सेवा : पर्यटन

काठमाडौं । कोरोना महामारीको सबैभन्दा गम्भीर असर परेको क्षेत्र पर्यटन हो । तर, यही गम्भीर नकारात्मक असर भने कम आम्दानी हुने नेपालीलाईलाई सुवर्ण मौका पनि बनिरहेको छ । सामान्य अवस्थामा नेपालीलाई वास्तै नगर्ने पर्यटकीय गन्तव्यहरुमा नेपाली पर्यटकलाई लक्षित गरी विभिन्न प्याकेजहरु सार्वजनिक भइरहेका छन् । यस्तै, नेपालीलाई लक्षित गरी सार्वजनिक भएको एउटा आकर्षका प्याकेज हो एभरेष्ट फेमेली ट्रेक । यो प्याकेज हनिगाइड ग्रुप प्रालिले ल्याएको हो । समिट एयरसँगको सहकार्यमा ल्याइएको एभरेष्ट फेमेली ट्रेकमा १४ हजार रुपैयाँमा नाम्चेको खुम्जुङ भ्यालीसम्म जान पाइन्छ, जुन सामान्य समयको जहाज भाडाभन्दा पनि सस्तो हो । विगतका वर्षहरुमा पर्यटकीय सिजनमा नेपालीले पैसा तिरेर पनि जान गाह्रो पर्ने यो क्षेत्रमा अहिले नेपाली लक्षित प्याकेज संचालन भइरहेको प्रालिका कोफाउन्डर अभिषेक पाण्डे बताउँछन् । ‘कोरोना महामारीको कारण विदेशी पर्यटक आएका छैनन्, शहरी क्षेत्रमा पनि कोरोना त्रासका कारण घरभित्र थुनिएर बसेका नेपालीलाई लक्षित गरी एभरेष्ट क्षेत्रका विभिन्न प्याकेज ल्याएका छौं, यी प्याकेजले कम पैसा तिरेर नेपालीले एभरेष्ट क्षेत्र घुम्न पाएका छन् भने त्यो क्षेत्रको पर्यटन उद्योगले पनि केही मात्रामा भएपनि व्यवसाय पाएको छ, सबै पक्षलाई फाइदा नै भएको छ,’ पाण्डेले विकासन्युजसँग भने । ३ वटा गन्तव्यको बेग्लाबेग्लै प्याकेज हनिगाइड ग्रुपले एभरेष्ट फेमेली ट्रेक, गोक्यो ट्रेक र एभरेष्ट बेसक्याम्प ट्रेक गरी ३ गन्तव्यको प्याकेज संचालन गरिरहेको छ । चार रात ५ दिनको एभरेष्ट फेमेली ट्रेकको लागि १३ हजार ९ सय ९९ रुपैयाँ तिर्नुपर्छ । यो खर्चमा जान पाइने भनेको नाम्चेको खुम्जुङ भ्यालीसम्म हो । यस्तै, १० रात ११ दिनको गोक्यो ट्रेकको शुल्क भने १७ हजार ९ सय ९९ रुपैयाँ तोकिएको छ । १२ रात १३ दिनको एभरेष्ट बेसक्याम्प ट्रेकको शुल्क भने १९ हजार ९ सय ९९ रुपैयाँ छ । यो शुल्कमा काठमाडौंदेखि लुक्लासम्म आउने जाने हवाई भाडा, होटल खर्च र ब्रेकफाष्ट समावेश हुन्छ । लन्च र डिनरको लागि भने आफैले पैसा तिर्नुपर्छ । यस्तो शुल्क १२ सयदेखि १५ सय रुपैयाँसम्म लाग्ने पाण्डेले जानकारी दिए । यो शुल्कमा गाइड सेवा भने पाइदैन । गाइड सेवा लिनको लागि यी ३ गन्तव्यको लागि क्रमशः २४ हजार ९ सय ९९, ३९ हजार ९ सय ९९ र ४४ हजार ९ सय ९९ रुपैयाँ खर्च लाग्छ । लन्च र डिनरको पैसा यसमा पनि जोड्न नविर्सनुस् । थप एउटा कुरा, लुक्ला जानको लागि पनि कोरोना संक्रमण भए नभएको पीसीआर परीक्षण अनिवार्य छ । यस्तो शुल्क २ हजार रुपैयाँ लाग्छ भने ३ हजार रुपैयाँ तिरेमा टुर अपरेटरले नै घरमै आएर स्वाव संकलन गर्ने सुविधा पनि प्रदान गर्छ । तारा एयरको एभरेष्ट ट्रेल यस्तै प्याकेज तारा एयरले एभरेष्ट ट्रेलमार्फत संचालन गरिरहेको छ । ताराको प्याकेज भने नाम्चेको खुम्जुङ भ्यालीसम्मको हो । एभरेष्ट ट्रेल प्याकेजको