साधना लघुवित्त तेस्रो वर्षमा प्रवेश, ‘इम्प्लोइ अफ द एयर’ अवार्डबाट तामाङ सम्मानित
काठमाडौं । साधना लघुवित्त वित्तीय संस्थाले स्थापनाको दोस्रो वर्ष पुरा गरी तेस्रो वर्षमा प्रवेश गरेको छ । सो अवसरमा संस्थाले गोरखा नगरपालिका स्थित गोरखा बजारमा सरसफाई कार्यक्रमकोे आयोजना गरी सम्पन्न गरेको छ । गोरखाको ठूलो आँगनवाट सुरु गरिएको सरसफाई कार्य हरमटारी चोक, घ्याम्पे साल बसपार्क हुँदै कार्यालय प्राङ्गणमा गई समापन गरेको थियो । कार्यक्रममा बोल्दै प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रेशम न्यौपानेले वित्तीय संस्थाको संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तर्गत रही नगर सरसफाई कार्यक्रमको आयोजना गरिएको र यस अभियानलाई मासिक रुपमा निरन्तरता दिने बताए । वित्तीय संस्थाका अध्यक्ष कृष्णबहादुर थापाले वित्तीय संस्थाले थप सफलताका लागी कार्य सम्पादन गर्न आग्रह गरेका छन् । कार्यक्रममा उत्कृष्ट कर्मचारी आशिषकुमार तामाङलाई ‘इम्प्लोइ अफ द एयर २०७५/०७६’ अवार्डबाट सम्मान गरिएको थियो । संस्थाले कात्तिक मसान्तसम्ममा ४७ बटा शाखा कार्यालयबाट ३८००० घरपरिबारलाई वित्तीय सेवा प्रदान गरेको छ ।
‘एनएस १६०’ भर्सेस ‘आरटिआर १६० ४भि’, कसको पल्ला भारी ?
खासगरी मोटरसाइकल किन्नु अघि ग्राहकले उचित मूल्य, राम्रो पर्फमेन्स, आकर्षक लुक्स तथा राम्रो माइलेज लगायतका कुराहरुलाई ध्यानमा राख्ने गर्दछन् । हाल नेपाली बजारमा यी सम्पूर्ण खुबीहरु भएको मोटरसाइकलका रुपमा बजाजको ‘एनएस १६०’ र टिभिएसको ‘अपाचे आरटिआर १६० ४भि’ लाई लिन सकिन्छ । एउटै सेग्मेन्टको मोटरसाइकल भएता पनि यिनिहरुका बीच धेरै भिन्नता पाइन्छन् । आज हामिले यहि भिन्नताहरुलाई तपाईंका सामू प्रस्तुत गरेका छौं जसले तपाईंलाई यी दुई मोटरसाइकलमध्ये बाट कुनै एउटा चयन गर्नमा मद्दत पुग्नेछ । लुक्स एनएस १६० र आरटिआर १६० दुवैको लुक्स क्रमशः आफ्नो २०० सीसीको इल्डर सिबलिंग्स एनएस २०० र आरटिआर २०० ४भि जस्तै छ । एनएस १६० ले टल अपेरियन्स र स्लीक लुक्स पाएको छ भने आरटिआर १६० ४भिले स्पोर्टि लुक्स र मस्कुलर लुक्स पाएको छ । एनएस १६० मा एनएस २०० को जस्तै सेमी डिजिटल इन्स्ट्रुमेन्ट क्लष्टर दिइएको छ भने आरटिआर १६० ४भि मा भएको कन्सोल फुल डिजिटल रहेको छ । त्यसैगरी तुलनात्मक रुपमा एनएस १६० को टायरहरु अलि पातलो रहेको छ। इञ्जिन एनएस १६० मा १६०.३ सीसीको सिङ्गल सिलिण्डर इञ्जिन दिइएको छ जसले १५.२ बीएचपीको पावर र १४.६ एनएमको टर्क प्रोड्युस गर्दछ । आरटिआर १६० ४भि मा चाहिँ १५९.७ सीसी सिङ्गल सिलिण्डर इञ्जिन दिइएको छ जसले १६.२८ बीएचपीको पावर र १४.