विकासन्युज

थप २ बन्दरगाह प्रयोग गर्न दिन भारतसँग माग, पानीजहाज सञ्चालनमा सम्झौता हुँदै

काठमाडौं । नेपालले भारतसँग थप २ ओटा सामुन्द्रिक बन्दरगाह प्रयोग गर्न पाउनुपर्ने माग गरेको छ । मंगलबारबाट काठमाडौंमा सुरु भएको नेपाल नेपाल–भारत पारवहन सन्धि पुनरावलोकन बैठकमा नेपालले भारतसमक्ष मुन्द्रा र धाम्रा बन्दरगाह प्रयोग गर्न दिन माग गरेको हो । मुन्द्रा गुजरातको बन्दरगाह हो भने धाम्रा उडिसा राज्यको सामुन्द्रिक बन्दरगाह हो । अहिले नेपालले पश्चिम बंगालको कलकत्ता बन्दरगाह, पश्चिम बंगालकै हल्दिया बन्दरगाह र आन्द्र प्रदेशको विशाखापटनम बन्दरगाह प्रयोग गर्न पाउने सम्झौता भएको छ तर अहिलेसम्म पनि कोलकत्ता बन्दरगाह नै मूलतः प्रयोग हुँदै आएको छ । तर यी दुई बन्दरगाह प्रयोग पायो भने महेन्द्रनगर नाका र विराटनगर नाकाबाट आयात निर्यातको अवस्था थप बढ्नेछ । त्यसका साथसाथै नेपालले भारत समक्ष पानीजहाज सञ्चालन गर्न दिन समेत माग गरेको छ । नेपालले ठूला नदीहरुमार्फत् नेपाली सीमासम्मै पानीजहाज चलाउन सक्नेगरी भारतका नदीहरुको उपयोग गर्न दिन माग गरेको हो । यो विषयमा भारत सैद्धान्तिक रुपमा सहमत भए पनि त्यसलाइृ कसरी सञ्चालन गर्ने भन्ने सम्बन्धमा विस्तृत छलफल हुन सकेको थिएन । त्यस्तै नेपालले भारतसमक्ष विद्युतीय कार्गो निगरानी प्रणाली इलेक्ट्रोनिक कार्गो ट्रेकिङ सिस्टम (ईटीएस) प्रणाली सञ्चालन गर्न समेत माग गरेको छ । यसले तारत बाहेकका तेस्रो मुलुकबाट आउने कन्टेनरहरु बिना रोकतोक नेपाल प्रवेश गराउने बाटो खुल्नेछ जसले गर्दा नेपाललाई तेस्रो मुलुकसँग व्यापारका लागि सहज हुने र पहुँच विस्तार हुनेछ । पारवहन सन्धि पुनरावलोकनले नेपाल भारत व्यापारमा समेत सहजीकरणमा हुनेछ । सन्धिको संशोधनमा थपिने बुँदाको ड्राफ्टलाई बैठकले अन्तिम रूप दिने गरी मंगलबार बिहान काठमाडौंमा बैठक सुरू हो । बैठकमा नेपाली टोलीमा वाणिज्य सहसचिव नवराज ढकालको नेतृत्वमा यातायात, परराष्ट्र, कानुन मन्त्रालयका सहसचिव लगाएत १० सदस्यीय सहभागी छन् । भारतीय टोलीको नेतृत्व एडिस्नल सेक्रेटरी भूपेन्द्र सिंह भल्लसहित ७ सदस्यीय टोली सहभागी छन् । बैठक बुधबार सकिनेछ ।

