डेढ खर्ब नाघ्यो निर्यात, व्यापारमा आयातको हिस्सा ८८ प्रतिशत
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको ८ महिनामा निर्यात ह्वात्तै बढेको छ । यो अवधिमा ५७.२० प्रतिशतले निर्यात वृद्धि भएको भन्सार विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको फागुन मसान्तसम्म नेपालले १ खर्ब ५८ अर्ब रुपैयाँको निर्यात गरेको छ । गत आवको सोही अवधिमा १ खर्ब ६१ करोड रुपैयाँको निर्यात गरेको थियो । निर्यातसँगै आयात पनि ११ प्रतिशतले बढेको विभागको तथ्यांकमा उल्लेख छ । फागुन मसान्तमा आयात ११ खर्ब ४५ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा १० खर्ब ३० अर्ब २२ करोड रुपैयाँ मात्रै रहेको पनि विभतगले जनाएको । विभागका अनुसार नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार यो अवधिमा १५.२९ प्रतिशतले बढेको छ । आयात र निर्यातको बजार ११ खर्ब ३० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । कुल वैदेशिक व्यापारमा १२.१३ प्रतिशत हिस्सा निर्यातको रहेको छ भने आयातको हिस्सा ८७.८७ प्रतिशत रहेको पनि तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
सेयर बजारमा गिरावट कायमै, ४ अर्बमा झर्यो कारोबार
काठमाडौं । साताको अन्तिम कारोबारको दिन अर्थात बिहीबार सेयर बजारमा दोहोरो अंकको गिरावट आएको छ । नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक १२.३८ अंकले घटेर २६६९.७६ बिन्दुमा झरेको छ । आज ६२ कम्पनीको मूल्य बढ्दा १७५ कम्पनीको मूल्य घटेको छ । ७ कम्पनीको मूल्यमा भने कुनै परिवर्तन आएको छैन । मंगलबार ३१२ कम्पनीको ९५ लाख कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ बढीको कारोबार भएको छ । जसमध्ये सबैभन्दा धेरै कारोबार नेपाल रिइन्स्योरेन्स कम्पनीको भएको छ । नेपाल रिइन्स्योरेन्सको २८ करोड रुपैयाँ बढीको कारोबार भएको छ । साथै, हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको २३ करोड, सिन्धु विकास बैंकको १६ करोड, युनाइटेड मोदी हाइड्रोपावरको १६ करोड र घलेम्दी हाइड्रोको १३ करोड रुपैयाँ बढीको कारोबार भएको छ । काराेबारमा जीवन बीमा सेक्टर मात्रै बढेको छ । सो सेक्टर ०.०३ प्रतिशत बढेकाे छ । फाइनान्स सेक्टर सबैभन्दा धेरै १.३५ प्रतिशतले घटेकाे छ । बैंकिङ ०.३७, विकास बैंक ०.२०, होटल तथा पर्यटन ०.५०, हाइड्रोपावर ०.६४, लगानी ०.१०, उत्पादन ०.७१, माइक्रोफाइनान्स ०.५५, निर्जीवन बीमा ०.९६, अन्य ०.६१ तथा व्यापार सेक्टर ०.३२ प्रतिशतले घटेकाे छ । आज दोल्ती पावरको सेयर मूल्य सबैभन्दा धेरै ७.५ प्रतिशत बढेकाे छ । त्यस्तै एसियन हाइड्रोपावरको ५.४, सिन्धु विकास बैंकको ४.९, गार्डियन माइक्रोलाइफ इन्स्योरेन्सको ४.४ तथा स्वेतगंगा हाइड्रोपावरको ४.२ प्रतिशत बढेकाे छ । मिथिला लघुवित्त र भूगोल इनर्जीको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले घटेर नकारात्मक सर्किट लागेको छ ।
नीतिगत सुधार गरेर साना जलविद्युत् आयोजनाका समस्या समाधान गर्ने मन्त्री खड्काको दावी
काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्काले नीतिगत सुधार गरेर साना जलविद्युत् आयोजनाका समस्या समाधान गरिने बताएका छन् । ‘ग्रिन इनर्जी आन्टरप्रेनर नेपाल’ले सोमबार आयोजना गरेको ‘साना जलविद्युत् आयोजनाहरुको दिगो सञ्चालनसम्बन्धी देखिएका चुनौती’ विषयक कार्यक्रममा मन्त्री खड्काले साना जलविद्युत् आयोजनाका समस्या समाधान गर्न नीतिगत सुधार गरिने बताए । ’साना जलविद्युत् आयोजनाका समस्या एकै ठाउँमा राखेर छलफल गरौं, के–के संशोधन गर्नुपर्ने छ, समस्या समाधान गर्न मन्त्रालय तयार छ,’ उनले भने । ऊर्जा क्षेत्रको विकासका लागि सरकार र निजी क्षेत्र सहकार्य गरेर अगाडि बढ्नुपर्ने मन्त्री खड्काको भनाइ थियो । उनले साना जलविद्युत् आयोजना सँगसँगै मुलुकको समग्र ऊर्जा क्षेत्रको सुधारका लागि सरकार निजी क्षेत्रसँग मिलेर काम गर्न तयार रहेको उल्लेख गरे । संस्थागत रुपमा रहेका तहगत बेतिथि पनि समाधान खोज्दै जानुपर्ने उनले बताए । मन्त्रिपरिषदबाट स्वीकृत भएको ऊर्जा विकास मार्गचित्रले निजी क्षेत्रका समस्या समाधान खोजेको मन्त्री खड्काले उल्लेख गरे । व्यवसायीलाई परेको समस्या समाधान गर्न सरकार प्रतिबद्ध रहेको उनले बताए । मन्त्री खड्काले विद्युत् प्राधिकरणले गरेको गल्तीका दोष निजी क्षेत्रमाथि थोपर्न नहुने बताए । ग्रिन इनर्जी आन्टरप्रेनर नेपालका अध्यक्ष इन्जिनियर सूर्यप्रसाद अधिकारीले साना जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् खरिद सम्झौता (पिपिए) दर समायोजन गर्न माग गर्नुभयो । उहाँले ‘टेक अर पे’ (लिउ वा तिर) प्रावधान कार्यान्वयन गर्नुपर्ने र विद्युत् उत्पादनको वैकल्पिक व्यवस्थालाई खारेज गर्नुपर्ने बताए । अध्यक्ष अधिकारीले पाँच मेगावाटभन्दा साना जलविद्युत् आयोजनालाई उत्पादन अवधि तोक्न नहुने तथा पाँचदेखि १० मेगावाटसम्मका आयोजनाको उत्पादन अनुमतिपत्रको अवधि ५० वर्ष कायम हुनुपर्ने तथा जलविद्युत् आयोजनाको मर्मतसम्भारका लागि आवश्यक पर्ने पाटपुर्जामा पुरानो नीतिअनुसार एक प्रतिशत भन्सार दर कायम गर्न माग गरे ।
ग्लोबल मनी वीकको अवसरमा कुमारी बैंकद्वारा देशव्यापी वित्तीय साक्षरता अभियान
काठमाडौं । ग्लोबल मनी वीक २०२५ को अवसरमा कुमारी बैंक लिमिटेडले सबै प्रदेशका विभिन्न स्थानहरूमा देशव्यापी वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको छ । ‘Think before you follow, wise money tomorrow’ भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय नारालाई आत्मसाथ गर्दै, बैंकले नेपालभर वित्तीय सचेतना फैलाउने उद्देश्य राखेको छ । बैंकका अनुसार, डिजिटल वित्तीय सेवाहरूको बढ्दो प्रयोग, कृत्रिम बुद्धिमत्ताको प्रभाव, र ब्लकचेन प्रविधिको प्रवेशले सर्वसाधारण, विशेष गरी युवाहरूलाई सही वित्तीय निर्णय लिन चुनौतीपूर्ण बनाइरहेको सन्दर्भमा, यो कार्यक्रम अत्यन्तै उपयोगी हुनेछ । यस अभियान अन्तर्गत बैंकिङ प्रणाली, डिजिटल भुक्तानी, कर्जाको उचित व्यवस्थापन, दीर्घकालीन वित्तीय योजना, र जिम्मेवार वित्तीय निर्णय सम्बन्धी विस्तृत जानकारी सहभागीहरूलाई दिइनेछ । कुमारी बैंकले युवाहरूलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउने, जिम्मेवार वित्तीय निर्णय लिन प्रेरित गर्ने, र समग्र वित्तीय स्थायित्व कायम गर्न योगदान पुर्याउने लक्ष्य लिएको छ ।