८ एनएमको टर्क प्रोड्युस गर्दछ । दुवै बाइकहरुमा ५–स्पिड गियरबक्स दिइएको छ । डाइमेन्सन एनएस १६० को सिट हाइट ८०५ मिलिमिटर छ भने आरटिआर १६० ४भि को चाहिँ ८०० मिलिमिटर रहेको छ । त्यसैगरी एनएस १६० को ग्राउण्ड क्लियरेन्स १७६ मिलिमिटर छ भने आरटिआर १६० ४भि को चाहिँ १८० मिलिमिटर छ । एनएस १६० को कर्व वेट १४२ के.जी. छ भने आरटिआर १६० ४भि को चाहिँ १४३ के.जी. रहेको छ । दुवै बाइकहरुको फ्युल ट्याङ्क क्यापासिटी भने १२ लिटर रहेको छ । ब्रेक र सस्पेन्सन बजाज र टिभिएस दुवैले उपरोक्त बाइकहरुका दुवै चक्कामा डिस्क ब्रेक दिएका छन् । एनएस १६० को एउटा भेरियन्टमा भने पछाडिको चक्कामा ड्रम ब्रेक जडान गरिएको छ । त्यसैगरी सस्पेन्सनको कुरा गर्नुपर्दा दुवै बाइकहरुमा अगाडि तर्फ टेलिस्कपिक फर्क र पछाडि चाहिँ मोनोशक दिइएको छ । टप स्पिड र माइलेज दुवै बाइकहरुको इञ्जिन क्षमता उस्तै नै भएको हुनाले यिनिहरुले दिने माइलेज र टप स्पिड पनि लगभग समान छ । एनएस १६० र आरटिआर १६० ४भि दुवैले ४५ केएमपीएल हाराहारी माइलेज र ११५ प्लस केएमपीएचको टप स्पिड दिन्छन् । पर्फमेन्स एनएस १६० को सिटिङ्ग पोजिसन अपराइट रहेको छ भने आरटिआर १६० चाहिँ तुलनात्मक रुपमा अलि कमिटेड रहेको छ । त्यसैगरी एनएस १६० को पावर डेलिभरी सवै आरपीएममा लिनियर नै रहेको छ भने आरटिआर १६० मा सुरुवाती अवस्थामा अलि बढि पावर फिल हुन्छ । मूल्य बजाज टू ह्विलर्सको नेपालका लागि आधिकारिक विक्रेता हंसराज हुलासचन्द एण्ड कम्पनी प्रा.लि.लेपल्सर एनएस १६० को मूल्य नेपाली बजारमा दुई लाख ८६ हजार नौ सय रुपैयाँ तोकेको छ भने टिभिएसको नेपालका लागि आधिकारिक विक्रेता जगदम्बा मोटर्स प्रा.लि.लेअपाचे आरटिआर १६० ४भि लाई दुई लाख ८८ हजार नौ सय रुपैयाँ मूल्यमा विक्री वितरण गरिरहेको छ । एचएच बजाजले जनाए अनुसार एनएस १६० लाई अबको केहि दिनमै एबिएस सहित नेपाली बजारमा भित्र्याउने तयारी भइरहेको छ र सो बाइकको मूल्य भने दुई लाख ८९ हजार नौ सय रुपैयाँ तोकिने छ ।
टाटा हिटाचीको पार्टस् मेला ८ गतेसम्म संचालन गर्ने
काठमाडौं । टाटा हिटाचीको नेपालका लागि एकमात्र आधिकारिक बिक्रेता सिप्रदी अर्थमुभर्स् प्रा. लि. ले आगामी मंसिर ८ गतेसम्म पार्टस् मेला संचालन गर्ने भएको छ । कम्पनीले मंसिर १ गतेदेखि नै देशैभरीका आफ्ना शाखा कार्यलयहरुमा उक्त मेलाको आयोजना गरेको थियो । पार्टस् मेलामा टाटा हिटाचीका ग्राहकहरुका लागी स्पेयर पार्टस् तथा ल्युब्रिकेन्टस्मा छुटको व्यवस्था गरीएको कम्पनीले जनाएको छ । साथै, मेलामा पार्टस् तथा ल्युब्रिकेन्टस खरिद गर्ने ग्राहकहरुले विशेष उपहार प्राप्त प्राप्त गर्न सक्नेछन् भने भाग्यशाली गा्रहकलाई लक्की ड्र मार्फत आकर्षक उपहार प्रदान गर्ने छन् ।
