पाथिभरा क्षेत्रमा आन्दोलनरत पक्षलाई वार्ताका लागि आह्वान
काठमाडौं । गृहमन्त्री रमेश लेखकले ताप्लेजुङको पाथिभरा क्षेत्रमा आन्दोलनरत पक्षलाई वार्ताका लागि आह्वान गरेका छन् । राष्ट्रियसभाको आजको बैठकमा सांसदहरुले राखेको प्रश्नको जवाफ दिने क्रममा लेखकले हाल उक्त क्षेत्रमा सुरक्षा निकायले उच्च संयमता अपनाएको र शान्ति सुरक्षा प्रदान गरिरहेको जानकारी दिँदै आन्दोलनरत पक्षलाई वार्तामार्फत समाधान खोज्न आह्वान गरेका हुन् । मन्त्री लेखकले केबुलकार निर्माणका क्रममा उत्पन्न विवाद र देखा परेका समस्या समाधान गर्न गृह मन्त्रालयले पहलकदमी लिएको उल्लेख गरे । उनले भने, ‘सरकार वार्ता र संवादका माध्यमबाट समस्याको शान्तिपूर्ण समाधान चाहन्छ, त्यसका लागि सम्बन्धित पक्षसँग वार्ता गर्न गृह मन्त्रालयका सहसचचिवको संयोजकत्वमा गत माघ २० गते वार्ता टोली पनि गठन गरिएको छ, वार्ता टोलीले आन्दोलनरत पक्षसँग सहजीकरण गरिरहेको छ, पटक–पटक संवाद पनि भइरहेको छ ।’ मन्त्री लेखकले पछिल्लो समयमा वार्तामा केही अवरोध आएका कारण वार्ता समितिले आन्दोलनरत पक्षलाई वार्ताका लागि यही फागुन १२ गते पुनः आह्वान गरेको जानकारी दिए । आन्दोलनरत पक्षबाट उठाइएका सामाजिक, धार्मिक, सांस्कृतिक स्थानीय समुदायका समस्यालाई सम्बोधन गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको उनको भनाइ छ । उनले शान्तिपूर्ण तवरबाट समस्याको समाधान गर्ने विषयलाई सरकारले अत्यन्त गम्भीरतापूर्वक लिएको प्रष्ट पारे । मन्त्री लेखकले केबलकार निर्माणका लागि वन क्षेत्रको प्रयोग गर्न दिने र त्यस क्षेत्रमा रहेका रुख बिरुवा हटाउन स्वीकृति दिने गरी सरकारको मन्त्रिपरिषद्बाट २०७५ साल पुस १६ गते नै निर्णय भएको जानकारी गराए । ‘केबलकार निर्माण गर्ने कार्य पहिलेदेखि नै सुरु भएको थियो, निर्माणाधीन आयोजनाको सुरक्षार्थ तत्कालका लागि बटन स्टेसनमा सशस्त्र प्रहरी बल नेपालको सुरक्षा व्यवस्था क्याम्प स्थापना गर्ने सन्दर्भमा नेपाल प्रहरीसँगको सहकार्यमा परिचालन हुने गरी सुरक्षा व्यवस्थापन मिलाउन २०८० साल माघ २ गते तत्कालीन उपप्रधान तथा गृहमन्त्रीस्तरबाट निर्णय भएको थियो’, उनले भने । सोही अनुरुप सुरक्षाको निमित्त सोही ठाउँमा सशस्त्र प्रहरी र नेपाल प्रहरी खटिएको उनको भनाइ छ ।
भारतीय पर्यटक आगमनमा हुन सकेन सुधार, फेब्रुअरीमा ९७ हजार विदेशी पर्यटक भित्रिए
काठमाडौं । सन् २०२५ को दोस्रो महिना अर्थात फेब्रुअरीमा झण्डै ९७ हजार विदेशी पर्यटक नेपाल भित्रिएका छन् । नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्कअनुसार फेब्रुअरीमा ९६ हजार ८८० विदेशी पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका हुन् । सन् २०२४ को फेबु्रअरीको तुलनामा यस वर्षका फेब्रुअरीमा पर्यटक आगमन ०.६ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ । गत वर्षको फेबु्रअरीमा ९७ हजार ४२६ पर्यटक नेपाल भित्रिएको बोर्डले जनाएको छ । सन् २०१९ को फेब्रुअरीको तुलनामा भने विदेशी पर्यटक आगमन ५.४ प्रतिशतले घटेको पर्यटन बोर्डको भनाइ छ । बोर्डका अनुसार सन् २०१९ को फेब्रुअरीमा १ लाख २ हजार ४२३ जना पर्यटक नेपाल आएका थिए । फेबु्रअरीमा भारतबाट आउने पर्यटकको संख्यामा गत वर्षको तुलनामा २५ प्रतिशतले कमी भएको छ । गत वर्षको फेब्रुअरीमा २५ हजार ५७८ भारतीय पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आएकोमा यस वर्षको सोही महिनामा १९ हजार १८७ जना मात्रै नेपाल भ्रमणमा आएका छन् । यो वर्षको पहिलो महिना अर्थात जनवरीमा पनि भारतीय पर्यटकको आगमनमा कमी आएको थियो । गत वर्षको तुलनामा भारतीय पर्यटक १५.