मुस्ताङमा परीक्षण हुँदैछ हावाबाट विजुली, एक मेगावाट उत्पादन हुने
काठमाडौं, १ पुस । मुस्ताङको कागबेनीमा परीक्षणको रुपमा एक मेगावाट क्षमताको वायु ऊर्जा प्रणाली जडान हुने भएको छ । नेपालको ‘एभरेष्ट बिन इनर्जी’ प्राली र दक्षिण अफ्रिकाको ‘एभरेडी क्यास्ट्रोल इनर्जी’को सहकार्यमा वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रको साझेदारीमा वायु ऊर्जा उत्पादन गर्न लागिएको हो । प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल‘ प्रचण्ड’का विज्ञान प्रविधि सल्लाहकार डा रवीन्द्र ढकाल, वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रका वायु ऊर्जा विभाग प्रमुख सन्तोष राई, एभरेष्ट बिन प्राली र दक्षिण अफ्रिकाका प्रतिनिधिको संयुक्त अध्ययन टोलीले केही दिन पहिले मुस्ताङको कागबेनीमा परीक्षणको रुपमा तत्काल एक मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्न सकिने प्रतिवेदन तयार पारेको थियो । विश्वभर चलनचल्तीमा रहेको प्रविधिभन्दा दक्षिण अफ्रिकाको प्रविधि नेपालका लागि योग्य हुनसक्ने परीक्षणको क्रममा थाहा भएको सल्लाहकार डा ढकालले बताए । हाल उपलब्ध प्रविधि ६ मिटर प्रतिसेकेन्डभन्दा बढी बेगमा हावा चलेमा बन्द हुने र विद्युत् उत्पादन गर्न नसक्ने रहेको छ । तर दक्षिण अफ्रिकाको प्रविधि भने प्रतिसेकेन्ड ७.५ मिटरभन्दा बढी बेगमा समेत विद्युत् उत्पादन गर्न सक्ने रहेको छ । मुस्ताङमा जुनसुकै मौसममा पनि उलेख्य मात्रामा हावा चल्ने भएकाले वायु ऊर्जाको लागि सो स्थान धेरै पहिलेदेखि चर्चामा रहेको भए पनि काम अगाडि बढ्न सकेको थिएन । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले २५/२५ किलोवाट क्षमताको दुईवटा टर्वाइन राखेर विद्युत् उत्पादन गरेपनि हावाको बेग सहन गर्न नसक्ने पङ्खा जडान गरिएका कारण सो प्रणाली हाल बन्द छ । मुस्ताङको कागबेनी, मार्फा, मुक्तिनाथ, माथिल्लो मुस्ताङका जुनसुकै स्थानमा समेत वायु ऊर्जा प्रणाली जडान तथा विद्युत् उत्पादन गर्न सकिने अध्ययनले देखाएको छ । सन् २००८ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घले गरेको अध्ययनअनुसार नेपालमा तीन हजार मेगावाट विद्युत् वायु ऊर्जामार्फत उत्पादन गर्न सकिन्छ । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्रमा मात्रै ७०० मेगावाटको सम्भावना छ । सबैभन्दा बढी सम्भावना मुस्ताङमा देखिएको छ । वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रको अध्ययनले पनि मुस्ताङमा १० मिटर प्रतिसेकेन्ड हावा लाग्ने प्रशस्त स्थान रहेका छन् । प्रचलनमा रहेका प्रविधिअनुसार एक रोपनी जग्गामा पाँच सय किलोवाट वायु ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिन्छ । तर अफ्रिकाको नयाँ प्रविधिबाट सोही क्षेत्रमा एक मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्न सकिन्छ । सो प्रविधिअनुसार एउटा टर्वाइनबाट ३।