ज्योति लाईफ इन्स्योरेन्सको बीमा कोष ३०५ प्रतिशतले वृद्दि, बीमा शुल्क साढे २७ करोड नाघ्यो
काठमाडौं । ज्योति लाईफ इन्स्योरेन्सले गत तीन महिनामा जीवन बीमा कोष ३०५ प्रतिशतले वृद्दि गरेकाे छ । इन्स्योरेन्सले सार्वजनिक गरेको पहिलो त्रैमासको वित्तीय विवरण अनुसार कम्पनीकाे जीवनबीमा कोषमा ९१ करोड ४६ लाख रुपैयाँ रहेकाे छ । इन्स्योरेन्सले सार्वजनिक गरेको पहिलो त्रैमासको वित्तीय विवरण अनुसार बीमा शुल्क १२४ प्रतिशतले वृद्धि गरी २७ करोड ६५ लाख रुपैयाँ बराबरको बीमा शुल्क संकलन गरेको छ । साथै, कम्पनीले दिर्घकालिन तथा अल्पकालिन लगानीमा क्रमशः ३५ प्रतिशत र १७ प्रतिशतले वृद्धी गरेको छ । त्यस्तै, इन्स्योरेन्सका अनुसार कम्पनीले असोजसम्ममा नाफामा २५ प्रतिशतले वृद्धी गर्दै ३ करोड ७६ लाख रुपैयाँ नाफा गरेको छ । कम्पनीले पहिलो त्रैमासमा जगेडा कोषमा समेत ७३ प्रतिशतले वृद्धी भइ २४ करोड ८० लाख रुपैयाँ संकलन गरेको छ । जीवनबीमा कोष ३०५ प्रतिशतले वृद्दी भइ ९१ करोड ४६ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । जीवन बीमा कम्पनीको बलियो आधार तथा एक महत्वपुर्ण सूचकको रुपमा जीवन बीमा कोषलाई लिइन्छ । जसको कारणले बीमितहरुले पाउने बोनसदरमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने र कम्पनीको बोनसदर आकर्षक हुन गई आगामी दिनमा ज्योति लाइफका बीमितहरु लाभान्वित हुन सक्ने कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीको पछिल्लो दुइ वर्षको तथ्याङ्क हेर्दा जीबन बीमाको पहुँच करिब २० प्रतिशतको जनसंख्यामा पुगेको देखिन्छ । दुइ वर्षको अवधिमा बीमालेख लिनेको संख्या दोब्बरभन्दा बढीले वृद्दी भएको छ ।
सिराहाबाट आयल निगमको ट्यांकर अपहरण, छानबिनका लागि समिति गठन
काठमाडौं । नेपाल आयल निगमको अमलेखगन्ज डिपोबाट विराटनगर गइरहेको ट्यांकर अपहरणमा परेको छ । सोमबार राति ट्यांकर अपहरणमा परेको हो । आयाल निगमका कार्यकारी निर्देशक सुरेन्द्र पौडेलले सोमबार राती १ बजे अपहरणमा परेको बताए । २० हजार लिटर डिजल लिएर विराटनगर जाँदै गरेको ना ४ ख ४१६३ नम्बरको ट्यांकर अपहरणमा परेको हो । नेपाल आयल निगमले डिलेज लोड भएको ट्याङ्कर हराएको सम्बन्धमा सत्यतथ्य पत्ता लगाउन छानबिन समिति गठन गरेको छ । निगमले प्रदेश नं १ का प्रमुख इञ्जिनीयर अशोक साहको संयोजकत्वमा ४ सदस्यीय समिति गठन गरेको छ । समितिमा अमलेखगन्ज डिपो, विराटनगर ढुवानी व्यवसायीका प्रतिनिधि र आयल निगमको केन्द्रीय कार्यालयका एक/ एक जना प्रतिनिधि तोकिएका छन् । उनीहरुलाई प्रतिवेदन बुझाउन एक साताको समय दिइएको