालमा वर्षमा ५० लाखवटा भन्दा धेरै रोज खपत हुने गरेको छ । जसको ८० प्रतिशत हिस्सा नेपालको आफ्नै उत्पादनले धानेको छ । बाँकी २० प्रतिशत भने विदेशबाट आउने गरेको फ्लोरिकल्चर एशोसिएसन अफ नेपालका महासचिव मीनमान श्रेष्ठले विकासन्युजलाई जानकारी दिए । उनका अनुसार नेपालमा वर्षमा ४० लाख वटा गुलाफ उत्पादन हुन्छ र बाँकी १० लाख विदेशबाट आयात हुने गर्दछ । नेपालमा वर्षभरि खपत हुने गुलाफमध्ये १० प्रतिशत भ्यालेन्टाइन डेमा खपत हुने गरेको उनको भनाइ छ । भ्यालेन्टाइन डेका लागि करिब ५ लाख वटा रोज खपत हुने गरेको छ । रोज डेमा खपत हुने फुलमध्ये २० प्रतिशत नेपालमै उत्पादन भएका र बाँकी ८० प्रतिशत विदेशाबाट आउने गर्दछ । भ्यालेन्टाइन डेका लागि एक सातामा गुलाफ माग हुने भएकाले विदेशबाट धेरै आयात गर्नुपरेको महासचिव श्रेष्ठकाे भनाइ छ । उनले भने, ‘भ्यालेन्टाइन डेका लागि एक हप्तामा करिब ५ लाख वटा फूल खपत हुने गर्दछ । त्यसकारण पनि यो समयमा ८० प्रतिशत गुलाफ भारत लगायत अन्य देशबाट आयात गर्नु परेको छ ।’ तर, यस वर्ष नेपालमा गुलाफ उत्पादन तुलनात्मक रूपमा धेरै भएको छ । त्यसकारणले पनि यस वर्षको भ्यालेन्टाइनमा गत वर्षको तुलनामा रोज आयात कम हुने अनुमान उनकाे छ । उनका अनुसार यस वर्षको भ्यालेन्टाइनमा २५ प्रतिशत रोजको खपत नेपालकै उत्पादनबाट हुनेछ भने ७५ प्रतिशत मात्रै आयात भएको छ । हाल नेपालमा १० हजार हेक्टर भन्दा बढी जमिनमा गुलाफ उत्पादन हुने गरेको फ्लोरिकल्चर एशोसियशनले जनाएको छ । बाह्रै महिना गुलाफ उत्पादन हुने गर्दछ । चिसो मौसममा तराई क्षेत्रमा गुलाब उत्पादन हुने गर्छ भने गर्मी महिनामा पहाडी भेगमा उत्पादन हुने गर्छ । गुलाफ भ्यालेन्टाइन डेमा मात्र नभएर बिहेको गाडी सजाउन, माला बनाउन, बुकी बनाउन, अफिसमा सजाउन समेत प्रयोग हुने गरेको छ। गुलाफकै लागि करोडौं रुपैयाँ भारतीय बजारमा जाने गर्छ । यो प्रक्रिया हरेक वर्ष प्रेम दिवस आएसँगै चलिरहन्छ । यस वर्ष गुलाफको मूल्य प्रति ‘स्टिम’ १ सय रुपैयाँदेखि बुकेटसहितको साढे दुई हजार रुपैयाँसम्म पर्छ ।
राष्ट्र बैंकले २५ करोड रुपैयाँ मुद्दती निक्षेपमा लगानी गर्ने
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले २५ करोड रुपैयाँ मुद्दती निक्षेपमा लगानी गर्ने भएको छ । बैंकको विभिन्न कोषमा रहेको २५ करोड रुपैयाँ मुद्दती निक्षेपका रूपमा लगानी गर्ने जनाएको छ । राष्ट्र बैंकले उक्त परिमाण बराबर रकम वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र वित्त कम्पनीमा लगानी गर्ने जनाएको हो । बैंकका अनुसार ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैंक, ‘ख’ वर्गका राष्ट्रिय स्तरका विकास बैंक र ‘ग’ वर्गका राष्ट्रिय स्तरका वित्त कम्पनीमा उक्त परिमाण बराबर रकम