श्रीमतीको गहना धितो राखेर व्यवसाय सुरु, अहिले १२ हजार मानिसलाई रोजगारी
काठमाडौं । मोहनसिंह ओबेरायलाई भारतमा होटल उद्योगको पायोनियर मानिन्छ । उनले स्थापना गरेको ओबेराय होटल्स एन्ड रिसोर्ट्स आज भारतको दोस्रो ठूलो होटल ब्रान्ड हो । ओबेराय समूहका भारत, इन्डोनेसिया, इजिप्ट, यूएई, मौरिसस र साउदी अरेबियामा ३१ वटा होटल छन् । ओबेराय र ट्राइडेन्टजस्ता होटलहरू स्थापना गरी मोहनसिंहले भारतीय आतिथ्य उद्योगलाई विश्वमा चिनाए । आज ओबेराय समूहका दुई सूचीबद्ध कम्पनीहरू- ईआईएस लिमिटेड र ईआईएच एसोसिएटेड होटल्स लिमिटेड छन्, जसको कुल बजार मूल्य करिब ४० हजार करोड रुपैयाँ छ । साधारण क्लर्कबाट भारतीय आतिथ्य उद्योगको स्तम्भ बन्नेसम्मको उनको यात्रा भने अत्यन्तै रोचक छ । आउनूहोस् उनकाे यात्राबारे संक्षिप्त रूपमा चर्चा गराैं । सुरुवाती जीवन र संघर्ष मोहनसिंह ओबेरायले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा रावलपिन्डीमा गरे । स्नातकको लागि लाहोर गए र त्यसपछि राम्रो अवसरको खोजीमा शिमला पुगे । शिमला पुग्दा उनीसँग पैसा थिएन । उनलाई सेसिल होटलमा फ्रन्ट डेस्क क्लर्कको रूपमा काम मिल्यो, जहाँ उनलाई मासिक ५० रुपैयाँ तलब मिल्थ्यो । उनी सधैं नयाँ कुरा सिक्न उत्सुक रहन्थे । आफ्नो काममा मात्र सीमित नभई अतिरिक्त जिम्मेवारीहरू लिँदै जान थाले । उनको मेहनत, ऊर्जा र तीक्ष्ण दिमागले होटलका अंग्रेज म्यानेजरलाई निकै प्रभावित पार्थ्यो । होटल उद्योगमा प्रवेश केही वर्षपछि जब होटलका म्यानेजरले सानो होटल किने उनले ओबेरायलाई सँगै काम गर्न बोलाए । १९३४ मा ओबेरायले क्लार्क होटल किनेर होटल व्यवसायमा पाइला टेके । उनले यो होटल किन्नका लागि आफ्नी पत्नीका गहना र आफ्नो सम्पत्ति धितो राखेका थिए । त्यसको चार वर्षपछि उनले कलकत्तामा ग्राण्ड होटल लिजमा लिए जसमा ५०० कोठा थिए । उनको अठोट र आत्मविश्वासले उनले यो होटललाई सफल र नाफामा परिणत गरे । ओबेराय समूहको विस्तार विस्तारै मोहनसिंहले एसोसिएटेड होटल्स अफ इण्डिया (एएचआई) का सेयरहरू किन्दै गए । यससँगै शिमला, दिल्ली, लाहोर, मुर्री, रावलपिन्डी, र पेशावरमा थुप्रै होटलहरू थिए । १९४३ मा उनले एएचआईमा आफ्नो नियन्त्रण कायम गरे र देशकै सबैभन्दा ठूलो होटल चेन सञ्चालन गर्ने पहिलो भारतीय बने । १९६५ मा उनले नयाँ दिल्लीमा द ओबेराय इन्टरकन्टिनेन्टल खोले । १९७३ मा उनले मुम्बईमा ३५ तले ओबेराय शेरेटन निर्माण गरे । अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान मोहनसिंहले अन्तर्राष्ट्रिय पर्यटकहरू आकर्षित गर्नका लागि ग्लोबल होटल ब्रान्डहरू सँग साझेदारी गरे । उनले समूहको दोस्रो होटल ब्रान्ड ट्राइडेन्ट पनि सुरु गरे । आज भारतका मुम्बई, चेन्नई, गुरुग्राम (दिल्ली एनसीआर), हैदराबाद, भुवनेश्वर, कोचिन, आगरा, जयपुर, उदयपुर लगायतका सहरमा १० ट्राइडेन्ट होटल छन् । भारत बाहिर साउदी अरेबियाको जेद्दामा पनि एउटा अन्तर्राष्ट्रिय ट्राइडेन्ट होटल छ । ओबेराय समूहले आज विश्वभर करिब १२ हजार मानिसलाई रोजगारी दिएको छ । मोहनसिंहको सन् २००२ मा १०३ वर्षको उमेरमा उनको निधन भएको थियो ।
क्रेटा ईभी लन्च हुँदै, कति छ मूल्य ?