५ किलोवाट विद्युत् उत्पादन गर्न सकिन्छ । नेपालमा वायु ऊर्जाको सम्भावना भए पनि विद्युत् खरिद दर, लगानीको वातावरण तथा सरकारको सहजीकरणको अभावमा उल्लेख्य मात्रामा लगानी भित्रन नसकेको हो । तर वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्रले जुम्लाको तातोपानीमा १५ किलोवाट, मकवानपुरको भोर्लेनी र नवरपरासीको धौवडीमा १०/१० किलोवाट क्षमताको वायु ऊर्जा उत्पादन गरिसकेको छ । केन्द्रका वायु ऊर्जा विभाग प्रमुख राईले नेपालका अन्य स्थानभन्दा मुस्ताङ नै उपयुक्त रहेको र केन्द्रले समेत तीन वर्षदेखि जिल्लाका विभिन्न स्थानमा हावाको परीक्षण गरिरहेको बताए । “दक्षिण अफ्रिकाको प्रविधि नेपालका लागि उपयुक्त हुनसक्छ । त्यसले हावाको बेग सहन गर्नसक्ने र सामान्य हावामा पनि विद्युत् उत्पादन गर्न सक्ने देखिएको छ,” उनले भने। मुस्ताङको एउटै स्थानमा आठ किलोमिटर लामो खुल्ला मैदान छ । सो स्थानमा वायु ऊर्जाको सम्भावना अत्याधिक रहेको छ । यस्तै सप्तगण्डकी, कोसी र कर्णालीका दक्षिणी र मध्य दक्षिणी भेगमा वायुको गति भारतको राजस्थानको जत्ति नै रहेको छ । भारतको राजस्थानमा दुई हजार ५०० मेगावाट विद्युत् वायु ऊर्जाबाट निकालिएको छ । त्यस्तै नेपालको सुर्खेत, अछामका दुईवटा गाउँमा समेत सम्भावना देखेर बोलपत्र आह्वान भइसकेको छ । घरायसी प्रयोगमा समेत उपयोगी हुने भएकाले बढी हावा चल्ने जुनसुकै स्थानमा वायु ऊर्जा प्रणाली जडान गर्न सकिन्छ । वायु ऊर्जा प्रणालीबाट तत्कालै उत्पादन सुरु हुने भए पनि सुरुमा लागत बढीपर्ने भएकाले लगानीकर्ता लगानी गर्न हिच्किचाइरहेको बेला एभरेष्ट बिन इनर्जीले परीक्षणको रुमपा मुस्ताङमा विद्युत् उत्पादनको तयारी गरेको हो । एभरेष्ट बिन इनर्जीका अध्यक्ष डिल्लीराज पोखरेलले परीक्षणको रुपमा विद्युत् उत्पादनको तयारी गरेको बताए । नेपालमा वायु ऊर्जाको अत्याधिक सम्भावना भए पनि सरकारले वातावरण नबनाउँदा लगानीकर्ता लगानी गर्न इच्छुक नभएकाले सरकारले अनुदान दिने प्रणालीमा पुनः विचार गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । सरकारले वायु ऊर्जाबाट उत्पादन हुने विद्युत्को तत्काल विद्युत् खरिद दर समेत तय गर्नुपर्ने देखिन्छ । तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वायु ऊर्जाको सम्बन्धमा प्रक्रिया अगाडि बढाएको भए पनि लगानी बोर्डमा दर्ता भएको ‘द’ गोर्खाज यूके’ लिमिटेडको अधिकृत पुँजी एक अमेरिकी डलर मात्रै पाइएको छ । सो कम्पनी हाल आफ्नो सम्पर्कमा नरहेको बोर्डले जनाएको छ । रासस
निक्षेप ग्यारेन्टी हुने गरी ऐन ल्याउँछौं–मन्त्री थानी