निक्षेपमा लगानी गरिने छ । वाणिज्य बैंकमा २० करोड, विकास बैंकमा ३ करोड ७५ लाख र वित्त कम्पनीमा १ करोड २५ लाख निक्षेपमा लगानी गरिने छ । ६ फागुन २०८१ देखि ६ फागुन २०८२ सम्म ३ सय ६६ दिनको मुद्दती निक्षेपमा २५ करोड रुपैयाँ लगानी गर्न लागिएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ । निक्षेपमा रकम लिन चाहने बैंक तथा वित्तीय संस्था सञ्चालनमा आएको कम्तीमा दुई वर्ष पूरा भएको हुनुपर्ने, राष्ट्र बैंकबाट तोकिएको न्यूनतम पूँजीकोष कायम गरेको हुनुपर्ने, निष्क्रिय कर्जा कुल कर्जा सापटीको ५ प्रतिशतभन्दा कम हुनुपर्ने, खुद तरल सम्पत्ति केन्द्रीय बैंकले तोकेको न्यूनतम सीमा कायम गरेको हुनुपर्ने, कर्जारनिक्षेप अनुपात समय–सयममा निर्धारण गरिएको सीमाभित्र रहेको हुनुपर्ने र निकटतम अघिल्लो आर्थिक वर्षमा खुद मुनाफामा रहेको हुनुपने सर्त राष्ट्र बैंकको छ । त्यसैगरी निक्षेप लगानी गरिने संस्थाको कुनै पनि सञ्चालक वा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) लाई राष्ट्र बैंकले जरिबाना गरेको अवस्थामा त्यस्तो जरिबाना गरिएका सञ्चालक वा सीईओ उक्त संस्थामा कायम नरहेको हुनुपर्ने र यदि कायम रहेको भए जरिबाना भुक्तान गरेको मितिले ६ महिना अवधि पूरा भएको हुनुपर्ने, शीघ्र सुधारात्मक कारबाहीमा परेको भए फुकुवा भएको कम्तीमा ६ महिना पूरा भएको हुनुपर्ने पनि सर्त छ । त्यस्तै राष्ट्र बैंकको कारबाहीमा परी समस्याग्रस्त घोषणा नभएको हुनुपर्ने भएको भए फुकेवा भएको ६ महिना अवधि पूरा भएको हुनुपर्ने तथा सर्वसाधारणका लागि छुट्याइएको सेयर जारी गरिसकेको हुनुपर्ने सर्त केन्द्रीय बैंकको छ ।
झाडी फाँडेर १४० रोपनीमा ओखरखेती, २४ लाख रुपैयाँ लगानी
ढोरपाटन । बागलुङ नगरपालिका–९ दुर्लेनीका किसानले झाडी फाँडेर ओखरखेती थालेका छन् । उनीहरुले एक सय ४० रोपनीमा दुई हजार २०० ओखरका बिरुवा हुर्काएका छन् । दुर्लेनी सामुदायिक कृषि तथा जडीबुटी समूहमार्फत ओखरखेती थालेको समूहका अध्यक्ष देवबहादुर खड्काले जानकारी दिए । हाल ओखरखेतीमा १७ जना युवक संलग्न छन् । ओखरखेतीका लागि प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना बागलुङले पनि सहयोग गरेको छ । ओखर फलाउन किसानको १४ लाख रुपैयाँ र प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाबाट १० लाख रुपैयाँ अनुदान गरी २४ लाख रुपैयाँ लगानी भएको छ । प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाका प्रमुख नारायण पौडेलले उर्लेनी क्षेत्र ओखरखेतीका लागि उपयुक्त रहेको र किसानले माग गरेअनुसार अनुदान उपलब्ध गराएको बताए । ‘परियोजनाले कश्मिरी लोकल र थिन्सेल जातको बिरुवा सिफारिस गरेको थियो, उहाँहरुले बैतडीबाट बिरुवा ल्याएर लगाउनु भएको छ, बिरुवा हुकिएका छन्’, उनले भने ।
