बीमा प्राधिकरणमा अध्यक्ष छनौट निरङ्कुश शैलीमा, धितोपत्र बोर्डमा जस्तो बखेडा नचल्ने
काठमाडौं । सरकारले नेपाल बीमा प्राधिकरणको अध्यक्ष छनौट प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । बीमा क्षेत्रमा नियामक निकायको कार्यकारी प्रमुखसहितको भूमिका पाउने अध्यक्ष बन्न इच्छुक र योग्य व्यक्तिले ७ हजार ५०० रुपैयाँ दस्तुरसहित माग १० गतेभित्र आवेदन बुझाउन सक्ने गरी अर्थ मन्त्रालयले सूचना प्रकाशित गरेको छ । तर सरकारले छनौट प्रक्रियामा निरङ्कुश शैली अपनाएको छ । ‘यो सूचना बमोजिम प्राप्त भएका आवेदनलाई सिफारिस समितिले कुनै कारण उल्लेख गरी वा नगरी रद्द गर्न सक्नेछ,’ सूचनाको बुँदा ५ (आ)मा उल्लेख छ । यसमा सरकारको निरङ्कुशता, जवाफदेहीहिनता, अपारदर्शीता प्रष्ट अभिव्यक्ति भएको जानकारहरू बताउँछन् । यसअघि नेपाल धितोपत्र बोर्डको अध्यक्ष नियुक्ति प्रक्रियामा विवाद हुँदा प्रचण्ड नेतृत्वको सरकार ढलेको थियो । केपी ओली नेतृत्वमा नयाँ सरकार बनेपछि पनि विवाद लम्बिँदा बोर्डको अध्यक्ष नियुक्ति प्रक्रिया करिब १० महिना लम्बिएको थियो । बोर्डको अध्यक्ष नियुक्त प्रक्रियामा निवेदकहरूले सरकारलाई अप्ठ्यारोमा पार्ने काम गरेकाले यस पटकको सूचना नयाँ सर्त राख्नु परेको अर्थ मन्त्रालयका एक अधिकारीले बताए । ‘निवेदन हाल्ने तर प्रक्रिया पूरा गर्न सरकारलाई असहयोग गर्ने काम भए । त्यसबाट हामीलाई पनि नयाँ सिकाइ भयो,’ ती अधिकारीले बने । कानुनबमोजिम योग्यता पुगेका व्यक्तिले अर्थ मन्त्रालयको वित्तीय क्षेत्र व्यवस्थापन तथा संस्थान समन्वय महाशाखामा निवेदन पेश गर्नुपर्नेछ । निवेदन साथ ४ प्रति व्यfवसायिक योजना खामबन्दी पेश गर्नुपर्नेछ । प्राधिकरणका निवर्तमान अध्यक्ष सूर्यप्रसाद सिलवालविरुद्ध अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले विशेष अदालतमा मुद्दा दाएर गरेपछि अध्यक्ष पद खाली भएको छ । पछिल्लो समय बीमा प्राधिकरण, धितोपत्र बोर्डका अध्यक्षको नियुक्तमा सत्ताधारी दलले ठूलो भष्ट्राचार गर्ने गरेको र यी संस्थाका अध्यक्षले व्यावसायिक ढंगले काम गर्न पनि नसकेको आवाज सबैतिरबाट उठिरहेको छ ।
नेशनल लाइफका ४०० बढी अभिकर्ताले लिए इन्स्योरेन्स इस्टिच्युट अफ इण्डियाबाट प्राविधिक प्रशिक्षण
काठमाडौं । नेशनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेडले आफ्ना अभिकर्ताहरू र मार्केटिङ कर्मचारीहरूलाई इन्स्योरेन्स इन्स्टिच्युट अफ इण्डिया, कलेज अफ इन्स्योरेन्सका भिजिटिङ फ्याकल्टी मेम्बरहरूमार्फत कोलकातामा विविध विषयमा तालिम प्रदान गरेको छ । तोकिएको लक्ष्य पूरा गरी नेपालभरबाट तालिम कार्यक्रममा सहभागी हुन योग्य भएका अभिकर्ताहरू र मार्केटिङ कर्मचारीहरूलाई कम्पनीले कोलकातामा तालिम प्रदान गरेको हो । कलेज अफ इन्स्योरेन्सका प्रिन्सिपल बीके नायकको सभापतित्वमा सम्पन्न तालिममा अन्य भिजिटिङ फ्याकल्टी