धितोपत्र दलालको सङ्ख्या ९० पुग्यो, पूर्ण कार्य गर्ने अनुमति दुई कम्पनीलाई मात्र
काठमाडौं । धितोपत्रको दोस्रो बजारमा कारोबारका लागि अनुमति पाउने दलाल कम्पनी (ब्रोकर)को सङ्ख्या ९० पुगेको छ । गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ का लागि ८२ वटा दलाल कम्पनीले अनुमति पाएकामा हाल थप आठवटा कम्पनी थपिएका हुन् । धितोपत्रको खरिद तथा बिक्री गर्न गत असोज मसान्तसम्ममा ९० वटा सदस्य दलाल कम्पनीले अनुमति पाएको नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज लिमिटेड (नेप्से) ले जनाएको छ । यस्तै धितोपत्र व्यापारी (स्टक डिलर)को रूपमा चालु आर्थिक वर्षका लागि दुईवटा कम्पनीको सदस्यता नवीकरण गरिएको नेप्सेले जनाएको छ । स्टक डिलरका रूपमा नागरिक स्टक डिलर कम्पनी लिमिटेड र नबिल स्टक डिलर लिमिटेडले अनुमति पाएका छन् । नेप्सेका अनुसार हालसम्म दर्ता भएकामध्ये दुई कम्पनीले पूर्ण कार्य गर्ने धितोपत्र दलालका रूपमा अनुमति पाएका छन् भने बाँकी ८८ वटाले सीमित कार्य गर्न अनुमति पाएका छन् । पूर्ण कार्य गर्ने धितोपत्र दलालका रूपमा एनआईएमबी स्टक मार्केट्स लिमिटेड र हिमालन सेक्युरिटिज लिमिटेड रहेका छन् ।
दुई ब्रोकर संघबीच मर्जर, व्यवसायी र लगानीकर्ताको हकहितका लागि एक भएर अघि बढ्ने
काठमाडाैं । दुई ब्रोकर एशोसिएशनबीच मर्जर सम्झौता भएको छ । हाल संचालमा रहेका स्टक ब्रोकर्श एशोसिएनका र धितोपत्र ब्रोकर्श एशोसिएनबीच मर्जर सझौता भएको हो । उक्त सम्झौता पत्रमा स्टक ब्रोकर्श एशोसिएनका तर्फबाट अध्यक्ष धर्मराज सापकोटा र धितोपत्र ब्रोकर्श एशोसिएनका अध्यक्ष सागर ढकालले हस्ताक्षर गरेका हुन् । दुइुृ संस्था मर्जरसँगै स्टक ब्रोकर्श एशोसिएनको नामबाट संचालमा आउने छ । पछिल्लो समय सेयर बजार देखिएको विकृति र विसंगतिलाई हटाउँदै बजारको विकाश र विस्तार गर्नका लागि दुई संस्थाहरु एक भएर अघि बढ्नु परेको धितोपत्र ब्रोकर एशोसिएशनका अध्यक्ष सागर ढकालले जानकारी दिए । ‘२०७९ सालमा नयाँ धितोपत्र व्यवसायीहरुलाई अनुमतिपत्र दिएसँगै जुन किसिमको धु्रविकरण नयाँ र पुरानाबीच देखिएको थियो त्यो धु्रविकरण आजको यस ऐतिहासिक समझदारीसँगै समाप्त भएको छ,’ उनले भने, ‘यसले पक्कै पनि हाम्रो पूँजीबजारलाई र हामी यस बजारका प्रमुख साझेदार धितोपत्र व्यवसायीहरुलाई नयाँ दिशा निर्देश गर्नेछ र यस अवसरले हामीलाई हाम्रो व्यवसायिकता अभिवृद्धि गर्दै हाम्रो हक हित संरक्षणमा एकिकृत भई काम गर्ने वातावरणको सिर्जना गर्नेछ भन्ने मैले विश्वास लिएको छु ।’ साथै अबको दिनमा संयुक्त रुपमा एउटै संस्थाको रुपमा अगाडि बढ्दै पूँजी बजारको विकास, विस्तार र कारोबार सुरक्षा एवं लगानीकर्ता हित संरक्षणका लागि एक ढिंक्का भएर अघि बढन् प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । करिब २३ वर्ष पछि पहिलोपटक धितोपत्र ऐन संशोधनका क्रममा रहेको र उक्त ऐनलाई व्यवसाय र व्यवसायी मैत्री बनाउन मर्जर पछि एक भएको संस्थाले महत्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गर्ने बताए । ‘अझै पनि धेरै कुराहरु जुन वर्तमान अवस्थामा हाम्रो पूँजी बजारलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बनाउनका लागि आवश्यक छन् त्यस किसिमका व्यवस्थाहरु समावेश भएको देखिँदैन,’ उनले भने, ‘यस्तो ऐनहरु क्रमिक रुपमा समयक्रममा निरन्तर संशोधन हुँदै जानुपर्ने हो । तर यति लामो अन्तराल पछि संशोधनमा आउँदै गर्दा पनि धेरै कुराहरु अझै समावेश गर्न छुटेको हुँदा सरोकारवाला सबैलाई यो विषयउपर आवश्यक छलफल गराई उक्त ऐनलाई अगाडि बढाउने हामीले आगामी दिनमा एकिकृत ढंगबाट पहल गर्नुपर्ने छ ।’ नेपालको पुँजी बजारमा अत्यावश्यक भइसकेको बजार पूर्वाधार, कारोबार औजार लगायतका विषयमा हामीले अगामी दिनमा ठोस रुपमा काम गर्नुपर्ने भन्दै अबका दिनमा इन्ट्रा डे कारोबार तथा सर्टसेलको व्यवस्था, इक्विटिको डेरिभेटिभ, इण्डेक्स फण्ड लगायतका लगानी औजारहरुको विकास गर्न ढिला भैसकेको बताए । साथै अक्सन मार्केट, मार्केट मेकर, सिसिपि लगायतका पूर्वाधारहरुको व्यवस्था गर्नुपर्ने हाम्रो बजारको टड्कारो आवश्यकता रहेको अध्यक्ष ढकालको भनाई छ । सो कार्यका लागि नीगित रुपमै ऐन तथा नियमावली एवं विनियमावलीमा व्यवस्था गर्नको लागि एकिृकत भई लाग्ने समेत प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । ‘हाम्रो बजारमा सेटलमेन्ट ग्यारेन्टी फण्डलाई कार्यविधि नभएकै आधारमा लामो समयदेखि सञ्चालनमा ल्याउन सकेका छैनौं भने धितोपत्र व्यवसायीहरुको मर्जर कार्यविधि बन्न सकेको छैन,’ उनले भने, ‘मार्जिन लेण्डिङ्ग लाइसेन्स पाइसकेका धितोपत्र व्यवसायी साथीहरुले अस्पष्ट नीतिका कारण र पूर्वाधार अभावका कारण अझै पनि मार्जिन लेण्डिङ्ग काम गर्न नसकिरहेको परिस्थिति छ । यी सबै विषयमा अब हामी एक भएपछि संयुक्त रुपमा काम गर्नेछौं ।’ उक्त संस्था मर्जरमा स्टक ब्रोकर्श एशोसिएनका तर्फबाट मर्जर समितिका संयोजक पूर्वअध्यक्ष सन्तोषराज मैनाली हरका छन् भने सदस्यहरुमा मदन पौडेल र सुयोग अधिकारी छन् भने धितोपत्र ब्रोकर्श एशोसिएनका तर्फबाट मर्जर समितिका संयोजक महासचिव कृष्ण गिरी तथा सदस्यहरु सुमन कुमार मल्ल र सन्दिप विक्रम राणामा रहेका छन् ।
यी हुन् सेयर मूल्य २ हजार रुपैयाँ भन्दा बढी भएका १८ कम्पनी
काठमाडौं । पछिल्लो समय पुँजी बजार सकारात्मक लयतर्फ अग्रसर छ । देशमा दुई ठूला राजनीतिक दलको संयुक्त सरकार बनेसँगै पुँजी बजारमा भने त्यस्तो कुनै हलचल भएको छैन । सेयर बजार घटबढ हुनु पुँजी बजारको सुन्दरता रहेको लगानीकर्ताहरू बताउँछन् । नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से)मा विभिन्न क्षेत्रका साढे ३ सय बढी कम्पनी सूचीकरण भएर कारोबारमा छन् । नेप्सेमा सूचीकृत म्युचुअल फण्डबाहेकका कम्पनीहरूको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २ सय रुपैयाँदेखि ५० हजार रुपैयाँसम्ममा कारोबार भइरहेका छन् । सूचीकृत कम्पनीहरूमा थोरै कम्पनीको मात्र सेयर मूल्य २ हजार रुपैयाँभन्दा बढीमा कारोबार भइरहेको देखिन्छ । युनिलिभर नेपाल सेयर बजारको हटकेक कम्पनी हो । पुँजी बजारमा सूचीकृत कम्पनीहरूमध्ये सबैभन्दा बढी सेयर मूल्य भएको कम्पनी पनि युनिलिभर नै हो । बुधबारको अन्तिम कारोबार हेर्दा कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४७ हजार ३ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको छ । एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य ५६ हजार ८०५.