१ प्रतिशतले कमी थियो । यस वर्षको जनवरीमा भारतबाट २० हजार ४८५ पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका थिए भने गत वर्षको सोही महिनामा २४ हजार १३९ पर्यटकले नेपाल भ्रमणमा आएका थिए । फेब्रुअरीमा चीनबाट आउने पर्यटकको संख्यामासमेत कमी देखिन्छ । बोर्डको तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ फेबु्रअरीको तुलनामा यस वर्षको सोही महिनामा चीनबाट आउने पर्यटकको संख्यामा ९.८ प्रतिशतले कमी आएको छ । यस वर्षको फेब्रुअरीमा ८ हजार २२३ चिनिया पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आइपुगेका छन् । जबकि सन् २०२४ को फेबु्रअरीमा ९ हजार १८० चिनिया पर्यटक नेपाल भित्रिएका थिए । सन् २०१९ को फेब्रुअरीको तुलनामा चिनिया पर्यटकको संख्यामा ४६ प्रतिशतले कमी आएको छ । उक्त वर्षमा चीनबाट १५ हजार ३४५ चिनिया पर्यटक नेपाल आएका थिए । अमेरिकाबाट नेपाल आउने पर्यटकको संख्यामा थोरै वृद्धि देखिन्छ । यस वर्षको दोस्रो महिनामा १० हजार ३४८ अमेरिकन पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आएका छन् । गत वर्षको सोही महिनामा ९ हजार ८९ अमेरिकन नेपाल भ्रमणमा आएका थिए । त्यस्तै थाइल्याण्डबाट फेब्रुरीमा ५ हजार ६०९ पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका छन् । गत वर्षको सोही महिनामा थाइल्याण्डबाट ४ हजार ७९९ पर्यटक नेपाल आएका थिए । युके(बेलायत) बाट सन् २०२५ को दोस्रो महिनामा ५ हजार ५७ पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आएका छन् । जुन गत वर्षको दोस्रो महिनाको तुलनामा १०.६ प्रतिशतले बढी हो । गत वर्षको फेब्रुअरीमा ४ हजार ५७१ पर्यटक नेपाल भ्रमणमा आएका थिए । बंगलादेशबाट ४ हजार ८४७ विदेशी पर्यटक नेपाल आइपुगेका छन् । गत वर्षको सोही महिनामा ४ हजार ९९ भित्रिएका थिए । त्यसैगरी श्रीलंकाबाट ४ हजार ३७०, अस्ट्रेलियाबाट ३ हजार ७३७, दक्षिण कोरियाबाट २ हजार ७७९ र जापानबाट २ हजार ६४३ पर्यटकले नेपाल भ्रमण गरेका छन् ।
४० हजारले लियो सुरेन्द्रको प्राण, ७ महिनामै पुछियो सरस्वतीको सिउँदो
काठमाडौं । रातको ८ बज्नै लागेको थियो । हरेक दिनझै सुरेन्द्र विष्ट शनिबार दिनभर गाडी चलाएर घर फर्के । उनको घर नजिकै छ माल्लेक चौसिला बजार । जहाँ उनी गाडी राखेर त्यही बस्ने गर्थे । नजिकै घर भएपनि उनको बसाइँ त्यही बजारमा हुन्थ्यो । घरमा उनकी श्रीमती, भाउजु र बुवा थिए । उनकी आमा माइत गएकी थिइन् । शनिबार पनि उनि दिनभर आफ्नो काममा व्यस्त भए । कालागाउँबाट सिल्लेगडा, सिल्लेगडाबाट सतबाँझ हुँदै सदरमुकाम गोठालापानीसम्म गाडी चलाउने उनको दैनिक रुट थियो । दिनभर यात्रु ओसारपसार गर्दै साँझ घर फर्के । उनी गाडी रोकेर खाना खान होटल पसे । खाना खाने होटल थियो महेश विष्टको । जुन बजार नजिकै रहेको रौलेश्वर माविको छेवमै छ । उनीसँगै खाना खाने अरु तीन/चार साथीहरू पनि थिए । टेबुलको छेउमा थिए दशरथ विस्ट । सुरेन्द्र बिचमा बसेका थिए भने छेउमा अर्का साथी थिए । टेबलमा बसेर खानामा हात हालेकामात्रै के थिए होटलको माथिबाट साइड साइड भन्दै आवाज आयो । सुरेन्द्रसँगै बसेका साथीहरू भात छोडेर हतार-हतार उठे । सुरेन्द्रलाई पनि तान्दै गर्दा उनलाई गोली लागिसकेको थियो । गोलीको ठूलो आवाज सुन्दा हो-हल्ला मच्चियो । सुरेन्द्र दशरथको हातबाट चिप्ले । उनको पेटबाट रगतको खोला बग्यो । मलाई बचाउ बचाउ भन्दै सुरेन्द्र छटपटाउन थाले । हातै समाएर साइड लगाउन खोजेका दशरथ टोलाए । अरु साथीहरू पनि आँत्तिए । पसलका सहुजी र बजारमा रहेका अरु मान्छे बाहिर निस्के । रगतमा छटपटाइरहेका सुरेन्द्रलाई अस्पताल लैजान सुरु गरे । कसैले आफन्तलाई खबर गरे । कसैले प्रहरीलाई खबर गरे । यो घटना हो शनिबार रातीको । घटना भएको स्थान थियो बैतडीको दोगडाकेदार गाउँपालिका वडा नम्बर ८ चौसिला । शनिबार राति भएको घटनाबारे विकासन्युजसँग कुरा गर्दै दशरथले भने, ‘म अहिलेसम्म राम्रोसँग बोल्न सकिरहेको छैन, हात खुट्टा कापिरहेको छ, सँगै खान बसेका सुरेन्द्र कहिल्यै नउठ्ने गरी गइसकेका छन् ।’ हामीसँग कुरा गर्दा पनि उनको आवाज डर लाग्दो थियो । घटानाबारे सविस्तारमा सोध्यौँ । ‘गोली लाग्नेवित्तिकै सुरेन्द्र बचाउ-बचाउ भनेर छटपटीरहेका थिए, हामीले हेर्न बाहेक गर्न केही सकेनौँ, छटपटाइरहेका उनी केहीबेरपछि बोहोस भए,’ घटना सुनाउँदै दशरथले भने । त्यसपछि जीपमा राखेर सुरेन्द्रलाई अस्पताल लगियो । अस्पताल पुर्याउन नपाउँदै गयो प्राण गोली लागेर घाइते भएका सुरेन्द्रको अस्पताल पुर्याउन नपाउँदै मृत्यु भयो । दशरथका अनुसार घाइते सुरेन्द्रलाई कालागाउँबाट सदरमुकाम गोठालापानी लगिँदै थियो । घटना भएको ठाउँबाट अस्पताल भएको ठाउँ गोठालापानी पुग्न करिब २ घण्टा लाग्छ । त्यसमा पनि एक घण्टा बढी कच्ची बाटो छ । अस्पताल टाढा हुँदा पनि समयमै पुर्याउन सकिएन । एक घण्टा बढीको कच्चीबाट पार गर्दै सुरेन्द्रलाई सतबाँझ पुर्याएको थियो । तर, उनको स्वास अस्पतालसम्म पुग्न पाएन । ‘कास नजिकै अस्पताल भएको भए, शरीरबाट बगेको रगत रोक्नमात्र सकेपनि पनि उसको ज्यान बाँच्थ्यो होला, हामीले प्रयास गर्दापनि अस्पताल पुर्याउनै सकिएन,’ स्थानीय प्रकाश विस्टले भने । उनको शव अहिले जिल्ला अस्पताल बैतडीमा छ । जीप व्यवसायी थिए सुरेन्द्र सुरेन्द्र एक जीप व्यवसायी हुन् । उनले एक वर्ष अगाडि मात्र जीप किनेका थिए । त्यो भन्दा पहिले उनी अरुको गाडी चलाउँथे । दिनभर गाडी चलाएर किनेको पैसाले घर व्यवहार चलाउनु पथ्र्यो । उनका दाइ नविन विस्ट नेपाल प्रहरीमा जागिर गर्छन् । उनी आमाबुवा भाउजु र श्रीमतीसँग घरमा बस्थे । उनका दाइ नविन विस्ट नेपाल प्रहरीमा जागिरे छन् । घटनापछि नविन बैतडी पुगेका छन् । के थियो विवाद ? सुरेन्दमाथि गोली प्रहार गर्ने व्यक्ति हुन् कर्ण विस्ट । जो उनको नजिकैको दाइ नाता पर्छन् । कर्णले तीन चार वर्ष पहिले सुरेन्द्रबाट ४० हजार रुपैयाँ ऋण लिएका थिए । चार वर्ष भइसक्दा पनि कर्णले पैसा फिर्ता दिएनन् । सुरेन्द्रले कर्णलाई आफुलाई पैसा आवश्यक परेको भन्दै पटक-पटक माग्न थाले । कर्णले विभिन्न बाहनामा टार्दै आएका थिए । यही विषयले उनीहरूविच मनमुटाव बढ्दै गएको स्थानीयहरूको भनाइ छ । यही विषयलाई लिएर शनिबार फेरि विवाद भएको थियो । दिउँसो विवाद हुँदा सुरेन्द्रले कर्णको गालामा दुइ झापड हानेका थिए । त्यहीबेला कर्णले सुरेन्द्रलाई मार्ने धम्की दिएका थिए । यो घटना पछि सुरेन्द्र आफ्नै काममा लागे । कर्णले त्यही कुरामा उनलाई मार्ने योजना बनाइसकेका रहेछन् । दिउँसो कर्णाले रक्सी खाएको स्थानीयहरूको भनाइ छ । सुरेन्द्र साँझ आइसकेपछि कर्णसँग एकछिन फेरि झगडा पर्यो । सुरेन्द्र झगडा भएको ठाउँबाट अली पररहेको होटलमा खाना खान आए । कर्ण घरमा गएर बन्दुक लिएर आइसकेका रहेछन् यो कुरा कसैलाई थाहै भएन । सुरेन्द्र खाना खाइरहेको बेला स्कुले कुनामा लुकेर कर्णले सुरेन्द्रमाथि गोली प्रहार गरेको प्रत्यक्ष दर्शीहरूले बताएका छन् । गोली प्रहार भएको पसल घटना पछि कर्ण अहिले फरार छन् भने सुरेन्द्रको शव पोष्टमार्टमाका लागि जिल्ला अस्पतालमा राखिएको छ । ‘हामी न सुरेन्द्रलाई बचाउन सक्यौँ, न कर्णलाई छोप्न सक्यौँ, आँखै अगाडी घटना हुँदा पनि केही गर्न सकिएन,’ स्थानीय दशरथले विकासन्युजसँग भने । के भन्छ प्रहरी ? जिल्ला प्रहरी कार्यलयका डिएसपी मितेन्द्र मिश्रले फरार व्यक्तिको पक्राउका लागि खोजी भइरहेको बताए । घटना स्थलमा प्रहरी निरिक्षक बलदेव