काठमाडौं, १ पुस । सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्री हृदयराम थानीले सहकारीका निक्षेपकर्ताहरुको पैसा ग्यारैन्टी हुने गरी ऐन ल्याउने बताएका छन् । उनले सहकारीमा निक्षेपकर्ताको रकमको सुरक्षा नभएको भन्दै आफू मन्त्री भएकै बेलामा निक्षेप सुरक्षित हुने गरी ऐन ल्याउने बताए । नेपाल बचत तथा ऋण सहकारी केन्द्रीय संघ(नेफ्स्कुन)को २५ औं वार्षिक साधारणसभाका अवसरमा बोल्दै मन्त्री थानीले सो कुरा बताएका हुन् । सहकारी सदस्यहरुको हितमा केन्द्रित हुनुपर्ने बताउँदै उनले भने, ‘सदस्यको निक्षेपको ग्यारेन्टी हुनेगरी ऐन ल्याउँछौं, कसैलाई डुव्न दिदैनौ ’ । सदस्य दुब्लाउने र संस्था मोटाउने काम हुनु नराम्रो भएको उनको भनाइ थियो । ऋणीलाई जिम्मेवार बनाउन र गलत ऋणी पहिचान हुने गरी ऐनमा समावेश गरिने मन्त्री थानीले बताए । सहकारी सिद्वान्त, भावना अनुकुल ऐन ल्याउने विश्वास व्यक्त गर्दै मन्त्री थानीले भने–‘ऐन सहकारीमैत्री नै आउँछ’ सहकारी अभियानले भनेबमोजिम सबै कुरा भने समावेश गर्न नसकिने उनको भनाई थियो । कार्यक्रममा बोल्दै राष्ट्रिय सहकारी संघका अध्यक्ष केशव बडालले सहकारीले सहकारमैत्री ऐन ल्याउन आग्रह गरे । ‘प्रस्तावित ऐन हाम्रो अनुकुल छैन्, उनले भने– ‘सहकारीमैत्री ऐन आए सहकारीले आर्थिक विकासमा योगदान दिन सक्छ ।’ सहकारीले मानिसको जीवनस्तर सुधार गर्न सक्नुपर्ने उनको भनाई थियो । नेकपा एमाले सहकारी विभाग प्रमुख पशुपति चौलागाईले सहकारीमा सबै अट्न सक्ने भएकाले सबै मिलेर अघि बढ्नुपर्ने बताए । सबैको भावना अनुलकुल हुने गरी ऐन ल्याइन आफूहरु क्रियाशील भएको उनले बताए ।
लक्ष्मी लघुवित्त र नेपाल ल्यूब आयलको वार्षिक साधारणसभा आगामी पुस २२ गते
काठमाडौं, १ पुस । लक्ष्मी लघुवित्त वित्तीय संस्थाको पनि वार्षिक साधारणसभा आगामी पुस २२ गते हुने भएको छ । सो प्रयोजनको लागि पुस १४ गतेदेखि पुस २२ गतेसम्म कम्पनीको बुक क्लोज हुने भएको छ । त्यस्तै, नेपाल ल्यूब आयल लि.को पनि २५औँ वार्षिक साधारणसभा आगामी पुस २२ गते हुने भएको छ । सो प्रयोजनको लागि पुस ७ गतेदेखि पुस २२ गतेसम्म कम्पनीको बुक क्लोज हुने भएको छ ।
पर्यटक फर्कन थालेपछि खुम्बुक्षेत्र सुनसान
सोलुुखम्बु, १ पुस । चिसो बढ्न थालेपछि सोलुखुम्बुको माथिल्लो क्षेत्रबाट विदेशी पर्यटक फर्कन थालेका छन् । विश्वका सर्वोच्च शिखर सगरमाथालगायत अन्य हिमालको आरोहण तथा मनोरम दृश्यको अवलोकन गर्न आएका विदेशी पर्यटक अत्यधिक चिसोका कारण फर्कन थालेपछि अहिले पर्यटकीयस्थल खुम्बुक्षेत्र सुनसान देखिन थालेको छ । चिसो बढेसंगै तेञ्जिङ हिलारी विमानस्थल लुक्लामा फर्कने पर्यटकको उपस्थिति बाक्लो हुँदै गएको नेपाल नागरिक उड्डयन कार्यालय लुक्लाले जनाएको छ । मुख्य सिजनमा पर्यटकको दर्ता गर्न भ्याइनभ्याई भएको सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज कार्यालय जोरसल्ले प्रवेशद्वारका कर्मचारीलाई पर्यटकको चाप घट्न थालेपछि यतिखेर हलुङ्गो भएको कार्यालयका गणेश पन्तले बताए । पदमार्ग र हवाईमार्ग हुँदै सगरमाथा क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने