न्यूयोर्क सिटीका मेयर ममदानी अगाडि चुनौतीका चाङ, के ट्रम्पप्रुफ बन्ला सहर ?
काठमाडौं । न्यूयोर्क सिटीको मेयर बन्ने प्रतिस्पर्धामा जीत हासिल गरेको केही क्षणपछि जोहरान ममदानीले आफ्नो अर्को लडाइँ तय गरिसके– जुन अमेरिका राष्ट्रपतिद्वारा डोनाल्ड ट्रम्पसँगको सिधै टक्कर हो । गत मंगलबार जितपश्चात आफ्नो भाषणमा ममदानीले क्यामेरातर्फ हेर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पलाई चुनौती दिए । उनी भन्छन्, ‘डोनाल्ड ट्रम्प मलाई थाहा छ तपाईं हेर्दै हुनुहुन्छ, मसँग तपाईंको लागि चार शब्द छन्– टर्न द भोल्युम अप ।’ केही मिनेटमै ट्रम्पले आफ्नै सामाजिक मिडिया प्लेटफर्म ‘ट्रुथ सोशल’ मा लेखे, ‘...र अब सुरु !’ ३४ वर्षका ममदानीलाई ट्रम्पले ‘डेमोक्रेटिक पार्टीको कम्युनिस्ट भविष्य’ भनेका छन्। ट्रम्पले पूर्व डेमोक्रेटिक गभर्नर एन्ड्रयू कुओमो (जो यस पटक स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा उठेका थिए) को समर्थन गरेका थिए र चेतावनी दिएका थिए कि यदि न्यूयोर्कले ममदानीलाई रोज्यो भने उनले सहरको फन्डिङ घटाउनेछन् । ममदानीको जितको अर्को दिन ट्रम्पले भने, ‘मान्छेहरू न्यूयोर्क छोडेर भाग्नेछन् ।’ यो पहिलो पटक होइन जब न्यूयोर्कमा जन्मेका र हुर्किएका ट्रम्पले सहरका मामिलामा हस्तक्षेप गर्ने प्रयास गरेका हुन् । यसअघि उनले इमिग्रेशन विभागको छापामा वृद्धि र ‘कन्जेशन प्राइसिङ’ को फन्डिङ रोक्ने प्रयास गरिसकेका छन्, जुन यस्तो नीति हो जसको उनी विरोध गर्छन् । आफ्नो जितको भाषणमा ममदानीले भने, ‘यदि कुनै सहरले देशलाई देखाउन सक्छ कि डोनाल्ड ट्रम्पलाई कसरी हराउने, त्यो सहर त्यो हो जसले उनलाई जन्म दिएको हो ।’ ट्रम्पको कार्यकालमा उनले धेरै डेमोक्रेटिक पार्टीले शासित सहरहरूका विरुद्ध आफ्नो संघीय शक्ति प्रयोग गरेका छन् । यसमा नेशनल गार्डको तैनाथीदेखि इमिग्रेशनमा कडाइसम्म सबै समावेश छ । अक्टोबरमा सरकारी शटडाउनपछि उनले अरबौं डलरको फन्डिङ रोकिसकेका छन्, जसमा न्यूयोर्कको लागि तय गरिएको १८ अरब डलर संघीय रकम पनि सामेल छ, जुन ठूलो इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रोजेक्टहरूका लागि थियो । राजनीतिक विशेषज्ञहरूले भनेका छन् कि ट्रम्पले थप कटौती गर्न सक्छन् जसले ममदानीका ती चुनावी वाचा प्रभावित गर्न सक्छ जसमा उनले जनतालाई दैनिक खर्च घटाउने कुरा गरेका थिए । आफूलाई ‘डेमोक्रेटिक सोसियलिस्ट’ भन्ने ममदानीले निःशुल्क र छिटो बस सेवा, घरभाडा वृद्धिमा रोक, सबै बच्चाको हेरचाह व्यवस्था र सरकारी किराना स्टोर जस्ता योजनाहरूको वाचा गरेका छन् । प्रिन्सटन विश्वविद्यालयका इतिहासकार जूलियन जेलाइजरले भने, ‘साँचो कुरा के हो भने नवनिर्वाचित मेयरले न्यूयोर्कको विरुद्ध ट्रम्पको निर्णयसँग जुध्न धेरै ध्यान दिनुपर्नेछ । यसले सहरका मुद्दामा उनको फोकस कम गर्न सक्छ ।’ आठ अरब डलरको फन्डिङको कमी विशेषज्ञहरूको अनुसार ममदानीले आफ्नो महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य पूरा गर्न ट्रम्पबाहेक पनि धेरै चुनौतीको सामना गर्नुपर्नेछ । विशेषज्ञहरूको विचारमा उनी धनी कम्पनी र उच्च आम्दानी भएकाहरूबाट कर बढाएर १० अरब डलर उठाउन सक्छन्, तर त्यसका लागि गभर्नरको अनुमोदन आवश्यक छ । डेमोक्रेटिक गभर्नर क्याथी होचुल जो अर्को वर्ष फेरि चुनिने कठिन चुनावी लडाइँ सामना गर्दैछिन् जो अहिलेसम्म यस कर योजनाको समर्थनमा हिचकिचाइरहेकी छिन्। यसैबीच ट्रम्प समर्थक रिपब्लिकन नेता एलिस स्टीफैनिकले गभर्नर पदको उम्मेदवारीको तयारी सुरु गरिसकेका छन् । यदि ट्रम्पले फन्डिङमा थप कटौती गरे भने सहरको बजेटमा नयाँ समस्या उत्पन्न हुनेछ । गत वर्ष संघीय फन्ड सहरको बजेटको करिब सात प्रतिशत अर्थात् ८.५ अरब डलर थियो । जेलाइजरले भने, ‘सहरमा कुनै नयाँ योजना लागू गर्न पैसाको समस्या छ नै, तर यदि संघीय फन्डिङ घट्यो भने अवस्था अझै कठिन हुनेछ ।’ न्यूयोर्क सिटी इन्डिपेन्डेन्ट अफिसका अनुसार यी पैसाले हाउजिङ, विपद् राहत, बालबालिकासँग सम्बन्धित सेवाहरू र निम्न–आय वर्गका विद्यार्थीहरूको शिक्षा तथा स्कुल खाना जस्ता योजनाहरू चलाउँछ । यद्यपि ट्रम्पले स्पष्ट भनेका छैनन् कि कुन फन्डमा कटौती हुने भनेर । न्यूयोर्क सिटी इन्डिपेन्डेन्ट बजेट अफिसकी सीनियर अधिकारी सारा पार्करले भनिन्, ‘सहर र प्रान्तीय सरकारहरूले धेरै सम्भावित अवस्थाहरूको लागि वैकल्पिक योजना तयार गरिरहेका छन् ।’ ‘कानुनी रूपमा बेघर व्यक्तिहरूका लागि आश्रयजस्ता केही सेवाहरू दिन आवश्यक छ । यदि संघीय सहायता कम भयो भने सहर र राज्यले आफै यो कमी पुरा गर्नुपर्नेछ, जसले अन्य योजनामा असर पार्न सक्छ,’ उनले थपिन्। हार्वर्ड विश्वविद्यालयका केनेडी स्कूलका प्रोफेसर जस्टिन डी बेनेडिक्टिस(कैस्नरले भने, ‘ट्रम्पलाई संघीय फन्ड रोक्दा कानूनी चुनौतीको सामना गर्नुपर्नेछ, तर यसले पैसा प्राप्त गर्न ढिलाइ अवश्य हुनेछ ।’ नेशनल गार्डको तैनाथी ट्रम्पले पहिले पनि डेमोक्रेटिक पार्टीले शासित सहरमा कानुन(व्यवस्थाका नाममा नेशनल गार्ड पठाइसकेका छन् । यसमा लस एन्जल्स, पोर्टल्याण्ड र वाशिंगटन डीसी समावेश छन् । उनीहरूले न्यूयोर्कमा अहिलेसम्म यसो गरेका छैनन्, तर विशेषज्ञहरूका अनुसार भविष्यमा सम्भावना छ । जेलाइजरले भने, ‘उनीहरूसँग पहिलेबाटै यो मोडल छ । यसलाई लागू गर्न कठिनाइ छैन ।’ ममदानीले यदि न्यूयोर्कमा नेशनल गार्ड पठाइयो भने उनी अदालतमा चुनौती दिने चेतावनी दिइसकेका छन् । अन्य प्रान्तले पनि यसै गरेका थिए । इमिग्रेशनसँग सम्बन्धित छापाहरूमा वृद्धि विशेषज्ञहरूको अनुमान छ कि ट्रम्प न्यूयोर्कमा इमिग्रेशन विभागको कडाइ पनि बढाउन सक्छन् । न्यूयोर्क १९८० को दशकदेखि ‘स्याङ्चुअरी सिटी’ हो । स्याङ्चुअरी सिटी भन्नाले यस्तो सहर वा नगरपालिका हो जहाँ अवैध आप्रवासीलाई संघीय आप्रवासन अधिकारीबाट जोगाउने नीति अपनाइन्छ । ट्रम्प प्रशासनले पहिले नै सहरका इमिग्रेशन कोर्टमा छापा बढाइसकेको छ, जहाँ इमिग्रेशन विभागका एजेन्टहरूले सयौंलाई सुनुवाइको क्रममा हिरासतमा लिएका छन्। न्यूयोर्क सिटीका वर्तमान मेयर एरिक एडम्सले ट्रम्प प्रशासनसँग अधिकांश मामिलामा सहयोग गरेका थिए । तर सात वर्षको उमेरमा युगाण्डाबाट अमेरिका आएका ममदानीले स्पष्ट पारे कि उनी यस मामिलामा फरक दृष्टिकोण अपनाउनेछन् । उनी भन्छन्, ‘न्यूयोर्क प्रवासीहरूको सहर रहनेछ । एउटा यस्तो सहर जुन प्रवासीहरूले बनाएको हो र जसलाई शक्ति दियो उसै प्रवासीले अब यसको नेतृत्व गर्नेछन् ।’ न्यूयोर्कलाई ‘ट्रम्पप्रुफ’ बनाउने कोलम्बिया विश्वविद्यालयका प्रोफेसर बब श्यापिरोका अनुसार ममदानी जनवरीमा पद सम्हाल्नुअघि ट्रम्पको नीतिहरूको सामना गर्न रणनीति बनाउनेछन् । डेमोक्रेटिक पार्टीका अन्य मेयरहरू जस्तै उनी पनि फरक–फरक मार्ग अपनाउन सक्छन् । बोस्टनकी मेयर मिशेल वूले ट्रम्पको नीतिको खुल्ला विरोध गरेकी थिइन्, जबकि सान फ्रान्सिस्कोका मेयर डेनियल लुरीले टेक कम्पनीहरूको सहयोगबाट ट्रम्पलाई नेशनल गार्ड पठाउन रोक्ने प्रयास गरेका थिए । प्रोफेसर श्यापिरोको अनुसार ममदानी पनि वाल स्ट्रिटका प्रमुख व्यक्तिहरूको सहयोगबाट यसैगरी ट्रम्पको हस्तक्षेप रोक्न सक्छन् जहाँ ट्रम्पले आफ्नो रियल एस्टेट करिअर बनाएका थिए । ममदानीले ‘ट्रम्प–प्रुफिङ न्यूयोर्क सिटी’ नामक नीति दस्तावेजमा भनेका छन् कि उनी सहरको कानुनी टोलीमा २०० नयाँ वकिल थप्नेछन्, ताकि ट्रम्प प्रशासनका कदमको जवाफ दिन सकियोस् । हार्वर्डका एक प्रोफेसर भन्छन्, ‘ममदानीले आफ्नो एजेन्डा लागू गर्न ठूलो चुनौतीको सामना गर्नेछन् । त्यसैले उनी निर्णय गर्न सक्छन् कि ट्रम्पसँग कहिले र कसरी भिड्ने ताकि न्यूयोर्कका ट्रम्प विरोधी मतदातामा समर्थन बनोस्।’ ‘मलाई लाग्छ उनी ट्रम्पसँग तब मात्र भिड्नेछन् जब उनी महसुस गर्नेछन् कि आफ्नो लक्ष्यतर्फ अगाडि बढ्न सकिन्छ । उनी यति चतुर राजनीतिज्ञ हुन् कि अनावश्यक रूपमा यस्तो गर्ने छैनन्,’ उनले थपे । (बीबीसीबाट अनुदूति तथा सम्पादित)