काठमाडौं । हुन्डाईको क्रेटा ईभी आगामी चैत्र ११ गते नेपाली बजारमा लन्च हुँदैछ । दुई महिनाअघि भारतीय बजारमा औपचारिक रूपमा यो गाडी लन्च भएको थियो । उक्त ईभी भारतमा लन्च भएलगत्तै नेपाल भित्र्याएको नेपालका लागि हुन्डाईको आधिकारिक विक्रेता लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार नयाँ ईभी क्रेटा नेपाल भित्रिएको आज १० दिन भएको छ । उक्त ईभी यही चैत्र ११ गते नेपाली बजारमा लन्च गर्ने तयारी भइरहेको कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक दीपक थपलियाले विकासन्यूजलाई जानकारी दिए । उनले भने, ‘नयाँ ईभी क्रेटा हामीले भित्र्याइसकेका छौं । अबको चार दिनपछि उक्त ईभीलाई बजारमा ल्याउँदैछौं । हामीले ग्राहकहरूको आवश्यकता र रुचिलाई ध्यानमा राखेर यो नयाँ ईभी क्रेटा ल्याएका हौं । क्रेटामा ईभी र आइस दुवै रहेका छन् । यो ब्राण्डले पक्कै बजार तताउनेमा हामी ढुक्क छौं ।’ नयाँ ईभी क्रेटाको डिजाइन पेट्रोल इन्जिनसँग मिल्दोजुल्दो रहेको उनको भनाइ छ । कस्तो छ ब्याट्री र रेन्ज ? हुन्डाई क्रेटा ईभीमा ४२ किलोवाट र ५१.४ किलोवाट आवरको दुई ब्याट्री रहेका छन् भने यसमा १०० किलोवाटको मोटर जडान गरिएको छ । ईभीमा डीसी फास्ट चार्जर प्रयोग गरी ५८ मिनेटमा १० प्रतिशतदेखि ८० प्रतिशतसम्म चार्ज गर्न सकिने व्यवस्था रहेको कम्पनीले दाबी गरेको छ । यस्तै, हुन्डाई क्रेटा ईभीले एक पटकको फुल चार्जमा ३९० किलोमिटर र ४७३ किलोमिटर रेन्ज दिन सक्नेछ । ईभीको ग्राउन्ड क्लियरेन्स १९० एमएम रहेको जनाएको छ । ईभीको लम्बाइ ४ हजार ३३० एमएम, चौडाइ १ हजार ७९० एमएम र उचाइ १ हजार ६३५ एमएम छ । यसको ह्वीलबेस २ हजार ६१० एमएम छ । हुन्डाई क्रेटा ईभीको क्याविनमा विभिन्न लक्जरी फिचर छन् । क्रेटा ईभीमा गियर सेलेक्टर पनि स्टेरिङ कोलुममा दिएको छ । भ्वाइस एक्टिभेटेड प्यानारोमिक सनरुफ, फ्रन्टमा दिइएको चार्जिङ पोर्ट र आयोनिक–५ मा जस्तै अगाडि एक्टिभ एयर फ्ल्याप दिएको हो। क्रेटा ईभीमा भीटुएल सुविधा पनि उपलब्ध छ। यसमा ४३३ लिटरको बुट स्पेस, सिटबेल्ट वार्निङ दिइएको छ। साथै, इको, नर्मल र स्पोर्ट तीन ड्राइभिङ मोड सुविधा छ। यसमा १०.२५ इन्चको ड्यूल स्क्रिन, बोसको प्रिमियम साउन्ड सिस्टम, भेन्टिलेटेड र पावर फ्रन्ट सिट, लेभल २ एडास सिस्टम, ६ वटा एयरब्याग, ३६० डिग्री क्यामेरा, डिजिटल की, इलेक्ट्रिक टेलगेट उपलब्ध रहेको कम्पनीले जनाएको छ । कति छ ईभीको मूल्य उक्त ईभीको एमआरपी मूल्य नेपाली बजारमा ५६ लाख रुपैयाँ पर्ने कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीले बिक्रीका लागि नभई डेमोका लागि छुट्याइएको बताएको छ। हाल लक्ष्मी इन्टरकन्टिनेन्टल प्रालिका नेपालभरि १७ शोरुमहरू तथा १९ सर्भिस सेन्टरहरु र ४३ चार्जिङ पोइन्टहरूमार्फत ग्राहकहरूलाई सेवा प्रदान गरिरहेको छ। हुन्डाई मोटर कम्पनी विश्वकै ५ ठूला अटोमोबाइल उत्पादक कम्पनी हो ।
