गोप्य रूपमा सुन थुपार्दै चीन, सरकारी तथ्यांकभन्दा धेरै सुन भएको दावी

काठमाडौं । पछिल्लो समय चीनले चुपचाप ठूलो मात्रामा सुन सञ्चय गरिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

चीनले अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट खरिद गर्ने सबै सुनको विवरण सार्वजनिक गर्दैन । गोल्डम्यान स्याक्सको अनुमानअनुसार चीनले मे महिनामा लन्डनको ओटीसी (ओभर-द-काउन्टर) बजारमार्फत ४८ टनभन्दा बढी सुन खरिद गरेको थियो । यो एक वर्षभन्दा बढी अवधिमा कुनै एक महिनामा गरिएको सबैभन्दा ठूलो खरिद हो । 

यो परिमाण चीनको केन्द्रीय बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकभन्दा ४.८ गुणा बढी हो ।

चीनको केन्द्रीय बैंकले मे महिनामा १० टन सुन खरिद गरेको आधिकारिक घोषणा गरेको थियो । त्यसपछि जुन महिनामा उसले १५ टन सुन खरिद गरेको जनाएको छ, जुन कम्तीमा साढे दुई वर्षयताकै सबैभन्दा ठूलो मासिक खरिद हो । 

यससँगै चीनको केन्द्रीय बैंकले लगातार २०औं महिनासम्म आफ्नो सुन सञ्चिति बढाएको छ । यस वर्ष हालसम्म चीनले आधिकारिक रूपमा ४० टन सुन खरिद गरिसकेको छ ।

विश्लेषकहरूका अनुसार चीनले खरिद गरेको वास्तविक सुनको परिमाण आधिकारिक तथ्यांकभन्दा निकै बढी छ । उनीहरूको अनुमानमा चीनले यस वर्ष हालसम्म करिब ८० टन सुन सञ्चय गरिसकेको छ ।

सन् २००९ मा चीन गोल्ड एसोसिएसनका तत्कालीन उपमहासचिव होउ हुइमिनले चीनसँग कम्तीमा ५ हजार टन सुनको सञ्चिति हुनुपर्ने बताएका थिए । तर अमेरिकाको स्तरमा पुग्न चीनले अझै लामो दूरी तय गर्न बाँकी छ ।

हाल अमेरिकासँग ८ हजार १३३.५ टन सुन सञ्चिति छ, जुन विश्वमै सबैभन्दा ठूलो हो । त्यसपछि जर्मनी (३ हजार ३५०.३ टन), इटाली (२ हजार ४५१.८ टन), फ्रान्स (२ हजार ४३७ टन) र रूस (२ हजार ३३० टन) रहेका छन् ।

चीन २ हजार ३१३ टन सुन सञ्चितिसहित यो सूचीको सातौं स्थानमा छ । त्यसपछि क्रमशः स्विट्जरल्यान्ड (१ हजार ४० टन), भारत (८८१ टन), जापान (८४६ टन) र नेदरल्यान्ड्स (६१२ टन) रहेका छन् ।

चीनले किन थुपार्दैछ सुन ?

चीनले आफ्नो सुन सञ्चिति बढाइरहनुका पछाडि धेरै रणनीतिक र आर्थिक कारण रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । यद्यपि चीनले भने यी कारणहरूलाई आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरेको छैन ।

विश्लेषकहरूका अनुसार चीनले अमेरिकी डलरमाथिको निर्भरता क्रमशः घटाउँदै विदेशी मुद्रा सञ्चितिलाई थप विविधीकरण गर्ने रणनीति अपनाइरहेको छ । 

अमेरिका–चीनबीच बढ्दो व्यापारिक तथा भू-राजनीतिक तनाव र सम्भावित वित्तीय प्रतिबन्धको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै चीनले सुनको हिस्सा बढाएको हुन सक्ने उनीहरूको आँकलन छ ।

सुनलाई विश्वव्यापी रूपमा सुरक्षित (सेफ हेभेन) सम्पत्ति मानिन्छ । युद्ध, आर्थिक मन्दी वा वित्तीय संकटका बेला सुनको मूल्य तुलनात्मक रूपमा स्थिर रहने भएकाले धेरै केन्द्रीय बैंकले जोखिम व्यवस्थापनका लागि सुन सञ्चिति बढाउने गर्छन् । चीनको कदमलाई पनि यही रणनीतिसँग जोडेर हेरिएको छ ।

यस्तै, चीनले आफ्नो मुद्रा युआनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोग विस्तार गर्ने दीर्घकालीन लक्ष्य लिएको छ । ठूलो सुन सञ्चितिले केन्द्रीय बैंकको वित्तीय विश्वसनीयता बढाउन सहयोग पुग्ने भएकाले यसलाई पनि एक कारणका रूपमा हेरिएको छ ।

हाल अमेरिकासँग करिब ८,१३३.५ टन सुन सञ्चिति छ, जुन विश्वमै सबैभन्दा ठूलो हो । चीनसँग भने आधिकारिक रूपमा २,३१३ टन सुन सञ्चिति छ । त्यसैले चीनले निरन्तर सुन खरिद गरिरहे पनि निकट भविष्यमा अमेरिकालाई उछिन्ने सम्भावना कम देखिन्छ । 

यद्यपि केही विश्लेषकहरूले चीनको वास्तविक सुन सञ्चिति आधिकारिक तथ्यांकभन्दा बढी हुन सक्ने अनुमान गरेका छन् ।