शुल्क पनि १३ हजार ९ सय ९९ रुपैयाँ नै छ । यो प्याकेज पनि ४ रात ५ दिनको हो । एभरेष्ट ट्रेलले काठमाडौंदेखि लुक्लासम्मको आउने जाने हवाइ भाडा, ब्रेकफाष्ट, होटल तथा गाइड सुविधा पनि प्रदान गर्छ । सो क्षेत्रमा पाइने होटल भनेको पर्यटकस्तरीय हो । कति छ सस्तो ? यो सिजनमा सामान्यतः नेपालीले एयर टिकट र होटल नै नपाउने समस्या हुने गथ्र्याे । तर, कोरोना भाइरस महामारीको कारण विदेशी पर्यटक आउन छोडेपछि पर्यटन व्यवसायीहरुले नेपाली पर्यटक प्याकेज संचालन गरेका हुन् । सामान्य अवस्थामा यो सिजनमा काठमाडौंदेखि लुक्ला आउन जान हवाइ भाडा नै १६ हजार रुपैयाँ लाग्थ्यो । यस्तै ब्रकेफाष्टको प्रतिदिन ५ सय रुपैयाँका दरले ५ दिनको २५ सय र गाइडको प्रतिदिन १५ सय रुपैयाँका दरले ५ दिनको ७ हजार ५ सय गरी २६ हजार रुपैयाँ तिर्नुपर्ने हुथ्यो । सोभन्दा माथिको यात्राको लागि भने प्रतिदिन सोही अनुपातमा खर्च बढ्ने हुन्थ्यो ।

काठमाडौं । सरकारले स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्दै पर्यटनका सबै क्षेत्र खोल्ने तयारी गरेको छ । कोभिड –१९ महामारीकै बीच पर्यटनका सबै क्षेत्र खुला गर्ने तयारी भइरहेको जनाइएको छ ।  संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री योगेशकुमार भट्टराईले नेपाल पर्वतारोहण संघ (एनएमए) को ४७ औंँ वार्षिकोत्सवका अवसरमा आयोजित वेबिनार कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै कोभिडसँग सुरक्षित रहँदै विस्तारै पर्यटन खोल्दै जानाको विकल्प नभएको बताए । सरकारले कात्तिक १ गतेदेखि पदयात्रा र हिमाल आरोहणका लागि विदेशी पर्यटक आगमन खुला गरेको थियो । मन्त्री भट्टराईले स्वास्थ्य मापदण्डलाई कडाइका साथ पालना गर्दै पर्यटनका अन्य क्षेत्र पनि खुला गर्ने गरी मन्त्रालयले तयारी गरेको र यो प्रस्ताव छिट्टै मन्त्रिपरिषद्मा लगिने बताए । कोभिड महामारीका कारण कारण बन्द गरिएको अनराइभल भिसा सरकारले कात्तिक १ गते (अक्टोबर १७ ) देखि खुला गरिसकेको छ । पदयात्रा र पर्वतारोहण खुला भएसंँगै हालै बहराइनका राजकुमारसहितको टोली सफलतापूर्वक नेपालका हिमाल आरोहण गरी फर्किएको छ । यसले नेपाल कोरोनाकै बीच पनि सुरक्षित पर्यटकीय गन्तव्य हो भन्ने सन्देश गएको उल्लेख गर्दै मन्त्री भट्टराईले यसलाई उपयोग गर्दै पर्यटनका अन्य क्षेत्र पनि खोल्ने तयारी भएको बताए । पर्यटनमन्त्री भट्टराईले नेपालको पहिचान हिमालको संरक्षण र सम्बद्र्धनमा सबैले ध्यान दिनुपर्ने औंँल्याए । प्रदूषण र विश्वव्यापी तापमान वृद्धि हुँदा असर हिमाल तथा हिमतालमा पर्ने गरेको बताउँदै उनले तिनलाई जोगाउनु अहिलेको मुख्य चुनौती भएको बताए । एनएमएका अध्यक्ष सन्तवीर लामाले कोभिडका कारण पर्यटन व्यवसाय ठप्प हुँदा हिमाल आरोहणका क्षेत्रमा काम गर्ने मजदूर तथा व्यवसायीको दैनिक जीवन निर्वाहमा समेत समस्या देखिएको बताउँदै यस्तो महामारी तथा कठिन परस्थितिका बेला उनीहरूलाई सहयोग गर्न सरकार र एनएमए मिलेर राहत कोष (बास्केट फण्ड) स्थापना गर्न आग्रह गरे ।