जीवन विकासको सञ्चालक सदस्यमा जैन मनोनित
विराटनगर । जीवन विकास लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सञ्चालक समिति सदस्यमा डा. बन्दनाकुमारी जैन चयन भएकी छन् । सञ्चालक समितिको बैठकले स्वतन्त्र सञ्चालकको रूपमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयकी सहायक प्राध्यापक जैनलाई मनोनित गरेको हो । जीवन विकासमा यसअघि सोनिला शाक्य स्वतन्त्र सञ्चालक थिइन् । उनको कार्यकाल सकिएपछि सञ्चालक समितिको बैठकले सहायक प्राध्यापक जैनलाई मनोनित गरेको लघुवित्तले जनाएको छ । जैनले जीवन विकासको सञ्चालक समिति अध्यक्ष विक्रमराज सुवेदीबाट सञ्चालकको शपथग्रहण पनि गरेकी छन् । व्यवस्थापन संकायबाट विद्यावारिधि गरेकी जैन डिग्री क्याम्पस विराटनगरमा प्राध्यापन गराउँछिन्
नबिल बैंकलाई सफलता : ३ वर्षमा ५६ युवा बने उद्यमी, १२ सय जनालाई रोजगारी
काठमाडौं । ललितपुरको लेलेकी सुस्मा पौडेल र सुस्मिता पौडेल दिदीबहिनी मिलेर रिट्ठाको स्याम्पु बजारमा ल्याएका छन् । पौडेल दिदीबहिनी बायोटेक्नोलोजिष्ट हुन् । सुस्मिताकाे कपाल घुम्रिएको छ । बजारको स्याम्पुले काम नदिएपछि उनले बजारको स्याम्पु प्रयोग गर्न छोडेर गाउँमा पाइने रिट्ठाको प्रयोग गर्न थालिन् । रिट्ठामात्र पिसेर प्रयोग गर्दा कपाल निकै सुख्खा हुन थाल्यो । गाउँमा त्यत्तिकै खेर गइरहेको र बिक्री हुँदा पनि सस्तो मूल्यमा गइरहेको रिट्ठाबाट कसरी के गर्न सकिन्छ भनी सुस्मिताले अनुसन्धान गर्न थालिन् । उनले गुगलमा सर्च गर्दै जाँदा आइडिया कल फेला पारिन् । उनले आफ्नो आइडिया त्यहाँ सेयर गरिन् । त्यही क्रममा एउटा क्लाइमेट स्मार्ट इन्टरप्रेनरसिप संस्थाले उनलाई आइडिया दियो । त्यसपछि दिदीबहिनी मिलेर रिट्ठाबाट स्याम्पु बनाएर बजारमा ल्याउने योजना बनाए । उनीहरूको योजनामा नवीनता दिने काम संस्थाले गरिदियो । उनीहरू कलेज पढ्दै गर्दा कलेजको ल्याब प्रयोग गरेर स्याम्पु बनाउन थाले । रिट्ठाको स्याम्पु बनाउन रिट्ठा मात्र भएर हुँदैन । यो मात्र प्रयोग गर्दा कपाल सुख्खा हुन्छ । शिकाकाई, कोकोनट स्ट्रिट, तेल र आवश्यक केमिकल राखेर स्याम्पु बनाइयो । ‘हामीले यसरी बनाइरहेका थियौं, यसमा थप सहयोग नबिल बैङ्कबाट पायौं,’ सुस्मिता भन्छिन्, ‘अहिले बजारमा राम्रो बन्दैछ ।’ सुस्मा पौडेल र सुस्मिता पौडेल । यो स्याम्पु महिला र पुरुष दुवैले प्रयोग गर्न मिल्छ । तर, महिलाको कपाल लामो हुँदा धेरै फिँज आउँदैन । यो स्याम्पु महिलाभन्दा पुरुषको रोजाइमा बढी पर्न थालेको छ । काभ्रेकी दीक्षा पौडेलले कोसिस इन्टरप्राइजेजको संस्था खोलेको ७ वर्ष भयो । उनी यो संस्थामार्फत ग्रामीण भेगका महिलालाई उद्यमशीलता सम्बन्धी तालिम दिने काम गर्थिन् । आर्थिकरूपमा आत्मनिर्भर बनाउन महिलालाई