१३औं वार्षिकोत्सवको अवसरमा गरिमा विकास बैंकले गर्यो रक्तदान कार्यक्रम

काठमाडाैं ।  गरिमा विकास बैंक लिमिटेडले आफ्नो १३ औं वार्षिकोत्सवको अवसर पारेर रक्तदान कार्यक्रम गरेको छ । बैंकले देशका ११ स्थानमा रक्तदान कार्यक्रम गरेर १३ औं वार्षिकोत्सव मनाएको हो । बैंकले केन्द्रीय कार्यालय लाजिम्पाट, शाखा कार्यालय स्याङ्गजाको वालिङ्ग, रुपन्देहीको बुटवल, म्याग्दीको वेनी, चितवनको नारायणगढ, झापाको विर्तामोड र दमक, सुनसरीको धरान,सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर, कैलालीको धनगढी र कञ्चनपुरको महेन्द्रनगरमा रक्तदान कार्यक्रम गरेको हो । रक्तदान कार्यक्रमबाट बैंकले ५०० युनिटभन्दा बढी रगत गरेको जनाएको छ । काठमाण्डौंको लाजिम्पाटमा केन्दीय कार्यालय रहेको यस विकास बैंकको हाल काठमाण्डौंमा १० वटा शाखा सहित देशभर ९० शाखा र ४९ वटा एटीएम संचालनमा छन । हालसम्म बैंकले करिब ३६ अर्ब निक्षेप संकलन गरी ३२ अर्ब कर्जा लगानी गरेको छ ।

लक्ष्मी बैंकको नयाँ शाखा कपिलवस्तुको गाेरुसिङे र पकडिमा

काठमाडौं । लक्ष्मी बैंकले आफ्नो शाखा संजाल विस्तार गर्ने क्रममा कपिलवस्तुको गाेरुसिङे र पकडिमा ११८औं र ११९औं शाखा संचालनमा ल्याएको छ । यीे शाखा मार्फत बैंकले ग्राहकहरुको वित्तीय आवश्यकता पुरा गर्न आवश्यक सम्पूर्ण रिटेल बैकिंग सेवाका साथै साना तथा लघु व्यवसायीहरु माझ वित्तीय पहुँच पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ । यी नयाँ शाखाका साथ लक्ष्मी बैंकको संजाल ४८ जिल्लामा ११९ शाखा पुगेको छ ।