काठमाडौं । चाँदी जस्तै टलक्क टल्केको माछापुच्छ्रे हिमालसहितका हिमाली शृङ्खला पर्यटक स्वागतको पर्खाइमा छन् । फेवाताल र पोखरा आसपासका बेगनासताल, रुपाताल लगायतका विश्व रामसार सूचीमा सूचीकृत तालमा पानी टलपलाइरहँदा हिमाल र तालको अचम्मको सुन्दरता यतिखेर पोखरामा भरिएको छ । विश्वव्यापी फैलिएको कोरोना भाइरसको महामारीका कारण गत चैतयता सुनसान बनेको पर्यटकीय नगरी पोखरामा दशैं लागेसँगै पछिल्ला दिनमा भने आन्तरिक पर्यटककको आगमनले यहाँका पर्यटन व्यवसायीमा थोरै भने पनि आशा जगाएको छ । विगतका वर्षमा दशैं तिहारको समयमा पोखराका तालतलैया, गुफा, धार्मिकस्थल जहाँतहीँ यतिखेर आन्तरिक पर्यटकको निकै चाप देखिने गरेको भए पनि पोखरा अहिले भने कोरोनाको कहरले जकडिएको छ । फेवातालमा डुङ्गा शयरदेखि सराङ्कोट, विश्वशान्ति स्तूपलगायतका स्थान पुगी सूर्योदयसहित हिमशृङ्खलाको अवलोकनका लागि आउने पर्यटकका कारण विगतमा जस्तो चहलपहल नदेखिए पनि पछिल्ला दिनमा पोखराको लेकसाइड र आसपासका पर्यटकीय स्थलमा आन्तरिक पर्यटक फाट्टफुट्ट देखिएका छन् । लामो समयदेखि शून्यतामा रुमल्लिएको पोखरा दशैं तिहारको आगमनसँगै केही मात्रामा भने पनि चहलपहलमय बनेको पोखरा पर्यटन परिषद्का अध्यक्ष चिरञ्जीवी पोखरेलले बताए । “दशैं तिहारको समय आन्तरिक पर्यटकको चहलपहल हुने समय हो”, उनले भने, “विगतमा जस्तै उल्लेख्य पर्यटक नदेखिए पनि फाट्टफुट्ट पर्यटक देखिँदा पनि पर्यटन व्यवासायीमा आशा जगाएको छ ।” पोखरा आएका आन्तरिक पर्यटक वरपरका पदयात्रा मार्ग एवं पर्यटकीय स्थल नखुल्दा भने समस्यामा पर्ने गरेको उनले बताए । कोरोनाको महामारी फैलन सक्ने अवस्थालाई दृष्टिगत गरी पोखरा हुँदै जाने धार्मिक पर्यटकीय स्थल मुक्तिनाथ दर्शनार्थीका लागि खुल्ला गरिएको छैन भने विश्वकै उत्कृष्ट पर्यटकीय पदमार्ग मध्येको अन्नपूर्ण आधार शिविर जाने पदमार्ग यतिखेर त्यहाँका स्थानीय पर्यटन व्यवसायीले नै बन्द गरेका छन् । आसपासका पर्यटकीय गतिविधिलाई चलायमान बनाउन स्थानीय तह एवं प्रदेश सरकारसमेतले समन्वय गरी स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्डका साथ पर्यटनसम्बद्ध सबै क्षेत्र र गतिवधि खुल्ला गरिनुपर्ने उनले बताए । पोखरामा विशेषतः सेप्टेम्बरदेखि डिसेम्बरसम्मको समय अत्यधिक पर्यटक आउने याम हो । त्यस्तै मार्च, अप्रिल तथा नेपाली र अङ्ग्रेजी नयाँ वर्षको समयले पनि पर्यटकलाई पोखरामा लोभ्याउने गर्दछ । दशैंको समयमा कार्यालयमा हुने बिदाका साथै घटस्थापनादेखि कोजाग्रतसम्म नै शैक्षिक संस्था बन्द हुने भएका कारण यसअवधिमा विगतदेखि नै पोखरामा आन्तरिक पर्यटकको चहलपहल हुने गर्दथ्यो । विगतका वर्षमा त दशैँको भोलिपल्ट लेकसाइडमा पर्यटकले कोठा पाउनसमेत मुस्किल हुने गर्दथ्यो । सेप्टेम्बरदेखि डिसेम्बरसम्म पदयात्रा र पर्वतीय पर्यटनका लागि विदेशी