पर्यटकलाई जोरसल्ले प्रवेशद्वारमा अनिवार्य दर्ता गराउनुपर्ने प्रावधान रहेको छ । कार्यालयमा पर्यटक सूचना केन्द्र समेत रहेको छ । केन्द्रले खुम्बुक्षेत्रमा जाने पर्यटकलाई अपनाउनुपर्ने नियम र उच्च हिमाली क्षेत्रमा जाँदा ध्यान दिनुपर्ने कुरालगायतका विषयमा जानकारी दिइने गर्छन् । अहिले पर्यटकका लागि उपयुक्त मौसम छैन । उपयुक्त मौसम नभएकाले पर्यटकको आगमन अत्यन्त न्यून हुने गरेको कार्यालयले जनाएको छ । टे्किङ सिजन सुरु भएसँगै लुक्ला पुगेका जिल्ला तथा अन्य विभिन्न भागका पर्यटन व्यवसायी सबै फर्किएका छन् । कात्तिकको अन्त्यमा सिजन सकिएको भए पनि मङ्सिरको अन्त्यसम्म भने पर्यटकको हल्का आवतजावत हुने गर्दछ । दसैँ अघिनै पर्यटक भरियाका लागि खुम्बु पुगेकाहरु समेत बाटोमा फर्कदैँ गरेको पाइन्छ । मौसम प्रतिकुलताका कारण अघिल्लो वर्षमा कतिपय पर्यटकको हवाई उडान रद्द हुँदा पर्यटन व्यवसायी प्रत्यक्ष रुपमा मारमा परेका थिए भने यसवर्ष मौसममा कुनै खराबी नआएपछि पर्यटकहरु सहजै फर्कन पाएका छन् । त्यस्तै, बढ्दो चिसोका कारण पर्यटक आउन छाडेपछि यहाँका होटल व्यवसायी जाडो छल्न काठमाडौँ तथा तराईका विभिन्न क्षेत्रमा जान थालेका छन् । पर्यटन मार्गमा पर्ने लुक्ला, जोरसल्ले, फाक्दिङ, नाम्चे, खुम्जुङ, तेङ्बोचेलगायतका ठाउँमा रहेका होटल सञ्चालकले काम गर्नेलाई होटल जिम्मा लगाएर आफू अन्यन्त्र हिँडेका छन् ।
मूल्य वृद्धि ४.८ प्रतिशतमा झर्यो, व्यापार घाटा ९७.९ प्रतिशतले बढ्यो
काठमाडौं, १ पुस । मूल्य वृद्धि घट्दो दरमा रहेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार कात्तिक महिनामा मूल्य वृद्धि ४.८ प्रतिशतमा सिमित रहेको छ । चालु आर्थिक वर्षको असोजमा भने मूल्य वृद्धि ६.७ प्रतिशतमा रहेको थियो । गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा मूल्य वृद्धि १०.४ प्रतिशतमा रहेको थियो । त्यस्तै आर्थिक वर्षको पहिलो चार महिनामा व्यापार घाटा ९७.९ प्रतिशतले बढेर २ अर्व ७७ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो व्यापार घाटा ३७.८ प्रतिशतले घटेको थियो । निर्यात भन्दा आयातमा उच्च वृद्धि भएपछि व्यापार घाटा चुलिदै गएको हो । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो चार महिनामा भारततर्फ २३.२ प्रतिशत, चीनतर्फ ३६.६ प्रतिशत र अन्य मुलुकतर्फ ९ प्रतिशतले निर्यात बढेको छ । यसअवधिमा आयात ८७.४ प्रतिशतले बढेर ३ अर्व ०१ अर्ब ६६ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आयात ३६.८ प्रतिशतले घटेको थियो । निर्याततर्फ १७ प्रतिशतले वृद्धि भई २४ अर्ब ५२ करोड पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो निर्यात २९.१ प्रतिशतले घटेको थियो । यस अवधिमा रेमिट्यान्स वृद्धिद्धर घटेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो चार महिनामा रेमिट्यान्सको वृद्धिदर ७.