योजना बिजुली बेच्ने तर कर्णाली अझैं अँध्यारो

काठमाडौं । देशमा लोडसेडिङमुक्त भएकाे खुशीयाली छ ।  शहरहरु बत्तीले झलमल्ल छन् । देशमा बिजुली बढी भएर विदेश निर्यात गर्ने बहस पनि चलिरहेको छ । तर दुर्गम कर्णालीवासीहरु भने उही अँध्यारोमा बस्न बाध्य छन् । ती बस्तीहरु अझैं अन्धकारमय छन् । विद्युत सुविधा नहुँदा प्राचिन दियालो र टुकी बाल्न विवश छन् कर्णालीवासी । बिजुली आउँछ र बत्ती बालौंला भन्ने कर्णालीवासीको सपना वर्षौं देखिको हो । नेताहरुले एक वर्षभित्र बत्ती बल्छ भनेर आश्वासन दिएको वर्षौं बित्यो तर त्यो एक वर्ष कहिल्यै आएन । उनीहरु अब त बिजुली बत्ती बाल्ने सपना पनि देख्न छोडी सकेको बताउँछन् । उनीहरु विद्युतको विकल्पमा दियालो, टुकी र सौर्य उर्जा प्रयोग गर्दै आएका छन् । कतिपय ठाउँमा बिजुली बत्तीको लाइन विस्तार पनि भएको छ तर बिजुली बल्ने अत्तोपत्तो छैन । विद्युत निर्माणको जिम्मा लिएका कम्पनीले समयमै काम नगर्दा कर्णालीका बासिन्दा निराश छन् ।  कर्णालीमा ९ हजार मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । कर्णालीवासीको अँध्यारो जीवनलाई उज्यालो बनाउन ५५ निर्माण कम्पनीले विद्युत उत्पादनका लागि अनुमति लिएका छन् । तर तिनीहरुले काम गर्न सकिरहेका छैनन् । हाल दैलेखको द्धारीखोला आयोजनाले ३.७५ मेगावाट विद्युत उत्पादन गरिरहेको छ । उक्त विद्युत उपभोक्तासम्म वितरण गर्ने काम भइरहेको छ । माथिल्लो लोहोर र पराजुली खोलामात्र निर्माणाधीन छन् । ७३ प्रतिशत नागरिक अन्धकारमा आर्थिक सर्वेक्षण २०७५ का अनुसार कर्णालीका ७३ प्रतिशत जनता विद्युत पहुँचभन्दा टाढा छन् । देशमा सबैभन्दा राम्रो जलविद्युतको सम्भावना भएकै प्रदेशका जनता विद्युतको पहुँचमा छैनन् । जो दुर्भाग्यको विषय हो । आजसम्म ६ नगरपालिका र ३७ गाउँपालिकामा विद्युतको पहुँच पुग्न सकेको छैन । विद्युत विकास विभागको २०७६ साल साउनको तथ्यांक अनुसार कालिकोट, मुगु, दैलेख, जुम्ला, हुम्ला र रुकुम पश्चिम लगायतका जिल्लामा निर्माण हुने आयोजनाको अनुमतिपत्र जारी भएको छ । कयौं आयोजना निर्माणको अनुमतिपत्र लिएर होल्डमा छन् ।  स्वतन्त्र उर्जा उत्पादक संस्था (इप्पानका अध्यक्ष शैलेन्द्र गुरागाइले निजी क्षेत्रले चाहे अहिले पनि पुरे कर्णाली विद्युतको पहँचमा ल्याउन सकिने प्रतिक्रिया दिए । तर सरकारको लापरबाही र ट्रान्समिसन लाइन समयमै नबनाउने प्रवृतिका कारण काममा समस्या हुने गरेको बताए । ‘हामीसँग अहिले पनि बिजुली ओभर छ’ उनले भने, सरकारले नै निजी क्षेत्रलाई काम गर्ने वातावरण सहज नगरेका कारण जनताहरु मारमा पर्ने गरेका छन् ।’ कर्णाली प्रदेशमा एक सयभन्दा माथिका १७ वटा जलविद्युत आयोजना छन् । उक्त प्रदेशमै साना ठुला गरी ५५ आयोजनाले विद्युत उत्पादनको अनुमति लिएको विद्युत विकास विभागका महानिर्देशक नविनराज सिंहले बताए । उनले देशभर सबैभन्दा बढी आयोजना कर्णाली प्रदेशमा रहेको बताए । तर यी सबै आयोजना निर्माण हुनेमा भने आशंका छ । सरकारले विद्युतीकरणलाई प्राथमिकता दिएर काम अगाडि बढाइरहेको सिंहले बताए । आर्थिक सर्वेक्षणका अनुसार देशका ७७.८ प्रतिशत जनसंख्या विद्युतको पहुँचमा छन् । प्रदेश एकका ९५.९ प्रतिशत, प्रदेश दुईका ७९.७७ प्रतिशत, प्रदेश तीनका ९०.३ प्रतिशत, गण्डकी प्रदेशका ८७.३९ प्रतिशत, प्रदेश पाँच ८१.०३ प्रतिशत, कर्णाली प्रदेश २७.०३ र सुदूरपश्चिम प्रदेशका ५८.९० प्रतिशत जनसंख्या विद्युतको पहुँचमा छन् । जनताले जिताएर पठाएका जनप्रतिनिधीहरु बेलाबखत कुनै पनि नागरिक विद्युतको सेवाबाट बञ्चित हुनु नपर्ने वक्तव्य दिँदै आएका छन् । तर बढी जलविद्युतको सम्भावना भएको कर्णालीका ७२ प्रतिशत जनता विद्युतको पहँचभन्दा बाहिर हुनु दुर्भाग्य हो । यसमा संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकारको ध्यान जान जरुरी छ ।