बडुको नेतृत्वमा प्रहरी परिचालन भइरहेको उनको भनाइ छ । ‘हामीले फरार व्यक्तिको फोटो सहित सामाजिक सञ्जालमा राखिसकेका छौँ भने, घटनास्थल वरिपरी प्रहरी परिचालन पनि गरिसकेका छौँ, हिजो रातीको कुरा हो अपराधी बैतडी भन्दा बाहिर जानकेको छैन, जसरी पनि समातिन्छ,’ उनले भने । उनका अनुसार लेनदेनकै घटनाले यो रुप लिएको हो । डिएसपी मिश्रले अहिले मृतकका आफन्तले जाहेरी पनि दिसकेकाले मुद्दा प्रक्रिया पनि अघि बढेको बताए । ७ महिनामै पुछियो सिउँदो सुरेन्द्रको मृत्यु पश्चात उनकी श्रीमती सरस्वती विष्ट अहिले पनि बहोस अवस्थामा छिन् । सुरेन्द्रले ७ महिना अघि पुर्चौडीबाट बिहे गरेका थिए । बिहे गरेको ७ महिनामै सरस्वतीको सिउँदो पुछिएको छ भने आमा धनमती विस्टको कोख उजाडिएको छ । एउटी श्रीमतीको आँसु र आमाको कोखले अहिले कर्णलाई सारपिरहेको छ । अपराधिक कार्यमा हतियार आजभोलि धेरै जसो घटनामा हात हतियार प्रयोग गरी हत्या गरिएको पाइन्छ । बैतडीको घटनामा पनि हतियारको प्रयोग गरिएको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालय बैतडीका प्रहरी नायव उपरिक्षक मिश्रले धेरैजसो व्यक्तिले अनुमती लिएर भन्दा पनि घरमै हतियार निर्माण गरेर राख्ने गरेको बताए । बैतडीमा गोली प्रहार भएको घटनाको छर्रा हेर्दा पनि डण्डी काटेर गोली बनाएको जस्तै देखिएको छ । ‘खासमा कस्तो हतियार हो भन्ने त गोली प्रहार गर्ने व्यक्ति र गोली भेटेपछि मात्र भन्न सकिन्छ । तर गोलीको छररा हेर्दा आफै निर्माण गरेको हतियारको जस्तै देखिन्छ,’ डिएसपी मिश्रले भने । जिल्ला प्रशासन कार्यालय बैतडीले भने घटनामा प्रयोग भएको हतियार कुन हतियार हो भन्नेबारे अनुसान्धान गरिरहेको बताएको । जिल्ला प्रशासन कार्यालयका सूचना अधिकारी पवन कुमार शाहीले कसको नाममा रहेको हतियार हो, लाइसेन्स प्राप्त हो या होइन भन्ने विषयमा अनुसन्धान भइरहेको बताए । हातहतियार खरखजाना २०१९ अन्तर्गत नागरिकलाई हतियार राख्न पाउने व्यवस्था छ । तर, यसका लागि निजी हतियार राख्न चाहने व्यक्तिले जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा निवदेन दिनुपर्छ । निवदेन पश्चात् हतियार लिन चाहने व्यक्ति र तिनको छरछिमेकीको अवस्थाबारे अध्ययन गरिन्छ भने त्यस्ता व्यक्तिको स्वास्थ्य अवस्था पनि हेरिन्छ । यसरी हतियार राख्ने व्यक्तिले प्रत्येक दुई वर्षमा नवीकरण गराउनुपर्छ । यस्ता व्यक्तिले लिएको हतियार अर्को व्यक्तिलाई बेच्न चाह्यो भने पनि प्रशासनको अनुमति चाहिन्छ । जिल्ला प्रशासन कार्यालय बैतडीका अनुसार ९ सय जना व्यक्तिले लाइसेन्स लिएर हतियार लिएका छन् ।
सेयर बजारमा छायो हरियाली, १४ अर्ब २४ करोडको कारोबार
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को मौद्रिक नीतिको अर्धवार्षिक समीक्षा पश्चात् सेयर बजारमा हरियाली छाएको छ । निरन्तर उकालो लाग्दै साताको पहिलो करोबारको दिन अर्थात् आइतबार सेयर बजारमा उच्च अंकको वृद्धि भएको हो । आज नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ७५.२४ अंकले बढेर २८९०.२८ बिन्दुमा पुगेको छ । आइतबार १९६ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा ४४ कम्पनीको मूल्य घटेको देखिन्छ । आइतबार ३०२ कम्पनीको २ करोड ९१ लाख कित्ता सेयर किनबेच हुँदा १४ अर्ब २४ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको छ । जुन ६ महिना यताकै उच्च हो । यसअघि गत भदौमा नेप्से कारोबार १८ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ बराबरको भएको थियो । गत बिहीबार भने ११ अर्ब ३९ करोडको कारोबार भएको थियो । आज सबैभन्दा धेरै कारोबार नेपाल रिइन्स्योरेन्स कम्पनीको भएको छ । नेपाल रिइन्स्योरेन्सको ९७ करोड रुपैयाँ बढीको कारोबार भएको छ । साथै, हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको ८५ करोड, सिन्धु विकास बैंकको ४० करोड, एनआरएन इन्फ्राइस्ट्रक्चरको ३३ करोड र साहस ऊर्जाको २६ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको नेप्सेले जनाएको छ । आज ५ वटा कम्पनीमा सकारात्मक सर्किट लागेको छ । हिमालयन डिस्टीलरी, गार्डियन माइक्रो लाइफ, नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स, सिन्धु विकास बैक र डोर्दी खोलाको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढेर सकारात्मक सर्किट लागेको हो । यस्तै समाज लघुवित्तको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले घटेर नकारात्मक सर्किट लागेको नेप्सेले जनाएको छ ।
सहकारीपीडितका समस्या चाँडो समाधान गर्न माग
काठमाडौं । राष्ट्रियसभाका सांसद गोमादेवी तिमिल्सिनाले सरकारसमक्ष सहकारीपीडितलाई जतिसक्दो चाँडो न्याय दिन माग गरेकी छिन् । राष्ट्रियसभाको आजको बैठकमा सांसद तिमिल्सिनाले सहकारीको रकम अपचलनमा संलग्न कुनैपनि नेता वा कार्यकर्तालाई कसैले पनि संरक्षण गर्न नहुनेमा समेत जोड दिइन् । ‘वर्तमान सरकारले सहकारी समस्या समाधानमा कम चासो देखाएको हो कि भन्ने लागेको छ, सहकारीका कारण कैयौँ पीडित भएका छन् । त्यसैले जतिसक्दो चाँडो उनीहरुको समस्यमा समाधान गर्नुपर्छ’, उनले भनिन् । सांसद दुर्गा गुरुङले कर्णाली प्रदेशको मुगु जिल्लामा रहेको तामा उत्खननलाई वैज्ञानिक ढङ्गबाट अध्ययन अनुसन्धान गरी पुनःसञ्चालनका लागि सरकारसँग माग गरिन् । उनले भनिन्, ‘मुगुको कार्मारोङ गाउँपालिका वडा नं १ मा पहिलेदेखि नै स्थानीयले तामाखानीबाट तामाको कच्चापदार्थ उत्खनन गरी प्रशोधन पश्चान विभिन्न सामग्री तयार पारेर उत्तरमा तिब्बत र नेपालका विभिन्न ठाउँमा बिक्री वितरण गर्दै आइरहेकामा २०२४ सालदेखि सरकारको आदेशमा उत्खननमा रोक लगाइएको छ, त्यसलाई पुनः सञ्चालनका निम्ति सरकारको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु ।’ सांसद नरबहादुर विष्टले दशौँ राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिता कर्णाली प्रदेशमा हुने भनिए पनि पटक–पटक मिति सारिएको भन्दै समयमै गर्नका लागि सरकारको ध्यानाकर्षण गराए । ‘प्रतियोगिता आगामी चैत २३ गते गर्ने भनिएको थियो, अब फेरि जेठ २३ गते सारिएको छ, मिति सार्नुले समग्र खेलाडीमाथि अन्याय भएको छ, जेठ २३ गते पनि हुन्छ नै भन्ने टुङ्गो छैन, सरकारले तोकिएकै मितिमा हुन्छ भनेर प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुपर्छ’, उनले भने । रासस
ऋतुको नेतृत्वमा नाडाजस्तै अर्को संस्थाको जन्म, बिग कर्पोरेट हाउस आवद्ध
काठमाडौं । अटो व्यवसायीहरुले नेपाल अटोमोबाइल्स एसोसिएसन अफ नेपाल (नाडा)जस्तै अर्को संस्था पनि खोलेका छन् । नाडामै आवद्ध तथा नाडाको पदाधिकारीमै रहेका व्यवसायीहरुको संलग्नतामा अर्को संस्था ‘नेपाल अटोमोवाइल्स इम्पोटर्स एण्ड म्यानुफ्याकचर्स एसोसियसन’ खोलिएको हो । यस संस्थामा पनि नाडाकै कार्यसमितिमै रहेका तथा साधारण सदस्यहरु रहेका व्यवसायी आवद्ध छन् । नाडाका उपाध्यक्ष पुस्कर ओझाले नाडाजस्तै अर्को संस्था स्थापना भएको जानकारी दिए । उनका अनुसार नयाँ संस्थामा दुई पाँग्रे चारपाँग्रे गाडी, मोटरसाइकल र स्कुटर व्यवसायीहरु आवद्ध छन् । नेपाल अटोमोबाइल्स इम्पोटर्स एण्ड म्यानुफ्याकचर्स एसोसियसन’ दर्ता पनि भइसकेको छ । संस्था दर्ता तथा अन्य सबै प्रक्रिया पुरा भइसकेको बुझिएको छ । अब नयाँ संस्थाको औपचारिक घोषणा हुन बाँकी छ । छिट्टै धोषणा गर्ने तयारी भइरहेको उनीहरुको भनाइ छ । ‘देशको आयात सुधार गर्नका लागि यो संस्था