काठमाडौं । रुस–युक्रेन युद्ध सुरु भएपछिको पहिलो पूर्ण हिउँद नजिकिँदै गर्दा युरोपेली मुलुकहरू गम्भीर ऊर्जा सङ्कटको सम्मुख पुगेका छन् । ग्यासको भूमिगत भण्डारण असामान्य रूपमा घट्नुका साथै प्राकृतिक ग्यास, डिजेल तथा घरायसी र औद्योगिक ऊर्जाको मूल्य निरन्तर बढ्दा युरोपेली उपभोक्ता तथा उद्योगहरूले यस वर्ष अत्यधिक महँगो हिउँदको सामना गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ ।
युरोपेली बजारको प्रमुख मानक मानिने डच टीटीएफ फ्रन्ट–मन्थ फ्युचर्समा ग्यासको मूल्य प्रतिमेगावाट–घण्टा ७२ देखि ७३ युरोको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको छ। चालु महिनाको सुरुतिर यो दर ८० युरो नाघेको थियो, जुन अघिल्लो वर्ष यही अवधिमा केवल ३२ युरो हाराहारीमा सीमित थियो। एक वर्षकै अन्तरालमा ग्यासको मूल्य दोब्बरभन्दा बढीले वृद्धि भएपछि समग्र आपूर्ति शृङ्खला दबाबमा परेको हो।
यो ऊर्जा धक्काले युरोपेली क्षेत्रको समग्र मुद्रास्फीतिलाई थप उकासेको छ। युरोस्ट्याटको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार युरो मुद्रा प्रयोग हुने देशहरूको वार्षिक मुद्रास्फीति जुलाई महिनाको २.९ प्रतिशतबाट बढेर अगस्टमा ३.२ प्रतिशत पुगेको छ। यस वृद्धिमा ऊर्जा क्षेत्रको मूल्यवृद्धिले मात्रै १.२९ प्रतिशत बिन्दुको योगदान पुर्याएको देखिएको छ।
युरोपेली सङ्घ (ईयू) अन्तर्गतका ग्यास भण्डारण स्थलहरू हाल औसतमा करिब ७० प्रतिशत मात्र भरिएका छन्, जुन विगतका वर्षहरूको तुलनामा अत्यन्त कमजोर स्तर हो। ग्यास इन्फ्रास्ट्रक्चर युरोपका अनुसार यस पटकको अत्यधिक गर्मीका कारण ग्यास खपत बढेको र चर्को मूल्यका कारण देशहरूले पर्याप्त मौज्दात गर्न नसक्दा हिउँदका लागि आवश्यक भण्डारण निकै पातलिएको छ।
हाल ईयूको कुल ग्यास आपूर्तिमध्ये करिब आधा हिस्सा तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ले ओगटेको छ। सन् २०२५ मा ईयूले आयात गरेको कुल एलएनजीको ५८ प्रतिशत हिस्सा अमेरिकाबाट आपूर्ति भएको थियो, जसले ईयूको समग्र मागको करिब एक चौथाइ धान्छ।
होर्मुज जलडमरुमा उत्पन्न अवरोधका कारण युरोपको जीवाश्म इन्धन आयात खर्चमा ९० अर्ब युरोको थप भार परेको युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डेर लेनले पुष्टि गर्नुभएको छ।
बढ्दो मूल्यको असरबाट नागरिकलाई राहत दिन जर्मनीले अक्टोबर १ देखि पेट्रोल र डिजेलमा कर कटौती गर्ने घोषणा गरेको छ, जसले पम्पमा इन्धनको मूल्य प्रतिलिटर १७ युरो सेन्टसम्म घटाउनेछ।
सन् २०२२ को ग्यास सङ्कटको तुलनामा युरोपसँग हाल आपूर्तिका धेरै विकल्पहरू उपलब्ध भए पनि न्यून भण्डारण, कसिलो इन्धन बजार र विश्वव्यापी मूल्य उतारचढावको उच्च जोखिमका कारण युरोपका लागि आगामी हिउँद निकै चुनौतीपूर्ण बन्ने देखिएको छ।