छ । सोमबार राति खाना खाएर ट्याकंर चालक रामदेव यादव र सह चालक उमेश यादव ट्यांकरमा सुतेका थिए । उनीहरू सुतिरहेकाे अवस्थामा मुखमा पट्टी बाँधेर आएका ६/७ जना नकाबधारी समूहले चालक र सहचालककाे आँखामा पट्टी बाँधेर अपहरण गरेकाे जनाइएकाे छ । उनीहरूका अनुसार अपहरणकारीले उनीहरूलाई जीपमा राखेर बर्दिबास र लालबन्दीबीचको जंगलमा छोडेका थिए । निगमका ढुवानीकर्ता राजेशकुमार गुप्ताको नाममा सम्झौता भई सञ्चालनमा आएको सो ट्याङ्कर अज्ञात समूहले नै चलाएर लगेको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको निगमले जनाएको छ । अहिले ट्याकंर मालिक राजेश कुमार गुप्ता, चालक रामदेव यादव र सह चालक उमेश यादव प्रहरीकाे नियन्त्रणमा रहेकाे पाैडेलले बताए । ट्याकंर अपहरण हुनु देशकै सुरक्षा अवस्थामाथि ठाडाे चुनाैती भएकाे उनी बताउँछन् ।
हेटौंडाबासीको आगनमै विमानस्थल, ३५० विगाहमा निर्माण हुने भएपछि स्थानीय हर्षित
काठमाडौं । हेटौंडाकाे बसामाडीमा नयाँ विमानस्थल बन्ने भएकाे छ । प्रदेश तीन सरकार र स्थानियतहले विमानस्थल निर्माणमा सक्रियता देखाएसँगै विमानस्थल बन्ने भएकाे हाे । हाल जिल्लाकाे हेटौंडा उपमहानगरपालिका वडा नं ३ को बसामाडीमा निर्माण हुने विमानस्थलकाे सम्भाव्यता अध्ययन भइरहेकाे छ । प्रदेश नम्बर ३ का मुख्य मन्त्री डोरमणि पौडेल, हेटौंडा उपमहानगरपालिकाका मेयर हरिबहादुर महत, प्रदेश ३ का मुख्य सचिव तोयम राय र प्रविधिक टोलीले ३ महिनाअगाडि नै विमानस्थलको स्थलगत निरीक्षण गरेका थिए । उनीहरूले विमानस्थलकाे निरीक्षण गरसँगै काम अघि बढाउन पहल गरेकाे बताएका छन् । निरीक्षणमा रहेकाे प्राविधिक टाेलीले युनिलिवर कम्पनीको उद्योगबाट दक्षिण तर्फ र राप्ती खोलाको किनारामा रहेको बगर क्षेत्रलाई तटबन्ध गरी विमानस्थल निर्माण गर्ने सकिने बताएकाे थियाे ।प्रविधिक तथा विज्ञ टोलीले आसपासका क्षेत्रमा खेतीयोग्य जमिन नभएकोले विमानस्थल निर्माणका लागि राम्रो हुने बताएकाे छ । प्रदेश तीनका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले विमानस्थल निर्माणको लागि उपयुक्त देखिएपछि विमानस्थल निर्माणकाे प्रक्रिया अगाडि बढाएका छन् । प्रदेश सरकारले विमानस्थल निर्माणको लागि पहल सुरु गरेको मुख्यमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार प्रकाश दाहालले बताए । हाल पूर्व पर्श्चिम राजमार्गको दक्षिणतर्फ रहेको करिब ३ सय ५० विगाह जमिनमा आन्तरिक विमानस्थल निर्माण सम्भाव्यता अध्ययन भइरहेको छ । यस्तै हेटौंडा उपमहानगरपालिका मेयर हरिबहादुर महतले विमानस्थल निर्माणको लागि माटो परिक्षण हुने क्रममा रहेको बताए । उनले विमानस्थल