खोलिएको हो । यस संस्थाले नाडासँग कुनै सरोकार राख्दैन, नाडामा भएकाहरुले पनि नाडा छोड्नु पर्दैन, एउटा संस्था वा व्यक्तिले दुवै संस्थामा आवद्ध हुन पाउने व्यवस्था गरेका छौं,’ उनले भने । धेरैले नयाँ संस्था संस्था स्थापना हुुनुलाई नाडा विभाजनको संज्ञा दिएका छन् । अधिकांश अटो व्यवसायीमाझ पनि सोही किसिमको सन्देश प्रवाह भएको छ । तर, ओझा भने यो विभाजन नभई एकता भएको तर्क दिन्छन् । नयाँ संस्था जन्मिनु हामी एकता हुनु हो, विभाजन हुनु होइन, यसले देशको आयातलाई थप सुधार हुन्छ, अटो व्यवसायीबीच मनमुटाव भएर नयाँ संस्था खोलिएको होइन,’ उनले विकासन्युजसँग भने । ऋतुसिंह वैद्य । नयाँ संस्थामा युनाइटेड ट्रेडर्स, ओमोडा, हुन्डाई, लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल, विशाल ग्रुप लगायत आवद्ध छन् । नयाँ संस्थाको अध्यक्ष टोयोटाको आधिकारिक बिक्रेता वैद्य अर्गनाइजेसन अन्तर्गतको युनाइडेट ट्रेडर्स सिण्डिकेटकी प्रबन्ध निर्देशक ऋतुसिंह वैद्य बन्ने चर्चा छ । नयाँ संस्थाको उपाध्यक्ष किया गाडीको आयातकर्ता कन्टिनेन्टल ट्रेडिङका अध्यक्ष सुहृद घिमिरे बन्ने तयारी रहेको बुझिएको छ । नयाँ संस्थामा ठूला अटो व्यवसायी अञ्जन श्रेष्ठ, शेखर गोल्छा, शौरभ ज्योति, क्याबिनेट श्रेष्ठ, निराकार श्रेष्ठ, सन्दिप शारडा, गौरव शाराडा पनि संलग्न हुने बुझिएको छ । यस्तै, निकुञ्ज अग्रवाल, यमुना श्रेष्ठ, निशान ढकाल, आकाश गोल्छा, क्याबिनेट श्रेष्ठलगायत नयाँ संस्थामा आवद्ध हुनेछन् । नयाँ संस्थाको अध्यक्ष वैद्य पूर्वमिस इण्डिया हुन् । उनले सन् १९९१ मा मिस इण्डिया प्रतियोगिता जितेकी थिइन् । उनी सुरज वैद्यकी श्रीमती हुन् । नाडाकै वरिष्ठ उपाध्यक्ष आकाश गोल्छा अर्को संस्था खोल्नु कुनै आपत्ति नभएको बताउँछन् । ‘यो सामान्य कुरा हो, यस्ता नयाँ संस्थाहरु खडा भइरहन्छन् । यो कुनै नौलो कुरा होइन, अझै विद्युतीय गाडीको पनि नयाँ संस्था खोल्न सकिन्छ,’ उनले भने । अटो व्यवसायीहरुले भारतमा पनि यस्तै संस्था रहेकोले नेपालका पनि आवश्यक रहेको तर्क दिइरहेका छन् । गोल्छाले नाडामा अहिले सबैले मिलेर काम गरिरहेको र आगामी दिनमा पनि जुनसुकै संस्था खोलिए पनि नाडालाई कुनै प्रभाव नपर्ने धारणा राखे । नाडाभित्र विभिन्न समस्याहरु रहेको कारण नयाँ संस्था खोल्नुपर्ने बाध्यताहरुको एक व्यवसायीले बताए । उनका अनुसार सवारी उद्योग स्थापना गर्ने, खुल्ला सिमानाबाट हुने अवैध आयातलाई न्यूनीकरण गर्ने उद्धेश्यका साथ नयाँ संस्था खोलिएको हो । नयाँ संस्था खोल्नु खेदजनक : करण चौधरी नाडाकै अधिकांश पदाधिकारी तथा सदस्यहरुले अर्को संस्था खोल्नु सामान्य विषय भएको तर्क दिए पनि नाडाका अध्यक्ष करण चौधरी भने यसमा सन्तुष्ट छैनन् । नयाँ संस्था खोलिनु चिन्ता र खेतजनक भएको उनको धारणा छ । उनले उक्त संस्था खोलिनु अटो व्यवसायी र नाडाको हित विपरीत भएको भन्दै आपत्ति जनाए । ‘हामीले सबै अटो व्यवसायीहरु एक भएर जानुपर्छ भनेका हौं, नाडाजस्तो संस्था छोडेर नयाँ संस्था खोल्नुहुँदैन, यो गलत भयो, यो सबैको हित विपरित छ,’ उनले विकासन्युजसँग भने । करण चौधरी । नयाँ संस्था खोलिनुमा आफू दुखित भएको उनको भनाइ छ । उनले नाडामा तत्काल कुनै समस्या नरहेको बताउँदै अर्को संस्था खोलिनुमा आफ्नो गम्भीर आपत्ति रहेको सुनाए । ‘नाडाको ब्याण्ड बज्छ’ उसो त नाडा विभाजन हुने विषय विगतदेखि नै चर्चाको विषय रहँदै आएको थियो । नाडाका निवर्तमान अध्यक्ष धुब्र थापाले आफ्नो कार्यकालमा पनि अर्को संस्था दर्ता गर्ने प्रक्रिया चलेपनि आफ्नो सक्रियताले त्यतिखरे रोकिएको सुनाए । ‘म जतिबेला नाडाको अध्यक्ष थिएँ, त्यति बेलादेखि नै नयाँ संस्था खोल्ने कुरा चलिरहेको