त्रिपुरेश्वरको युनाइटेड वल्र्ड ट्रेड सेन्टरमा तिब्बत–नेपाल इकोनोमिकएन्ड ट्रेड फेयर शुरु

काठमाडौं । काठमाडाैं त्रिपुरेश्वर स्थित युनाइटेड वल्र्ड ट्रेड सेन्टरमा सोमबार चारदिने चीनतिब्बत–नेपाल इकोनोमिक एन्ड ट्रेड फेयर शुरु भएको छ ।  जन गणतन्त्रचीनको वाणिज्य मन्त्रालय अन्तर्गतको ट्रेड डेभलपमेन्ट ब्युरो र चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको ल्हासास्थित तिब्बत बोर्डर ट्रेड चेम्बरको आयोजना तथा नेपाल–चीन उद्योग वाणिज्य संघको सहकार्यमा एकदेशीय व्यापार मेला शुरु भएको हो । आयोजक तिब्बत बोर्डर ट्रेड चेम्बरका अध्यक्ष लावा छिलेका अनुसार मेलामा चीनका५० भन्दाबढी प्रदर्शकले स्टल राखेका छन् । मंसिर १२ गतेसम्म चल्ने मेलामा जौबाट बनेका खाद्य सामग्री, दुग्धपदार्थ, मदिरा, वाइन, तिब्बती औषधी, हस्तकला, स्किन केयर सम्बन्धी उत्पादन, खेलकुद, कपडा, भवनका सामग्री, साइकल लगायतको स्टल राखिएको छ । नेपालमा लगानीको अवसर पहिचान गर्न चाहने चिनियाँ कम्पनीहरु पनि मेलामा सहभागी भएको अध्यक्ष छिलेले जानकारी दिए । यो मेलाले नेपाल र चीनबीचको व्यापार र आर्थिक सम्बन्ध अझ बलियो बनाउने विश्वास पनि उनले व्यक्त गरे । नेपाल–चीन उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष त्रिभुवनधर तुलाधरले मेलामा व्यवसायी–व्यवसायीबीच (बिटुबी) छलफल, समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर लगायत कार्यक्रम रहेको बताए । मेलाको उद्देश्य उपभोक्तालाई वस्तु बिक्री गर्ने भन्दापनि चिनियाँ वस्तुको क्रेता (बायर)लक्षित प्रदर्शनी गर्नु रहेको उनले बताए । त्यसैले चिनियाँ व्यवसायीले नेपाली व्यवसायीसँग आयातनिर्यात अभिवृद्धि, लगानी लगायत विषयमा अन्तक्र्रिया गर्ने लक्ष्य लिएको तुलाधरको भनाइ छ । दुई चेम्बरबीच सन् २०१४ मा भएकोा समझदारी अनुसार दुवै मुलुकका उद्यमी, व्यवसायीले पालैपालो आफ्ना वस्तु अर्को मुलुकमा लगेर प्रदर्शन गरी दुईपक्षीय व्यापारको आकार बढाउन यसपालि चिनियाँ व्यवसायी नेपाल आएको बताइएको छ । आगामी अप्रिलतिर नेपाली व्यवसायीले तिब्बतमा आयोजनाहुने यस्तै प्रकारको प्रदर्शनीमा स्टल राख्ने योजना छ । यो मेलाले दुई देशबीचको व्यापारिक क्रियाकलाप वृद्धिहुने र सदियौं पुरानो आर्थिक, व्यापारिक तथा सामाजिक सम्बन्ध अझ प्रगाढ हुने आयोजक र सहयोगी संस्थाको विश्वास छ । मेलामा सहभागी चिनियाँ व्यवसायीले नेपालमा उत्पादन गरेर चीन निर्यात गर्न सकिने वस्तुबारे पनि अध्ययन गर्ने उद्देश्य राखेको तुलाधरले जानकारी गराए । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयका सचिव बैकुण्ठ अर्याल प्रमुख अतिथि रहेको उद्घाटन समारोहमा नेपालका लागि चिनियाँ दूतावासका वाणिज्य सचिव, नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष राजेश काजी श्रेष्ठ लगायतको सहभागिता थियो ।