पर्यटक आउने गर्दछन् । विश्वकै उत्कृष्ट १० पदमार्गमध्येको अन्नपूर्ण चक्रीय पदमार्ग पोखरा हुँदै जाने भएका कारण पदयात्री पर्यटकका कारण पनि यहाँ पर्यटकको चहलपहल हुन्छ । दशैं तिहारजस्ता चाडबाडका कारण विगतमा पर्यटन बजार चलायमान हुने विगतलाई फर्केर हेर्दा कोरोना कहरका बाबजुद पनि यस अवधिमा यहाँको पर्यटन केही मात्रामा भए पनि चलायमान बन्ने विश्वास लिइएको छ । दशैं शुरु भएसँगै पोखरामा आन्तरिक पर्यटककको चहलपहल बढिरहेको पोखराको लेकसाइड सेदीडाँडामा ‘ढाकाटोपी रेष्टुरेन्ट एण्ड होटल फेवाबीच’ सञ्चालन गर्दै आएका युवा पर्यटन व्यवसायी महेश्वर अर्यालले बताए । “दशैं शुरु भएसँगै आन्तरिक पर्यटकको विस्तारै बढ्दै गएको आगमनले हामीलाई उत्साहित बनाएको छ”, अर्यालले भने, “सरकारले तोकेका स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्ड अपनाउँदै हामी पर्यटकलाई सेवा प्रवाह गरिरहेका छौं ।” यतिबेला पोखरा र आसपासको प्रकृति पनि पर्यटक स्वागतको पर्खाइमा रहेको उल्लेख गर्दै उनले आफूहरू पर्यटकको न्यानो आतिथ्यताको पर्खाइमा रहेको बताए । पर्यटकको स्वास्थ्य सुरक्षाप्रति सजग बन्दै यहाँका पर्यटन व्यवसायीले होटेल तथा रेष्टुरेन्ट सञ्चालन गर्दा स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्डलाई आत्मसात गरिहेको पश्चिमाञ्चल होटेल सङ्घका अध्यक्ष विकल तुलाचनले जानकारी दिए । पोखराका पर्यटनसम्बद्ध सङ्घ संस्थाले पनि स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्डलाई प्रभावकारीरूपमा कार्यान्वयनमा ल्याउन होटेल सञ्चालक तथा रेष्टुरेन्टमा काम गर्ने कर्मचारीलाई आवश्यक तालिमसमेत दिइसकेको उनले बताए । पोखराका होटेल खुले पनि आसपासका विन्ध्यवासनी, तालबाराही जस्ता धार्मिक स्थलका साथै विश्वशान्ति स्तूप, अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय सङ्ग्रहालय लगायतका स्थल एवं पर्यटकीय गतिवधि नखुल्दा भने पर्यटक समस्यामा पर्ने गरेको तुलाचनले बताए । “आवश्यक सुरक्षा मापदण्ड अपनाउँदै पर्यटकीय स्थल एवं गतिविधि खुल्ला नगर्दासम्म पोखराको पर्यटन अपेक्षित चलायमान हुँदैन”, उनले भने, “पर्यटकीय गतिविधि बढाउनका लागि स्थानीय एवं प्रदेश सरकारले आवश्यक समन्वय गर्दै पर्यटकीय स्थल एवं गतिवधि तत्काल सञ्चालनमा ल्याउन पहल गर्नुपर्ने देखिन्छ ।” पोखराको तालबाराहीसहित विन्ध्यवासिनी, भद्रकाली, गुप्तेश्वर महादेव गुफा धार्मिक पर्यटकीय स्थल हुन् भने यहाँका पातले छाँगो, सेती नदीको गल्छी, महेन्द्र गुफा, चमेरे गुफा, अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतीय सङ्ग्रहालय दर्शनीय स्थल हुन् । त्यस्तै लेखनाथ क्षेत्रका बेगनास, रुपा, दीपाङ, मैदी, गुँदे जस्ता तालले पनि पर्यटकलाई आकर्षित गरेका छन् । पछिल्ला समयमा पोखरा नजिकैको पुम्दीकोट, काहुँडाडा लगायतका स्थानमा धार्मिक पर्यटकीय गतिविधि बढ्ने गरी पूर्वाधार निर्माण कार्यले पनि गति लिएको छ ।