थियो, मैले बारम्बार मिटिङ गर्दै उनीहरुसँग समन्वय गरेर अगाडि बढेँ, नाडाभित्र बीचमै एकाएक विवाद चर्कियो, अहिले नयाँ संस्था खोल्ने स्थिति सिर्जना भयो,’ उनले भने । नयाँ संस्थाको जन्मले नाडालाई ठूलो प्रभाव पर्न सक्ने उनको बुझाइ छ । उनले नाडा विभाजित भएर अर्को संस्था खोलिनु व्यवसायीबीच ठूलो समस्या रहेको सन्देश प्रवाह भएको सुनाए । उनका अनुसार तत्काल ती व्यवसायी नाडामै रहे पनि पछि नयाँ संस्थामा सक्रिय भएपछि नाडाको ब्याण्ड बज्न सक्छ । धुब्र थापा । ‘नाडालाई तत्काल असर नपर्ला । तर, विस्तारै ठूलो असर पर्ने देखिन्छ । नाडा छुट्रिटएर जानु भनेको समस्याको विषय हो, अब नाडाभित्र अप्ठ्यारोमा पर्छ,’ उनले भने । उनले एउटै घरमा बसेका दाजुभाई छुट्टिनु चिन्ताको विषय भएको सुनाए । के हो नाडाभित्रको विवाद ? विगतदेखि नै नाडाभित्र नेतृत्वको विषयमा विवाद हुँदै आएपनि गत एक वर्षदेखि त्यो विवादले उग्र रुप लिइरहेको थियो । नाडा स्रोतका अनुसार यो विवाद नाडाको चुनावको दौरानमा सिर्जना भएको हो । नाडाको अध्यक्षका लागि करण चौधरी र आकाश गोल्छाले उम्मेदवारी दिएका थिए । अन्तिमसम्म दुवै जना पछि नहटेपिछ पूर्वअध्यक्षहरुको समन्वयमा वरिष्ठ उपाध्यक्षको पद सिर्जना गरेर चौधरी अध्यक्ष र गोल्छा वरिष्ठ उपाध्यक्ष रहने सहमति गरियो । अर्को कार्यकाल गोल्छा स्वतः अध्यक्ष हुने प्रावधान पनि विधानमा राखियो । सो विधान साधारणसभाले पारित पनि गर्यो । तर, जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंले नाडाको त्यो प्रस्ताव स्वीकार गरेन । नाडाको विधान नियम विपरित भएको भन्दै प्रशासन कार्यालयले उनीहरुलाई फर्कायदियो । त्यसपछि नाडाभित्र थप विवाद चर्कियो । त्यसकै कारण अहिले नयाँ संस्था जन्मिएको व्यवसायीहरु बताउँछन् । अब नयाँ संस्था जन्मिँदा नाडालाई ठूलो असर पर्ने अटो व्यवसायीहरुको आँकलन छ ।
पम्प स्टोरेज जलविद्युत आयोजना निर्माण विद्युत प्राधिकरणको प्राथमिकतामा
काठमाडौं । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले दैनिक विभिन्न समयमा हुने विद्युत् माग उतारचढाव र देशको ऊर्जा सुरक्षाका लागि पम्प स्टोरेज जलविद्युत आयोजना निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखी अगाडि बढाउने भएको छ । प्राधिकरणअन्तर्गतको आयोजना विकास विभागले देशभरी १५६ वटा पम्प स्टोरेज आयोजनाहरुको पहिचाहन गरेको थियो । त्यसमध्ये, ४२ हजार मेगावाटका ३३ वटा आयोजनाहरु छनोट र स्तरीकरण गरिएको छ । रुकुम (पश्चिम)स्थित स्यार्पु तालमा ३३२ मेगावाटको पम्प स्टोरेज आयोजनाको सर्वेक्षण अनुमतिपत्र लिई सम्भाव्यता अध्ययन भइरहेको छ । ६७० मेगावाटको दूधकोशी जलाशययुक्त जलविद्युत आयोजनाले पनि २०० मेगावाटको पम्प स्टोरेज आयोजनाको अध्ययन गरिरहेको छ । काठमाडौं उपत्यकाका एवम् विद्युत भार केन्द्र नजिकै, पहुँच सडक, प्रसारण लाइनलगायतका सम्पूर्ण पूर्वाधारको सुगमता रहेको धादिङको बेनिघाट रोराङ र चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिकामा पर्ने हुग्दी र मोवा खोलामा करिब १५९६ मेगावाटको हुलिङटार–दुकिम पम्प स्टोरेज आयोजना निर्माणका लागि सम्भाव्यता अध्ययन गरिने भएको छ । आयोजना विकास विभागले हाल आयोजनाको डेक्स अध्ययन गरिरहेको छ । आयोजनाका लागि हुग्दी (माथिल्लो क्षेत्र) र मोवा (तल्लो क्षेत्र) खोलामा क्रमश : करिब ४५ र १०३ मि. अग्लो बाँध बनाई दुईवटा जलाशय निर्माण गरिने छ । विद्युतगृह मोवा खोलामा रहनेछ । हुग्दी खोलाको जलाशयमा भण्डार भएको पानीलाई प्रयोग गरी विद्युत् उत्पादन गरिनेछ । विद्युत उत्पादनपछि मोवा खोला (तल्लो जलाशय) मा भण्डारण भएको पानीलाई पम्प गरी पुनः हुग्दी खोला (माथिल्लो