मेम्बरहरू जे सेन, मिहिर गोस्वामी, अनिरवन शाहलगायतले विभिन्न विषयमा प्रशिक्षण प्रदान गरेका थिए । कलेजका प्रिन्सिपल बीके नायकले कार्यक्रमको औपचारिक उद्घाटन गर्दै तालिमका सहभागीहरूलाई स्वागत गरेका थिए । उनले यति धेरै अभिकर्ताहरूलाई नेपालबाट इण्डियासम्म ल्याएर व्यवस्थित तरिकाले प्रशिक्षणमा सहभागी गराई प्रशिक्षण प्रदान गर्ने अवसर दिएकामा कम्पनीलाई धन्यवाद ज्ञापन गरे । कार्यक्रममा प्रशिक्षक मिहिर गोस्वामीले इनोभेटिभ प्रोस्पेटिङ सम्बन्धमा प्रशिक्षण प्रदान गरेका थिए । उनले विभिन्न उदाहरण प्रस्तुत गर्दै नवीन सोच लिई अगाडि बढेमा बीमा व्यवसायमा सफलता प्राप्त हुने बताए । यसैगरी अर्का प्रशिक्षक अनिरवन शाहले बिजनेस कन्ट्युनिटी साइकलका सम्बन्धमा प्रशिक्षण प्रदान गरेका थिए । उनले अभिकर्ताले ग्राहकहरूको रूचि, व्यवसाय, पारिवारिक अवस्था, आम्दानीलाई ख्याल गरी बीमा बिक्री गर्ने र बिक्रीपश्चात् पनि आफ्ना ग्राहकहरूसँग सधैं सम्बन्ध प्रगाढ राखेमा व्यवसायले निरन्तरता प्राप्त गर्न सक्ने विषयमा विभिन्न उदाहरण प्रस्तुत गर्दै प्रशिक्षण प्रदान गरेका थिए । कम्पनीका बजार विभाग प्रमुख विवेक शर्मा र एजेन्सी विभाग प्रमुख सुशीलप्रताप राणाको नेतृत्वमा प्रशिक्षणमा सहभागी भएका करिब ४०० जनाभन्दा बढी अभिकर्ताहरू र कम्पनीका मार्केटिङ कर्मचारीहरूलाई कलेजका प्रिन्सिपल एवं प्रशिक्षकहरूले तालिमको प्रमाणपत्र वितरण गरेका थिए । बीमा जगतमा प्रतिष्ठित संस्था इन्स्योरेन्स इन्स्टिच्युट अफ इण्डियाको तालिममा सहभागी भई तालिम प्रमाणपत्र प्राप्त गर्नु एउटा ठूलो अवसर भएको र यो अवसर जुराइदिएकामा कम्पनीप्रति आभारी रहेको सहभागी अभिकर्ताहरूले बताएका थिए ।
बिना धितो ऋणले २ लाख युवा स्वरोजगार
काठमाडाैं । युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कोषले १ लाख ९ हजार ३३९ जना युवालाई बेरोजगार युवालाई स्वरोजगार बनाएको जनाएको छ । कोषले २०८१ सालकाे असाेज मसान्तसम्म ती युवाहरूलाई व्यवसाय सञ्चालनका लागि बिना धितो कर्जा उपलब्ध गराएर स्वरोजगार बन्न मद्दत गरेको जनाएको छ । कोषले स्थापनाकालदेखि हालसम्म १४ अर्ब १३ करोड ४५ लाख ३५ हजार रुपैयाँ युवाहरूलाई बिना धितो कर्जा उपलब्ध गराएको जनाएको छ । १ लाख ९ हजार ३३९ जना युवाले कर्जा लिएर आफूसँगै अन्य १ लाख १ हजार ७८९ जनालाई रोजगारी पनि दिएकाे कोषले जनाएको छ । यसर्थ कोषको कार्यक्रमअन्तर्गत २ लाख ११ हजार बढी युवा स्वरोजगार भएको कोषको दाबी छ । कोषले बैंकबाट रकम लिएर सहकारी संस्थामार्फत युवाहरूलाई बिना धितो ऋण उपलब्ध गराउने गरेको कोषका सूचना अधिकारी सूर्यप्रकाश तिवारीले बताए । उनले भने, ‘बैंकले लक्षित वर्गका लागि छुट्याएको रकम हामीले सोही वर्षमा पुर्याउने उद्देश्यले बैंकबाट लिन्छौं । र, हामी सहकारीमार्फत युवाहरूमा पैसा पुर्याउँछौं ।’ उनका अनुसार कोषले बैंकबाट ३ दशमलव ५० प्रतिशत वार्षिक ब्याजदरमा रकम लिने र सहकारीलाई कोषले ४ प्रतिशत ब्याजदरमा रकम उपलब्ध गराउँछ । सहकारीले युवाहरूलाई ८ प्रतिशतका दरले कर्जा दिन्छ । बैंकबाट लिएर सहकारीलाई कर्जा उपलब्ध गराउँदा कोषलाई केही प्रतिशत नाफा हुने उनले जानकारी दिए । २०६६ सालमा कोषको स्थापना भएको थियो । हालसम्म कोषले ब्याजमार्फत ८५ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेको छ । सो रकम पनि युवालाई नै कर्जाको रूपमा वितरण गर्ने गरेको सूचना अधिकारी तिवारीले जानकारी दिए । कोषले उक्त कर्जा रकमको बीमा पनि गरेको हुन्छ । कर्जा लिएको व्यक्तिको मृत्यु भएको खण्डमा बीमा कम्पनीले कर्जा बराबरको रकम भुक्तानी गर्दछ । युवाले कर्जाको रकमबाट गरेको व्यवसाय कुनै कारणले क्षति हुन पुगेको खण्डमा पनि बीमा कम्पनीले कर्जा बराबरको करम भरपाइ गरिदिन्छ । कति पाइन्छ बिना धितो कर्जा ? स्वरोजगार बन्न चाहने युवाले जनही २ लाख रुपैयाँ पाउने गर्दछन् । त्यसका लागि उनीहरूले कोषले तोकेको सहकारीमा आवेदन दिनुपर्ने हुन्छ । उक्त कर्जा पाउनका लागि कुनै धितो राख्नु पर्दैन । ३ वर्षभित्र उक्त रकमको साँवा र ब्याज भुक्तानी गर्नुपर्ने हुन्छ । भुक्तानी किस्ता-किस्तामा गर्न सकिन्छ । यदि समयमा किस्ता भुक्तान गरेको र समयमा साँवा ब्याज भुक्तान चुक्ता गर्ने युवालाई कोषले ६० प्रतिशत ब्याज फिर्ता गरिदिन्छ । अर्थात् युवाले जम्मा भुक्तान गरेको ब्याज रकमको ६० प्रतिशत रकम युवालाई फिर्ता गरिदिने गरेको सूचना अधिकारी तिवारीले बताए । सहकारीले युवाहरूबाट ८ प्रतिशतभन्दा धेरै ब्याज लिन नपाउने प्रावधान रहेको उनले बताए । यस्तै, अन्य सेवा शुल्कका नाममा पनि युवाबाट कुनै थप दस्तुर सहकारीले लिन नपाउने व्यवस्था रहेको छ । कर्जा व्यवस्थापन शुल्कवापत कोषले नै सहकारीलाई प्रति कर्जावापत ५ सय रुपैयाँ उपलब्ध गराउने गरेको उनले जानकारी दिए । कसले पाउँछ बिना धितो कर्जा ? उक्त बिनाधितो कर्जा पाउनका लागि १८ वर्ष पूरा भएको र ६० वर्ष ननाघेको हुनुपर्ने छ । आर्थिक रूपले विपन्न महिला, दलित, आदिवासी जनजाति, मधेसी, थारु, सीमान्तकृत, लोपोन्मुख, अल्पसंख्यक, मुस्लिम समुदाय, अपाङ्गता भएका व्यक्ति, द्वन्द्वपीडित तथा पिछडिएको क्षेत्रको व्यक्तिले यस प्रकारको कर्जा पाउने छन् । माथि उल्लेखित वर्गका व्यक्तिले व्यावसायिक खेती तथा पशुपंक्षी पालन, कृषि तथा वनजन्य उद्योग, घरेलु तथा साना उद्योग तथा अन्य व्यापार व्यवसाय गर्नका लागि २ लाख रुपैयाँ बिना धितो कर्जा पाउने छन् । यसका साथै सहर र बजार क्षेत्रमा रिक्सा, ठेलागाडा सेवा सञ्चालन लगायतका सेवामूलक स्वरोजगार व्यवसाय गर्ने, परम्परागत सीपसँग सम्बन्धित व्यवसाय, घर वास (होम स्टे) सम्बन्धी व्यवसाय, स्थानीय कच्चा पदार्थ प्रयोग गरी सञ्चालन गरिने व्यवसायका लागि कर्जा उपलब्ध गरिने सूचना अधिकारी तिवारीको भनाइको छ ।