उद्यमशीलतामा जोड्नुपर्ने बताउँदै उनी सिन्धुली, काभ्रेका महिलालाई सिकाउँथिन् । अरूलाई सिकाउँदै गर्दा उनलाई आफू पनि केही गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो । दीक्षाले साथीसँग मिलेर लप्सीका फरक परिकार बनाउन थालिन् । अचार, तितौरा, बजारमा आएपनि चकलेटको रूपमा भने आएको थिएन । उनले अब नेपाली फलबाटै हाइजेनिक खालको मिठाई, चकलेट बनाउने योजना बनाइन् । त्यसपछि उनले यो आइडियामा कसरी नयाँ व्यवसाय गर्न सकिन्छ भन्नेबारेमा खोज्न थालिन् । दीक्षा पौडेल र विवेक राना । उनले लप्सी र चकलेटलाई मिश्रण गरेर ‘लप्सी ट्रफल’ प्रोडक्ट उत्पादन गरिन् । उनको यो आइडियामा नबिल बैङ्कले पनि सहयोग गरेको छ । संस्थाका सहसंस्थापक विवेक राना लक्ष्मी ट्रफलका लागि चाहिने लप्सी काभ्रे र सिन्धुपाल्चोकबाट ल्याउने गरेको बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘हामीसँग र मेट्रियल पर्याप्तमात्रा छ, तर कसरी बनाउने, बजारमा कसरी ल्याउने भन्ने विषयमा हामीलाई नबिलले सिकायो । अहिले हामी लप्सीका विभिन्न परिकार बनाएर बजारमा पठाइरहेका छौं ।’ उनका अनुसार लप्सी ट्रफल, लप्सी क्यान्डी, लप्सीको पाउडर उत्पादन गरेर बिक्री भइरहेको छ । यसको मार्केट अहिले सबैभन्दा बढी काठमाडौं उपत्यकामा मात्र छ । लप्सी पाउडर भने विदेशमा पनि निर्यात भइरहेको छ । यो वर्ष उनीहरूले ५० लाख बढीको सामग्री उत्पादन गरेका छन् भने अब एक करोडको सामग्री उत्पादन गर्ने योजना छ । बनेपाका रोशन श्रेष्ठले भाइरसमुक्त आलुको बीउ उत्पादन गर्न थालेको करिब १० वर्ष भयो । उनी यसको बीउ एउटा कोठाभित्र उत्पादन गर्छन् । कुनै जातको आलु कोठाभित्र आर्टिफिसियल लाइट, तापक्रम मिलाएर बिरुवा ठूलो बनाइन्छ । २८ दिनपछि कोठाभित्र राखेपछि ठूलो भइसकेपछि बारीमा ल्याएर बेर्ना सारिन्छ । यसरी सारिएको आलुको नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद (नार्क)मा ल्याएर भाइरस टेस्ट गरिन्छ । परीक्षणपश्चात नेगेटिभ आएको खण्डमा किसानलाई बेर्ना वितरण गरिन्छ । रोशन आजभन्दा १२ वर्षअघि भारतबाट बायोटेक पढेर नेपाल आए । उनले एक वर्ष नार्कमा इन्टर्नसिप गरे । त्यो बेला उनलाई नेपालको कृषि त्यसमा पनि आलुको विषयमा राम्रो बुझ्ने मोका पाए । त्यपछि उनी बनेपा फर्के अनि प्रगतिशिल युवा कृषि कृषक समूह बनाएर दर्ता गरे । त्यसपछि उनले आफै काम गर्न सुरु गरे । रोशनको यो काममा नबिल बैङ्कले पनि ठूलो सहयोग गर्यो । उनले यसरी बनाएको आलुको बीउ बेर्ना सुपरजोनमा बेच्छन् र त्यो सुपरजोनले किसानहरूलाई वितरण गर्छ । उनी नेपाली कृषकले १५–२० वर्षदेखि एउटै बीउ प्रयोग गर्दा उत्पादन नहुने, राम्रो फल नलाग्ने समस्या रहेको भन्दै उत्पादकत्व बढाउने उद्देश्यले यो व्यवसाय सुरु गरेको बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘हामीले पूर्व आधारभूत बीज (‘प्री बेसिक सिड’) निकाल्छौं, जुन भाइरस फ्री हुन्छ र उत्पादन पनि राम्रो हुने भएकाले किसानलाई राम्रो फाइदा पुगेको छ ।’ तीन वर्षमा ५६ जना उद्यमी नेपालमै बसोबास गरी नेपालमै उद्यमशील बन्न चाहने युवाहरूलाई नबिल बैंकले सहयोग गर्दै आएको छ । ‘नबिल स्कूल अफ सामाजिक उद्यमशीलता’ कार्यक्रममाफर्त तीन वर्षदेखि सहयोग गर्दे आइरहेको छ । तीन वर्षको अवधिमा ५६ जना उद्यमीलाई कार्यक्रम मार्फत उद्यमको आइडियादेखि सीप सिकाउने कामसम्म सहयोग गरेको बैङ्कले जनाएको छ । ज्ञानेन्द्रप्रसाद ढुंगाना । बिहीबार कीर्तिपुरमा आयोजना गरिएको ‘नबिल स्कूल अफ सामाजिक उद्यमशीलता’ कार्यक्रममा बोल्दै बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) ज्ञानेन्द्रप्रसाद ढुंगानाले उद्यमशीलताप्रति नेपाली युवाको आकर्षण बढ्न थालेको बताए । उनले ‘नेपालमा केही छैन, युवाले देश छोडिरहेका छन्’ भन्ने कुरा बाहिर आउँदा नेपालमै रहेका युवाहरूले नेपालमै राम्रो काम गरिरहेका उदाहरण धेरै रहेको बताए । उनले तीन वर्षमा ५६ जना उद्यमीहरूले १ हजार २ सय जनालाई रोजगारीको अवसर सिर्जना गरेको भन्दै खुसी व्यक्त गरे । उनले यो कार्यक्रम सफल हुनुमा बैंकको मात्र नभइ स्कुल अफ म्यानेजमेन्ट त्रिभुवन विश्वविद्यालयको ठूलो हात रहेको बताए । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका उपकुलपति केशरजंग बरालले विदेश जाने युवाको लर्कोलाई भाषण र नीतिले रोक्न नसक्ने बताए । उनले यसका लागि समाज र विद्यार्थीको सोच परिवर्तन गर्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘युवाहरू नेपालमा अवसर छैन भन्छन्, तर म भन्छु यहाँ पर्याप्त अवसर छ । तर हामी नेपालको मालिक हुने सोच निकै कम छ, बरु राजनीतिक सोच बढी देखिन्छ ।’ केशरजंग बराल । उपकुलपति बराल आफू काम गर्ने र अरुलाई काम दिने सोच बनाउने विद्यार्थी उत्पादन गर्न नसकेको बताए । ‘जब विद्यार्थी पढाइ सक्छन्, तब जागिर खोज्छन्, आफ्नो वरिपरि रहेको अवसर देख्दैनन्,’ उनी भन्छन्, ‘हामीले आत्मनिर्भर बन्ने सीप विद्यार्थीलाई दिन सकेनौं, जबसम्म उद्यमी बन्न सक्ने सीप हामी दिन सक्दैनौं, तबसम्म हामीसँग पैसा, साधन र अवसर भएपनि सदुपयोग हुँदैन ।’ उनले यो कार्यक्रममले विद्यार्थीमा दुइटा सोंच परिवर्तन गर्ने अपेक्षा राखेका छन् । एउटा विद्यार्थीको राजनीतिका सोंच परिवर्तन गर्ने अनि अर्को उद्यमशीलता बन्न खोज्ने । उनले अब विद्यार्थीले जागिर खोज्ने नभइ जागिर दिने साेंच बनाउनुपर्ने बताए । कार्यक्रममा अन्य वक्ताहरूले यो कार्यक्रमको प्रसंसा गर्दै नेपाली युवाहरूले गरिरहेको उद्यमको प्रशंसा गरेका थिए । उनीहरूले नेपाली उत्पादनलाई नेपालमा मात्र नभइ विश्वमा पुर्याउन र नेपालभित्रै रोजगार सिर्जना गर्न युवाहरूलाई आह्वान गरेका थिए । कार्यक्रममा दोस्रो र तेस्रो वर्षमा पाएको फेलो उद्यमीहरूलाई प्रमाणपत्र वितरण गरेको छ । प्रमाणपत्र प्राप्त गर्दै फेलो उद्यमीहरूले आफूहरूले सुरुवात गरेको काममा बैंकले गरेको सहयोगले ठूलो राहत पुर्याएको बताए ।