८ प्रतिशतले वृद्धि भई २३२ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा रेमिट्यान्स वृद्धिद्धर १९.४ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो । त्यसैगरी, शोधनान्तर स्थिति बचतमा रहेको छ । चालु आर्थिक वर्षको चार महिनामा शोधनान्तर २१ अर्व ९८ करोड रुपैयाँ बचतमा रहेको छ । यो गत असोजसम्ममा ८३ अर्ब ७० करोडले बचतमा रहेको थियो ।
जेबिल्स फाइनान्सको १२.५ प्रतिशत बोनस दिने प्रस्ताव राष्ट्र बैंकबाट स्वीकृत
काठमाडौं, १ पुस । जेबिल्स फाइनान्स लिमिटेडको १२ दशमलब प्रतिशत बोनस सेयर वितरण गर्ने प्रस्तावलाई नेपाल राष्ट्र बैंकले स्वीकृती दिएको छ । साथै, फाइनान्सले प्रस्ताव गरेको शून्य दशमलब ६५७९ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्न राष्ट्र बैंकले स्वीकृति दिएको छ । राष्ट्र बैंकद्धारा स्वीकृत फाइनान्सको उक्त प्रस्ताव कम्पनीको आगामी साधारणसभाबाट पारित भएपछि मात्र सेयरधनीलाई वितरण गरिने छ ।
लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्सको १८ प्रतिशत बोनस र शतप्रतिशत हकप्रद सेयर पारित
काठमाडौं, १ पुस । लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीले गत आर्थिक वर्ष २०७२/०७३को नाफाबाट सेयरधनीलाई १८ दशमलब १८ प्रतिशत बोनस सेयर दिने भएको छ । कम्पनीको बिहीबार सम्पन्न २८ औं वार्षिक साधरणसभाले सो मात्रामा बोनस दिने प्रस्तावलाई पारित गरेको छ । उक्त बोनस वितरण पश्चात कम्पनीको चुक्ता पूँजी ३९ करोड रुपैयाँ पुग्ने छ । सभाले उक्त बोनस पश्चात कायम हुन आउने चुक्ता पूँजीमा शतप्रतिशत हकप्रद शेयर जारी गर्ने प्रस्ताव समेत पारित गरेको छ । साथै, सभाले कम्पनीको अधिकृत पूँजी १ अर्ब रुपैयाँ र जारी तथा चुक्ता पूँजी ७८ करोड रुपैयाँ पुर्याउने निर्णय गरेको छ ।
टिभीएस अपाचे सिरिज आरटीआर २०० उत्सव अफर सम्पन्न
काठमाडौं, १ पुस । शंकर ग्रुपको सहायक कम्पनी जगदम्बा मोटर्सले हालैमात्र टिभीएस अपाचे सिरिज आरटीआर २०० उत्सव अफर सम्पन्न गरेको छ । उक्त अफर अन्र्तगत अपाचे सिरिज आरटीआर २०० ४भि का ग्राहकहरुले २० हजार रुपैयाँ पर्ने टिभीएसको जेन्यूइन रेसिङ् गियर प्राप्त गरेका थिए । गत नोबेम्बर २५ देखि यसै डिसेम्बर १ सम्म ७ दिनका लागि काठमाडौं उपत्यका भित्र लागू भएको सो अफर थुप्रै भाग्यशाली विजेताकासाथमा सफलताका साथ सम्पन्न भएको छ । सो अवसरमा कम्पनीले नक्सालस्थित आफ्नो शोरुममा बुधबार पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गरी आफ्ना सम्पूर्ण ग्राहकलाई टिभिएस गिएर उपहार प्रदान गरेको थियो । उपहार लिने क्रममा ग्राहकहरुले आफूहरु अत्यन्तै हर्षित भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए । सो अवसरमा कम्पनीले आफ्ना ग्राहकहरुलाई पुनः नयाँ खालका स्किमहरु बजारमा ल्याउँदै जाने बताएको छ ।