८० रुपैयाँसम्म पुगेको थियो । जुन हालसम्मकै उच्च मूल्य पनि हो । कम्पनीको चुक्ता पुँजी ९ करोड २० लाख रुपैयाँ रहेको छ । जसमा संस्थापक समूहको ८५ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको १५ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको नेप्सेमा तथ्याङ्क छ । कम्पनीले निरन्तर लाभांश वितरण गर्दै आएको छ । लाभांश इतिहास हेर्दा कम्पनीले नगद लाभांशलाई मात्रै जोड दिएको देखिन्छ । कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को नाफाबाट १ हजार ७१४ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । राष्ट्रिय बीमा कम्पनीको सेयर प्रतिकित्ता १७ हजार १५० रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको छ । पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकत्ता २२ हजार ४९३.९० रुपैयाँ पुगेको थियो । २६ करोड ६६ लाख ३६ हजार रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको कम्पनीमा संस्थापक समूहको ८७.७५ प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको १२.२५ प्रतिशत लगानी छ । यस कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०६२/६३ मा ११४.२७ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । त्यसयता भने कम्पनीले हालसम्म प्रतिफल बाँड्न सकेको छैन । साथै, कम्पनीको विगत केही वर्षको लेखापरीक्षण पनि हुन बाँकी रहेको छ । बोटलर्स नेपाल (बालाजु)को सेयर बुधबार प्रतिकित्ता १७ हजार रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको छ । ५२ साताको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २३ हजार ७६५ रुपैयाँसम्म पुगेको नेप्सेले जनाएको छ । १९ करोड ४८ लाख ८८ हजार रुपैयाँ पुँजी रहेको कम्पनीमा २५ प्रतिशत सर्वसाधारण र ७५ प्रतिशत संस्थापक समूहको सेयर स्वामित्व रहेको छ । निरन्तर लाभांश वितरण गर्दै आएको यस कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा भने सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाएको थियो । बोटलर्स नेपाल (तराई) को सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १४ हजार ४११ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । पछिल्लो एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १७ हजार २ सय रुपैयाँ पुगेको थियो । १९ करोड ४८ लाख ८८ हजार रुपैयाँ पुँजी रहेको यस कम्पनीमा सर्वसाधारण समूहको २५ प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले पनि निरन्तर उच्च लाभांश वितरण गर्दै आएको छ । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ६० प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । यसपटक भने लाभांश घोषणा गर्न बाँकी छ । साल्ट ट्रेडिङ्ग कर्पाेरेशनको सेयर बुधबार प्रतिकित्ता ५ हजार ९ सय रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको छ । प्रत्येक वर्ष सेयरधनीलाई उचित लाभांश वितरण गर्दै आएको यस कम्पनीको सेयर मूल्य पछिल्लो एक वर्षमा ७ हजार रुपैयाँ पुगेको थियो । कम्पनीको चुक्ता पुँजी ३२ करोड ७ लाख १७ हजार रुपैयाँ छ । जसमा २१.२६ प्रतिशत संस्थापक समूह र ७८.७४ प्रतिशत सर्वसाधारण समूहको लगानी छ । आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा १५.