जलाशय) मा खसालिने छ । आयोजनालाई विद्युतको बढी माग हुने समय (पिक)मा ६ घण्टा पूर्ण क्षमतामा चलाउन सकिने गरी डिजाइन प्रस्ताव गरिएको छ । पम्प स्टोरेज आयोजनाहरुमा विद्युतको न्यूनतम माग भएको (अफ पिक) अथवा ऊर्जा न्यूनतम मूल्य भएको समयमा पानीलाई पम्पले तानेर नदीको माथिल्लो भागमा बनाइएको जलाशयमा भण्डारण गरिन्छ । यसरी, भण्डार गरिएको पानीलाई पिक अथवा बढी मूल्य भएको समयमा प्रयोग गरी विद्युत् उत्पादन गरिन्छ । विद्युत प्रणाली स्थिरता, पिक डिमाण्ड एवम् खपत गरी बढी भएको विद्युत् (सरप्लस इनर्जी) व्यवस्थापन र ऊर्जा सुरक्षाका लागि पम्प स्टोरेज आयोजनालाई महत्वपूर्ण मानिन्छ । अफ पिक समयमा पम्प गरी भण्डारण गरिएको पानीको प्रगोगमार्फत पिक समयमा विद्युत् उत्पादन गरी आन्तरिक रुपमा खपत गर्ने र सरप्लस इनर्जीलाई भारततर्फ पिकमा महंगोमा बिक्री गर्न सकिन्छ । प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ, विभागका निर्देशक नसिबमान प्रधानलगायतको टोलीले शनिबार धादिङ र चितवनमा पर्ने हुलिङटार–दुकिम पम्प स्टोरेज आयोजनाको स्थलगत निरीक्षण गरी त्यस क्षेत्रको अवस्थाको जानकारी लिएको छ । कार्यकारी निर्देशक घिसिङले भौगोलिक अवस्थिति, वातावरणीय तथा समाजिक अवस्था, उक्त स्थलसम्म पुग्न आवश्यक पहुँच पूर्वाधारको सुगमता, उत्पादित विद्युत प्रवाहका लागि प्रसारण लाइनको उपलब्धता, र विद्युत् भार केन्द्रभन्दा नजिक रहेकाले प्रारम्भिक अध्ययनबाट अन्य आयोजनाहरुको तुलनामा हुलिङटार–दुकिम आयोजना निर्माणका लागि आकर्षक देखिएको बताए । आयोजनालाई पहिलो चरणमा करिब ५१० मेगावाटमा निर्माण गर्ने र क्रमशः बढाउँदै पूर्ण क्षमताको बनाउन सकिने उल्लेख गर्दै उनले भने,‘यो आयोजना निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखी सर्वेक्षण अनुमतिपत्र लिने प्रक्रिया तत्काल अगाडि बढाइने छ ।’ आयोजनाबाट वार्षिक रुपमा करिब ३ अर्ब ३६ करोड युनिट ऊर्जा उत्पादन हुने छ । आयोजनाको प्रति मेगावाट लागत करिब ५ लाख ८७ हजार अमेरिकी डलर (करिब ७ करोड ७५ लाख रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको छ ।
लन्डनको युनिभर्सिटी अफ ग्रीनवीचले सीइओ कँडेललाई गर्यो सम्मान
काठमाडौं । लन्डनको युनिभर्सिटी अफ ग्रीनवीचमा द कँडेल ग्रुपका ग्रुप सीइओ राजन कँडेल सम्मानित भएका छन् । सीइओ कँडेललाई लन्डनको युनिभर्सिटी अफ ग्रीनवीचमा एक समारोहबीच शिक्षामा उनको योगदानका लागि सम्मान गरिएको हो । पूर्व छात्रहरुको सम्मानमा आयोजित उक्त समारोहले बेलायत, नेपाल, युएई र क्यानडाका विभिन्न समुदायमा शिक्षालाई पहुँचयोग्य बनाउन कँडेलले गरेको योगदानको कदर गरेको थियो । ग्रीनवीच विश्वविद्यालयको ऐतिहासिक क्याम्पसमा भएको कार्यक्रममा उपकुलपति प्रोफेसर जेन ह्यारिङ्टनले विश्वव्यापी शिक्षामा कँडेलको प्रभावको प्रशंसा गरेकी थिइन् । सम्मान ग्रहण गर्दै कँडेलले आफ्नो शैक्षिक जग बसाल्न र शिक्षा क्षेत्रमा आफ्नो यात्रालाई प्रेरणा दिएकोमा ग्रीनवीच विश्वविद्यालयप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरेका थिए । सन् २००६ मा ग्रीनवीच युनिभर्सिटीबाट कम्प्युटिङमा बीएससी (अनर्स) हासिल गरेका कँडेलले शिक्षामा करियर निर्माण गरेका छन् । सन् २०११ मा उनले ब्रिटिश कलेज काठमाडौं स्थापना गरे जुन नेपालको उच्चशिक्षा प्रदान गर्ने प्रमुख शैक्षिक संस्थानमध्ये एक मानिन्छ र यो अहिले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा विस्तार भएको छ। २५ वर्ष अघि नेपालबाट ऋण लिएर लन्डन पुगेका कँडेलको अहिले ५ वटा देशमा व्यवसाय छन् । उनी अमेरिकासहित अन्य देशमा समेत आफ्नो व्यवसाय विस्तार गर्ने तयारीमा जुटिरहेका छन् ।