लुम्बिनी विकास बैंकले कीर्तिमानी पर्वतारोही कामी रिता शेर्पालाई गर्यो सम्मान
काठमाडौं । लुम्बिनी विकास बैंक लिमिटेडले कीर्तिमानी पर्वतारोही कामी रिता शेर्पालाई सम्मान गरेको छ । शेर्पाले ३१औँ पटक विश्वकै सर्वोच्च शिखर सगरमाथाको सफल आरोहण गर्दै लुम्बिनी विकास बैंकको लोगो अंकित ब्यानरसहित उच्च शिखरमा पुग्न सफल भएका थिए । उक्त अवसरमा बैंकले आइतबार एक विशेष कार्यक्रम आयोजना गरी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नरेश सिंह बोहराले शेर्पालाई सम्मान गर्दै उनको उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गरेका छन् । कीर्तिमानी पर्वतारोही शेर्पा विगत दुई दशकदेखि लुम्बिनी विकास बैंकका 'निरन्तर सहयात्री' ग्राहकका रूपमा आवद्ध छन् । शेर्पाले आफ्नो ३१औँ आरोहण केवल व्यक्तिगत उपलब्धि नभई परिवार, शेर्पा समुदाय र सम्पूर्ण नेपालीको गौरवको विषय भएको बताए । उनको यो साहसिक उपलब्धिले लुम्बिनी विकास बैंकसहित सम्पूर्ण देशलाई गौरवान्वित बनाएको बैंकले जनाएको छ ।
सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थाले पाउने दाबीको २ प्रतिशत रकम स्वास्थ्य बीमा कोषमा
काठमाडौं । अब स्वास्थ्य बीमामा आबद्ध सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थाले प्राप्त गर्ने दाबी भुक्तानीको २ प्रतिशत रकम कट्टा गरी स्वास्थ्य बीमा कोषमा जम्मा गरिने भएको छ । स्वास्थ्य बीमा बोर्डले सोमबार (आज) एक सूचना जारी गर्दै यसबारे निर्णय भएको सम्बन्धित सबै सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थालाई जानकारी गराएको हो । ‘सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थाले प्राप्त गर्ने दाबी भुक्तानीबापत स्वीकृत रकमको २ प्रतिशत कट्टा गरी स्वास्थ्य बीमा कोषमा दाखिला गरिनेछ’, सूचनामा भनिएको छ । सेवा प्रदायक स्वास्थ्य संस्थाले प्राप्त गर्ने दाबी भुक्तानीको स्वीकृत रकमका २ प्रतिशत कोषमा जम्मा गर्ने निर्णय यसअघि चैत्र १८ गते बीमा बोर्डको बैठकले गरेको थियो । यो निर्णय अब कार्यान्वयनमा जाने भएको छ ।
एमालेको ‘घर फर्क अभियान’ सुरु, झाँक्रीसहितका नेतालाई एमालेमा स्वागत
काठमाडौं । नेकपा एमालको ‘घर फर्क अभियान’ सुरु भएको छ । सोमबार नेकपा एकीकृत समाजवादीका नेताहरू रामकुमारी झाँक्री, किसान श्रेष्ठ लगायतका नेतालाई एमालेमा स्वागत गर्दै एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले अभियानको सुरुवात गरेका हुन् । ३ वर्ष पहिले २०७८ भदौ ३ गते एमालेको विभाजनसँगै केही नेताहरू पार्टीबाट बाहिरिएका थिए । अध्यादेशको भरमा २० प्रतिशत सांसद र केन्द्रीय सदस्यहरूले