७९ प्रतिशत लाभांश बाँडेको कम्पनीले यसपटक भने घोषणा गर्न बाँकी छ । विशाल बजार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४ हजार ३०५ रुपैयाँ रहेको छ । संस्थागत सुशासनमा कमजोर रहेको यस कम्पनीको सेयर मूल्य पछिल्लो एक वर्षमा प्रतिकित्ता ५ हजार ३१४ रुपैयाँसम्म पुगेको थियो । ४ करोड ९१ लाख ४० हजार रुपैयाँ पुँजी रहेको कम्पनीमा सर्वसाधारण समूहको ८५.२६ प्रतिशत र संस्थापक समूहको १४.७४ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले विगत लामो समयदेखि आफ्नो वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्न सकेको छैन भने हालसम्म सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल पनि वितरण गर्न सकेको छैन । कुथेली बुखरी स्मल हाइड्रोपावर कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २ हजार ७८९.१० रुपैयाँ रहेको छ । गत वर्ष मात्रै नेप्सेमा सूचीकृत भएको कम्पनीको सेयर मूल्य एक वर्षको अवधिमा कम्पनीको प्रतिकित्ता ३ हजार १४० रुपैयाँसम्म पुगेको नेप्सेको तथ्याङ्क छ । जलविद्युत समूहमा २ हजार रुपैयाँभन्दा बढी सेयर मूल्य रहेको कम्पनी पनि कुथेली नै हो । सर्वसाधारण समूहको २० प्रतिशत र संस्थापक समूहको ८० प्रतिशत सेयर स्वामित्व रहेको कम्पनीको चुक्ता पुँजी १२ करोड १८ लाख ७५ हजार रुपैयाँ रहेको छ । नागरिक लगानी कोषको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता २ हजार २०९ रुपैयाँ रहेको छ । ६ अर्ब ५ करोड ७६ लाख रुपैयाँ पुँजी रहेको कम्पनीको सेयर मूल्य पछिल्लो एक वर्षमा २ हजार ७ सय रुपैयाँ पुगेको थियो । कम्पनीमा संस्थापक सेयरधनीहरूको स्वामित्व ८० प्रतिशत र सर्वसाधारण समूहको २० प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ । कोषले निरन्तर सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल वितरण गर्दै आएको छ । आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा १५.७९ प्रतिशत लाभांश बाँडेको कोषले यसपटक भने घोषणा गर्न बाँकी छ । १० वटा लघुवित्त संस्था नेप्सेमा सूचीकृत कम्पनीहरूमध्ये १० वटा लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयर मूल्य २ हजार रुपैयाँभन्दा बढी रहेको छ । महिला लघुवित्त, गुराँस लघुवित्त, विन नेपाल लघुवित्त, सपोर्ट माइक्रोफाइनान्स, आत्मनिर्भर लघुवित्त, यूनिक नेपाल लघुवित्त, श्रृजनशील लघुवित्त, उपकार लघुवित्त, नेष्डो समृद्ध लघुवित्त र समाज लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयर मूल्य २ हजार रुपैयाँ भन्दा बढीमा कारोबार भइरहेको नेप्सेले जनाएको छ । बुधबारको तथ्याङ्कअनुसार आत्मनिर्भर लघुवित्तको ४ हजार ७३५ रुपैयाँ, समाज लघुवित्तको सेयर मूल्य ३ हजार ८९८ रुपैयाँ, उपकार लघुवित्तको ३ हजार १७० रुपैयाँ, यूनिक नेपाल लघुवित्तको २ हजार ८५० रुपैयाँ, विन नेपाल लघुवित्तको २ हजार २८५ रुपैयाँ, गुराँस लघुवित्तको २ हजार ७८० रुपैयाँ, नेष्डो समृद्ध लघुवित्तको २ हजार ३६५ रुपैयाँ, श्रृजनशील लघुवित्तको २ हजार ५२४ रुपैयाँ, सपोर्ट माइक्रोफाइनान्सको २ हजार ४३३ रुपैयाँ र महिला लघुवित्तको प्रतिकित्ता २ हजार १२४.९० रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको नेप्सेले जनाएको छ ।