बुढीगण्डकी हाइड्रोमा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ७० प्रतिशत लगानी, १८ महिनाभित्र सञ्चालनमा ल्याउने
काठमाडौं । गोरखाको धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकमा निर्माण हुने ४.६ मेगावाट क्षमताको सुपर माछा खोला जलविद्युत् आयोजनामा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले लगानी गर्ने भएको छ । कुल ९६ करोड ३८ लाख ३० हजार रुपैयाँ कुल लागत रहेको यस आयोजनामा ७० प्रतिशत ऋण र ३० प्रतिशत स्वपुँजी लगानी रहनेछ । राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले ६७ करोड ४६ लाख ८० हजार रुपैयाँ लगानी गर्नेछ भने वांँकी २८ करोड ९१ लाख ५० हजार रुपैयाँ स्वपुँजी लगानी हुनेछ । आयोजनाबाट वार्षिक २७.३७९ गिगावाट आवर विद्युत् उत्पादन हुनेछ । बर्खामा १८६२१ गिगावाट आवर र हिउँदमा ८.७५ गिगावाट आवर विजुली उत्पादन हुने कम्पनीले जनाएको छ । आयोजनामा लगानी सम्बन्धी सम्झौतामा बुढीगण्डकी हाइड्रोपावरका तर्फबाट अध्यक्ष खगेन्द्र न्यौपाने र बैंकका तर्फबाट प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) देवेन्द्र रमण खनालले हस्ताक्षर गरे । अध्यक्ष न्यौपाने, प्रबन्ध निर्देशक कृष्णप्रसाद घिमिरे, निर्देशक सरोज धिताल, जोन घले, ईन्द्र बहादुर ढकाल र बिनोद थापासहितको अनुभवी समूहले आयोजना निर्माण गर्न लागेका हुन् । सो समूहले यसअघि सोही क्षेत्रमा तोकिएको अवधिभन्दा ६ महिना अघि ४.५५ मेगावाट क्षमताको विकास हाइड्रोपावर जलविद्युत आयोजना निर्माण गरी सञ्चालनमा ल्याईसकेको छ । साथै प्राथमिक सेयर निष्काशन (आईपीओ) ६ महिनाभित्रमा जारी गर्ने तयारीमा कम्पनी रहेको छ । बुढीगण्डकी हाईड्रोपावर १८ महिनाभित्र सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्य छ । आयोजनाको नेपाल विद्युत् प्राधिकरणसँग २०८० असार २१ मा विद्युत् खरिद बिक्री सम्बन्धी सम्झौता (पीपीए) भएको थियो । साथै आयोजनाको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) तयार गरिसकेको कम्पनीले जनाएको छ । आयोजनाको प्रसारण लाइनलाई विकास हाइड्रोपावरमा स्विचिङ गरी धादिङको सल्यानटार सब–स्टेसनमा जोडिने छ । आयोजनाले ६ महिनामा सर्वसाधारण लगानीकर्ताका लागि सेयर जारी गर्नेछ । यससँगै २४ मेगावाट क्षमताको साङ्ग्रीला हाईड्रोपावर निर्माण गर्ने योजना रहेको प्रबन्ध निर्देशक कृष्ण प्रसाद घिमिरेले बताए ।