दिगो विकास लक्ष्यको प्रभावकारी कार्यान्वयनका लागि एकै थलोमा नागरिक संस्था

काठमाडौं । नेपालमा दिगो विकास लक्ष्यहरुको प्रभावकारी ढंगबाट कार्यान्वयनका लागि काठमाडौंमा एक थलोमा छलफल भएको छ । उक्त छलफलबाट दिगो विकासका लागि कामगर्ने सम्पूर्ण सामाजिक संस्थाहरुको एक राष्ट्रिय सञ्जाल गठन भएको छ । उक्त सञ्जालमार्फत मुलुकभरी दिगो विकास लक्ष्यका विभिन्न आयामहरुमा सक्रिय भएर काम गर्ने सम्पूर्ण नागरिक संस्थाहरुको सहमति भएको छ । यसैगरी नेपालमा दिगो विकास लक्ष्यहरुलाई स्थानियकरण गर्ने र नेपालका मौलिक मुद्धाहरुलाइ विश्वव्यापी वहसमा लैजाने पहल थाल्नेमा पनि सरोकारवालबीच सहमति भएको छ । नेपालमा दिगो विकासका लक्ष्यहरुको कार्यान्वयनका लागि प्रारम्भ देखीनै सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्र्दै आएका सामाजिक संस्थाहरु, अभियन्ताहरु, स्वतन्त्र विज्ञ तथा प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरुबीच आगामि २०३० सम्म यहि साझा सञ्जाल मार्फत स्पष्ट कार्यनीति र नागरिक केन्द्रित उत्तरदायी व्यवस्थापन प्रणाली निर्माण गरेर अघि बढ्ने गरी एसडीजिएस् नेशनल कोअलिश्र नेपाल (एसएनसीएन) गठन भएको हो । यस स्वतन्त्र समूहले १५ दिनभित्र आफ्नो राष्ट्रिय रणनीति तथा कार्य दिशा तयार पार्ने र सबै विषयगत समितिहरु, मुख्यमुख्य समूहहरु तयगर्ने र स्पष्ट अवधारणा सहित अघि बढ्ने सहमति जुटाएको छ । यसैगरी कार्यक्रममा राइट हिअर् राइट नाउ (आरएचआरएन) सञ्जाल अन्र्तगत कार्यान्वयनमा रहेका गतिविधिहरु र दिगो विकास लक्ष्यहरुसंग नितिहरुको अन्तर सम्बन्धका बारेमा सामाजिक संस्थाहरुका विचमा जानकारी आदानप्रदान गरियो । किशोर किशोरीहरुका लागि शारिरिक र मनोवैज्ञानिक ढंगले अत्यन्तै आवश्यक वृहत यौनिकता शिक्षा र यसको अपरिहार्यताका बारेमा पनि सरोकारवालाहरु विचव्यापक छलफल भएको थियो । यस्ता छन् एसएनसीएन अन्र्तगत भएका थप निर्णायक कार्यहरु समावेशी ढंगबाट सबै समेटिने गरी नौ सदस्यीय राष्ट्रिय समन्वय समिति गठन र यसको सचिवालयको जिम्वेवारी दिगो विकासका लागि राष्ट्रिय अभियान संस्थालाई प्रदान गरियो । पाँचवटा विश्वव्यापी शिद्धान्तामा रहेर सदस्यतामा आधारित साझा समूह निर्धारण गरेसँग बिषयगत क्षेत्रहरु स्पष्ट रुपमा किटान गर्दे सक्रिय जिम्मेवारी वहनगर्ने संस्थाहरुको छनौट गर्ने व्यवस्था छ । दिगो विकास लक्ष्य १६ प्लसको सचिवालयको भूमिका नेपालयुवा संस्था सञ्जाललाई प्रदान गरियो । दोस्रो पिपुल्स फोरमको मिति तथा कार्यक्रम घोषणा गर्नेछ । भिएनआरको सामाजिक संस्थाकातर्फबाट तयार हुने प्रतिवेदन समयमै सम्पन्न गर्न विज्ञ समूह गठन गर्ने तथा विश्वभरी र दक्षीण एसियामा दिगो विकास लक्ष्यमा भइरहेका संस्थागत तथा व्यक्तिगत प्रयासहरुबारेमा जानकारी आदानप्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ ।

