काठमाडौं । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ट्यारिफ (शुल्क)हरूले अमेरिकालाई ’धनी’ बनाउने बताउँछन् । तर ती धनराशि ह्वाइट हाउसले अनुमान गरेभन्दा धेरै कम हुने अर्थशास्त्रीहरूको अनुमान छ ।
ह्वाइट हाउसका व्यापार सल्लाहकार पिटर नाभारोले आइतबार अनुमान गरेअनुसार शुल्कहरूले वार्षिक रूपमा करिब ६०० अर्ब डलर र एक दशकमा ६ ट्रिलियन डलर उठाउनेछन् । अटो शुल्कहरूले वार्षिक रूपमा थप १०० अर्ब डलर थप्ने उनको भनाइ छ ।
नाभारोले यो अनुमान त्यसै समय गरे जब अमेरिका बुधबार आफ्ना व्यापार साझेदारहरूमाथि थप शुल्क घोषणा गर्न तयारी गर्दै थियो ।
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार ट्रम्प प्रशासनको शुल्क नीतिले नाभारोले दाबी गरेभन्दा निकै कम राजस्व उत्पन्न गर्नेछ । केही अनुमानअनुसार कुल राजस्व आधाभन्दा कम मात्र हुनेछ ।
’झण्डै ६०० अर्ब डलरदेखि ७०० अर्ब डलर वार्षिक राजस्व कमाउनु सम्भव छैन,’ मूडीजका प्रमुख अर्थशास्त्री मार्क ज्यान्डीले भने, ‘यदि यो १०० अर्ब डलरदेखि २०० अर्ब डलरसम्म पुग्यो भने पनि निकै भाग्यमानी ठहरिनेछ ।’
शुल्क राजस्व पछाडिको ‘मानसिक गणना’
शुल्कको दायरा, अवधि, प्रभावित उत्पादनहरू र देशहरूजस्ता विवरणहरू राजस्वको कुल राशिमा ठूलो प्रभाव पार्छन् ।
वाशिंगटन पोस्टले मंगलबार रिपोर्ट गरेअनुसार ह्वाइट हाउसले अधिकांश आयातमा २० प्रतिशत शुल्क लगाउने विषयमा सोचिरहेको छ । ट्रम्पले यो विचार आफ्नो चुनावी अभियानमा अघि सारेका थिए । अन्ततः प्रशासनले हरेक राष्ट्रका व्यापार तथा गैर–व्यापार अवरोधहरूका आधारमा भिन्न शुल्क नीति अपनाउन सक्छ ।
‘तर २० प्रतिशत शुल्क दरले नाभारोको राजस्व अनुमानसँग मेल खान्छ,’ अर्थशास्त्रीहरू भन्छन् ।
अमेरिकाले २०२४ मा करिब ३.३ ट्रिलियन डलरको सामान आयात गरेको थियो । यी सबै आयातमा २० प्रतिशत शुल्क लगाए वार्षिक करिब ६६० अर्ब डलर राजस्व आउनेछ ।
‘नाभारोले लगभग पक्कै यही मानसिक गणना गरेका छन्– तर त्यस मानसिक गणनामा केही महत्त्वपूर्ण चरणहरू छुटेका छन्,’ येल बजेट ल्याबका अर्थशास्त्री अर्नी टेडेस्कीले भने ।
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार सही राजस्व अनुमान गर्न शुल्कका विविध आर्थिक प्रभावहरूलाई समावेश गर्नुपर्छ, जसले राजस्व घटाउँछ ।
येल बजेट ल्याबको एक विश्लेषणअनुसार २० प्रतिशत व्यापक शुल्कले वार्षिक रूपमा करिब २५० अर्ब डलर (एक दशकमा २.५ ट्रिलियन डलर) मात्र उठाउनेछ ।
पिटरसन इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेशनल इकोनोमिक्सका अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार ठूलो रकम उठाउने अन्य उपायहरू छन्, तर तिनीहरूमा उच्च शुल्क दरहरू समावेश हुन्छन् । जस्तै, ५० प्रतिशत शुल्कले वार्षिक रूपमा करिब ७८० अर्ब डलर उठाउनेछ । तर त्यो पनि एक आशावादी अनुमान मात्र हो । यसले शुल्कका कारण अमेरिकी अर्थतन्त्रमा आउने गिरावट र अन्य राष्ट्रहरूको प्रतिक्रिया समेट्दैन ।
किन राजस्व अनुमानभन्दा कम हुनेछ ?
शुल्कहरूले उपभोक्ताका लागि सामानको मूल्य बढाउँछन् । येल बजेट ल्याबका अनुसार, २० प्रतिशत शुल्कले प्रत्येक उपभोक्तालाई वार्षिक रूपमा ३,४०० देखि ४,२०० डलर अतिरिक्त खर्च गराउन सक्छ।
जब आयातित सामान महँगो हुन्छ, उपभोक्ताहरू कम खरिद गर्छन्, जसले आयात घटाउँछ र शुल्क राजस्व कम गर्छ ।
शुल्कका कारण अमेरिकी कम्पनीहरूको आर्थिक गतिविधि पनि घट्नेछ । जसले मुनाफा घटाउन सक्छ र कर राजस्व घट्न सक्छ ।
विदेशी राष्ट्रहरूले अमेरिकी सामानमा प्रतिशोधात्मक शुल्क लगाउन सक्छन्, जसले अमेरिकी निर्यातमा हानि पुर्याउँछ ।
यदि २० प्रतिशत शुल्क लाग्यो भने, ‘त्यसले गम्भीर मन्दी ल्याउनेछ, जसले सरकारको वित्तीय स्थिति कमजोर बनाउनेछ,’ ज्यान्डीले भने ।
शुल्क नीतिमा केही अपवादहरू पनि हुनेछन्, जसले कुल राजस्व घटाउनेछ ।
ट्रम्प प्रशासनले पहिले अमेरिकी किसानहरूलाई ६१ अर्ब डलर सहायता वितरण गरेको थियो, जुन चीनमाथि लगाइएका शुल्कबाट उठाइएको कुल राजस्वको ९२ प्रतिशत थियो । यसका साथै यी शुल्कहरू लामो समयसम्म रहने सम्भावना न्यून छ।
‘यी शुल्कहरू १० वर्षसम्म रहन्छन् भन्ने शून्य सम्भावना छ,’ ज्यान्डीले भने, ‘यदि तिनीहरू अर्को वर्षसम्म मात्र टिके पनि म अचम्म मान्नेछु ।’
किन यो महत्त्वपूर्ण छ ?
ट्रम्प प्रशासनले शुल्कहरूलाई कर कटौतीको खर्च पूरा गर्ने मुख्य उपायहरूमध्ये एक मान्ने संकेत दिएको छ ।
२०१७ को कर कटौती विस्तार गर्दा एक दशकमा ४.५ ट्रिलियन डलर लाग्नेछ । ट्रम्पले टिप्स, ओभरटाइम तलब र सामाजिक सुरक्षा लाभमा कर हटाउने तथा अमेरिकी उत्पादन भएका गाडीहरूका लागि ऋण ब्याजमा कटौतीको प्रस्ताव राखेका छन् ।
‘यदि शुल्कहरूले पूरै खर्च कभर गरेन भने सांसदहरूले अन्य ठाउँबाट कटौती गर्नुपर्ने वा राष्ट्रको ऋण बढाउनु पर्नेछ,’ अर्थशास्त्रीहरू भन्छन् ।