एमाले छोडेपछि नेकपा एकीकृत समाजवादी गठन भएको थियो। माधव नेपाल नेतृत्वमा गठन भएको उक्त दल र नेकपा माओवादी केन्द्र लगायतका दल एकीकरण प्रक्रियामा गएपछि असन्तुष्ट रहेका नेताहरू एमालेमै फर्किएका हुन् । झाँक्री नेकपा एकीकृत समाजवादीकी संस्थापक सचिव रहेकी थिइन् । यस्तै, श्रेष्ठ विघटित प्रतिनिधिसभाका सांसद रहेका थिए । नेकपा एकीकृत समाजवादी र माओवादी एकता विरुद्ध विद्रोह गर्नेहरूमा केन्द्रीय सदस्य गम्भीरलाल श्रेष्ठ, पिताम्वर तिम्सिना, राजाराम स्याङतान पनि एमाले प्रवेश गरेका छन् । यस्तै, केन्द्रीय सदस्य श्रीराम महत, केदारप्रसाद गौतम पनि एमालेमा प्रवेश गरेका छन् । सोमबारको कार्यक्रममा जेनजीबाट १३० जना र समाजवादीका १४२ जना केन्द्रीय सदस्यहरू एमाले प्रवेश गरेको एमालेका प्रवक्ता राजेन्द्र गौतमले जानकारी दिए ।
१३० जेनजी एमालेमा प्रवेश गरे
काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिकामा रहेका प्रवेश धितालसहित १३० जना युवाहरु एमालेमा प्रवेश गरेका छन् । सोमबार आयोजित एक कार्यक्रममा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको उपस्थितिमा एमालेमा प्रवेश गराइएको एमाले प्रवक्ता राजेन्द्र गौतमले जानकारी दिए । उनका अनुसार कार्यक्रममा राजकुमार विष्ट, उमा विष्ट, प्रमोद दाहाल लगायतका जेनजीहरू एमाले प्रवेश गरेका हुन् । एमालेले राष्ट्रिय सभागृहबाट घर फर्क राष्ट्रिय अभियानको समेत शुभारम्भ गरेको छ ।
गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी निर्वाचन आयोगमा दर्ता, बुद्ध एयरका वीरेन्द्रबहादुर बस्नेत संलग्न
काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनलगत्तै गठन गरिएको गतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएको छ । आयोगका सचिव माहादेव पन्थले सोमबार सो पार्टी (दल) दर्ताको प्रमाण पत्र अध्यक्ष डा. दिनेश प्रसार्ईंलाई प्रदान गरेका हुन् । बुद्ध एयरका मालिकसमेत रहेका व्यवसायी वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतसहितका व्यक्तिहरु संलग्न रहेका छन् । नागरिकहरू मिलेर देश बनाउने उद्देश्यका साथ सो दल दर्ता गरिएको सो पार्टीका अध्यक्ष प्रसार्ईंले बताए । आफ्नो पार्टीले मुलुकमा रोजगारी सृजनाको विषयलाई मुख्य एजेण्डा बनाएको पनि स्पष्ट पारे । अध्यक्ष प्रसाईंले भने, ‘हामी व्यापारिक व्यवसायिक मात्रै होइनौँ । म आफैले पनि त्रिभूवन विश्वविद्यालयमा राजनीतिक समाजशास्त्र पढाएको १५ वर्ष भईसक्यो । अहिलेसम्म राजनीतिमा रोजगारीलाई प्रमुख एजेण्डा बनाइएन भन्ने विषयबाट चिन्तित भएर कसरी रोजगारी सृजना गर्न सकिन्छ भन्ने हिसावले