नेपालले जोखिममा आधारित पुँजी र सुपरीवेक्षणको अभ्यास गरेको छ : अध्यक्ष ओझा
काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणका अध्यक्ष शरद ओझा र भुटानको रोयल मनिटरी अथोरिटीका डेपुटी गभर्नर उगेन छोदेनबीच बीमा सम्बन्धी द्विपक्षीय सहयोग र आपसी ज्ञान एवम् अनुभव आदान–प्रदान सम्बन्धमा छलफल भएको छ । प्राधिकरणका अध्यक्ष ओझासँग भएको भेटमा नेपाल र भुटानको बीमा क्षेत्रको विद्यमान अवस्था, नेपालले अभ्यास गर्दै आएको जोखिममा आधारित पूँजी तथा जोखिममा आधारित सुपरीवेक्षण, पुनर्बीमा सम्बन्धी नेपालको अनुभव र द्विपक्षीय सम्बन्ध सुदृढीकरण लगायतका विषयमा छलफल भएको छ । भेटमा अध्यक्ष ओझाले नेपालले बीमा क्षेत्रमा जोखिममा आधारित पुँजी र जोखिममा आधारित सुपरीवेक्षणको अभ्यास गरिरहेको जानकारी गराए । यस सम्बन्धमा भुटानलाई आवश्यक सहयोग गर्न तयार रहेको बताए । अध्यक्ष ओझाले आगामी दिनमा भुटानको रोयल मनिटरी अथोरिटीसँगको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ सुदृढ गर्न र बीमा क्षेत्रलाई नयाँ उचाई दिनका लागि असल अभ्यासहरू आदान–प्रदान गर्न प्राधिकरण तयार रहेको बताए । भुटानको बीमा क्षेत्रको समेत नियामक निकाय रहेको रोयल मनिटरी अथोरिटीका डेपुटी गभर्नर उगेन छोदेनले नेपाल बीमा प्राधिकरणले जोखिममा आधारित पुँजी, जोखिममा आधारित सुपरीवेक्षण र पुनर्बीमा सम्बन्धमा हासिल गरेका ज्ञान एवम् अनुभव भुटानका लागि समेत लाभदायक हुने बताइन् । डेपुटी गभर्नर छोदेनले बीमा क्षेत्रको समग्र विकासका लागि नेपाल बीमा प्राधिकरणसँगको सम्बन्धलाई अझ सुदृढ गर्दै अगाडि बढ्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरिन् ।
नेपाल-चीनबीचका १४ वटा व्यापारिक नाका सञ्चालनमै छन् : प्रधानमन्त्री
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नेपाल र चीन बीचको १४ वटा परम्परागत व्यापारिक नाकाहरूमध्ये १३ नाका पुनःसञ्चालनमा आइसकेको बताएका छन् । बिहीवारको प्रतिनिधि सभाको बैठकमा सांसदहरुसँगको प्रश्नोत्तर कार्यक्रममा उहाँले यस्तो बताएका हुन् । उनले बझाङ जिल्लाको उरैभञ्ज्याङ सुचारु गर्नका लागि कुटनीतिक पहल भइरहेको जानकारी दिए । प्रधानमन्त्री ओलीले सीमा नाका रहेको जिल्लाका नेपाली नागरिकलाई चीन आवगमनका लागि अनुपति पत्र उपलब्ध गराउन कार्यविधिसेमत कार्यान्वयनमा आइसकेको बताए । व्यापारिक नाका सञ्चालन तथा सीमा व्यवस्थापनबारे सन् २०१९ मै नेपाल र चीनबीच हस्ताक्षर भएको उनको भनाइ छ । उनले भने, ‘नेपाल–चीनको सिमानमा रहेका १४ स्थानमा रहेका परम्परागत व्यापारिक नाकाहरु पुनः सञ्चालन गर्ने सीमा व्यवस्थापन सम्बन्धमा नेपाल र चीनबीच सन् २०१९ मा हस्ताक्षर भएको व्यहोरा जानकारी गराउँदछु ।’ प्रधानमन्त्री ओलीले नाका सञ्चालनमै रहेपनि हिउँ परेका कारण अस्थायी रूपमा केही नाकाबाट आवागमन हुन नसकेको हुनसक्ने बताए ।