प्रधानमन्त्री ओलीको स्वास्थ्यमा फेरि समस्या, अप्रेशनको तयारी

काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि महाराजगञ्जस्थित मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा भर्ना भएका छन् । विहान ९ बजे उनी कार्डियोथोरासिक भास्कुलर एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा भर्ना भएको अस्पताल स्रोतले जानकारी दिएको छ । पेटमा समस्या देखिएपछि अस्पताल भर्ना भएका प्रधानमन्त्री ओलीलाई एपेन्डिसाइटिस भएको चिकित्सकले बताएका छन् । प्रधानमन्त्री ओलीलाई बिहान साढे ९ बजे अस्पताल पुगेका हुन् । अस्पतालका अनुसार उनको केही बेरमै शल्यक्रिया गर्ने तयारी गरिएको छ । विदेशमा मिर्गौला सम्बन्धि उपचार गराइ रहेका ओली केही महिनायता ग्रान्डी अस्पतालमा नियमित डाइलाइसिस गराइरहेका छन् ।

नुवाकोटमा पृथ्वीनारायण शाह सङ्ग्रहालय निर्माण

काठमाडौं । नुवाकोटको विदुर नगरपालिका–२ दरबार क्षेत्रको कुवापानीस्थित भगवती मन्दिर परिसरमा ‘पृथ्वीनारायण शाह सङ्ग्रहालय’ निर्माण थालिएको छ । नेपालको एकीकरणको शुरुवात नुवाकोटबाट गरेका शाहसँग सम्बन्धित सामग्री र जीवनसँग जोडिएका विषयवस्तुको सचित्र उतार्ने प्रयासस्वरुप सङ्ग्रहालय निर्माण शुरु गरिएको वडा नं २ का वडाध्यक्ष वीरेन्द्रकुमार शाहीले जानकारी दिए । अध्यक्ष शाहीका अनुसार सात रोपनी जग्गामा पाँच करोड २८ लाख रुपैयाँ लगानीमा निर्माण थालिएको सङ्ग्रहालय दुई वर्षभित्र पूरा गर्न निर्माणको जिम्मेवारी शृङ्खला निर्माण सेवा बट्टारलाई दिइएको छ । शहरी विकास तथा भवन निर्माण विभाग, सङ्घीय आयोजना कार्यान्वयन एकाइ धादिङमार्फत ठेक्का लगाएर निर्माण थालिएको सङ्ग्रहालय चारतलाको हुने छ जसमा नुवाकोट, रसुवा र धादिङमा रहेका नौ कोटसँग सम्बन्धित सबै विषयवस्तुलाई उतारेर प्रदर्शनीमा राखिने छ । भवन विभागमार्फत काम थालिएको र पुरातत्व विभागसँग सम्बन्धित नभए पनि काम सम्पन्न भएपछि समन्वय गरेर नुवाकोटसहित मुलुकभरमा रहेका शाहसँग जोडिएका र उनले प्रयोग गरेका तोप र हातहतियार, उनले दिएको दिव्योपदेश लगायतलाई सङ्ग्रहालयमा प्रदर्शनीका लागि राखिने जानकारी दिए । रासस