चिन्तितभएर विषत दुइ वर्षदेखि हामीले घनिभूत छलफल गरेका छौं । त्यसमा पर्यटन, कृषि, आइटी, शिक्षा, स्वास्थ्यको बारेमा घनिभूत छलफल गरेर हामीले पार्टी दर्ता गरेका छौँ । सो पार्टीको दल दर्ताको प्रमाणपत्र लिन व्यवसायी बस्नेतसहितको नेताहरु पुगेका थिए । पर्यटन, कृषि, शिक्षा, स्वास्थ्यमार्फत मुलुकमा विद्यमान बेरोजगारी समस्या समाधान गर्न आफूहरु लागिपर्ने बताए ।
पशुपतिमा राजनीतिको छायाँ पर्न दिनुहुँदैन : सुशीला कार्की
काठमाडौं । प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले पशुपति क्षेत्र विकास कोषलाई राजनीतिक भर्तीकेन्द्र बनाउन नहुने धारणा राखेकी छन् । कोषको सोमबार बसेको सञ्चालक परिषद् बैठकलाई सम्बोधन गर्दै उनले धार्मिक संस्थामा धार्मिक व्यक्ति नै आवश्यक पर्ने भएकाले राजनीतिक कार्यकर्ता भर्ती गर्न नहुने बताएकी हुन् । उनले भनिन्, ‘संसारभरिका हिन्दुको आस्था जोडिएको ठाउँ हो पशुपतिनाथ । यस्तो संस्थामा पनि आफ्ना पार्टीका कार्यकर्ता भर्ती गर्नु र राजनीतिको छायाँमा राख्न खोज्नु गलत हो । पशुपतिमा राजनीतिको छायाँ पर्न दिनुहुँदैन । दलीय कार्यकर्ताको भर्तीकेन्द्र बनाउनु हुँदैन ।’ कोषको सम्पूर्ण काम कारबाहीको सञ्चालन तथा रेखदेख गर्नका लागि संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीको अध्यक्षतामा पशुपति क्षेत्र विकास कोष सञ्चालक परिषद् रहने कानुनी व्यवस्था छ। प्रधानमन्त्री कार्की पर्यटनमन्त्री पनि भएकाले उनले बैठकको अध्यक्षता गरेकी हुन् । बैठक सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा बसेको हो ।
दराज ११.११ योजनामा सानिमा बैंकका ग्राहकलाई छुट
काठमाडौं । सानिमा बैंक र दराजबीच सहकार्य भएको छ । बैंकले दराजसँग दराज ११.११ योजनाका लागि ग्राहकलाई छुट प्रदान गर्ने भएको हो । योजना अवधिभर दराजबाट सामान खरिद गरी सानिमा बैंकको डेबिट वा क्रेडिट कार्डबाट अग्रिम भुक्तानी गर्ने ग्राहकले छुट पाउनेछन् । ग्राहकहरूले डेबिट कार्डबाट भुक्तानी गर्दा १५ प्रतिशत वा अधिकतम १५ सय रुपैयाँसम्म र क्रेडिट कार्डबाट भुक्तानी गर्दा २० प्रतिशत वा अधिकतम २ हजार रुपैयाँसम्म छुट प्राप्त गर्न सक्नेछन् । छुटका लागि ग्राहकहरूले दराजमार्फत बैंक भाउचर संकलन गर्नुपर्नेछ । योजना अवधिभर सहभागी हुने ग्राहकलाई 'पहिलोलाई प्राथमिकता' को आधारमा छुट प्रदान गरिने बैंकले जनाएको छ । यो योजना २०८२ कार्तिक २५ गतेदेखि मंसिर ५ गतेसम्म लागू हुने जनाएको छ । बैंकले यसअघि पनि विभिन्न छुट तथा अफरमार्फत डिजिटल भुक्तानीको प्रयोग बढाउन र ग्राहकलाई नगदरहित कारोबारतर्फ प्रोत्साहित गर्दै आएको छ ।