निर्माणमा कति लागत लाग्छ भन्ने कुरा केही दिनमै टुङ्गाे लाग्ने जानकारी दिए । हाल हेटाैंडाबसीले सिमारा विमानस्थल र चितवनकाे विमानस्थल प्रयाेग गर्दै आएका छन् । उक्त विमानस्थल निर्माण भएसँगै उनीहरूले १/२ घण्टा लगाएर हवाई सेवा लिने अवस्था हट्नेछ । प्रदेश राजधानीमा विमानस्थलको आवश्यक रहेकोले प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारको सक्रियतामा विमालस्थल निर्माण गर्न लागेको हो । हेटौंडा उपमहानगरपालिका ३ का वडा अध्यक्ष रामकुमार पुडासैनीले विमानस्थलको लागि चाहिने ३ सय ५० विगाह जग्गा सर्वाजनिक भएकाले पनि निर्माणका लागि सहज र सरल हुने बताए । बाढी आउने बगरलाई तटबन्ध निर्माण गरी उपयोगविहिन जग्गालाई भरपुर उपयोग गर्न सकिने स्थानीयको भनाइ छ । विमानस्थल निर्माण हुने भएसँगै स्थानियहरू खुसी भएका छन् ।
प्रत्येक ११ व्यक्तिमध्ये एक जनामा मधुमेह, विश्वमा मृत्यु हुने प्रमुख कारण मध्ये एक
काठमाडौं। आजभोलि कम उमेरका मानिसमा पनि मुटुरोग, मधुमेह, उच्च रक्तचाप जस्ता रोगहरु लाग्न थालेको छ। “त्यसका कारणहरू हाम्रै हातमा छन्”, जनस्वास्थ्य विज्ञहरु भन्छन्, “हाम्रो जीवनशैलीसँग जोडिएका कुरा छन्। हाम्रो आनाबानी, रहनसहन, खानपानका कुरा, व्यायाम नगर्ने र अर्को ठूलो समस्या तयारी खानेकुरा रहेको हो।” उनका अनुसार जीवनशैलीसँग जोडिएका कुराहरू सबै मधुमेह रोगसँग मात्रै नभई मृत्युको जोखिम निम्त्याउने अरू कारणसँग पनि अन्तरसम्बन्धित छन्। सन् २००५ मा मृत्युका प्रमुख कारणमध्ये ११ औँ स्थानमा रहेको मधुमेह सन् २०१६ मा छैटौँ स्थानमा उक्लेको एक अध्ययनले देखाएको छ। हामीलाई थाहा छ सानैदेखि ‘ब्यालेन्स डाइट’ (सन्तुलित भोजन) गर्नुपर्छ भनेर सबैले पढ्दै आएको हो। तर ‘सन्तुलित भोजन’ ग्रहण नगरेका कारण मानिस विभिन्न रोगबाट ग्रसित हुँदै आएको छ। मीठोमीठो खानेकुरा खाने नमिठो नखाने मानिसको प्रवृत्ति, उसको कार्यव्यस्तताआदि कारणले अस्वस्थ्यकर खाना खाइरहेका छन्। हाम्रो समाजमा पनि केही दशकदेखि मधुमेह एक जटिल तथा घर–घरका समस्याका रुपमा विस्तार हुँदै आएको छ। नेपाल मधुमेह समाज स्थापनाको ५० वर्षमा मधुमेहका रोगी घट्नुको साटो बढ्दै गएको छ। अङ्ग्रेजी भाषामा ‘डाइबिटिज’ भनिने यस रोगलाई नेपालीमा ‘मधुमेह’ वा ‘चिनी रोग’का रुपमा चिनिन्छ। नेपाल मधुमेह समाजका अनुसार विश्वका प्रत्येक ११ व्यक्तिमध्ये एक जनामा मधुमेह रोग लागेको पाइएको छ । मधुमेहका कारण प्रत्येक ६ सेकेण्डमा एक जनाको मृत्यु हुने गरेको छ । सन् २००० मा विश्वमा मधुमेहीको सङ्ख्या रु १७ करोड १० लाख रहेकामा सन् २०१७ को अन्तसम्ममा यो सङ्ख्या बढेर ४२ करोड ४८ लाख पुगेको छ। चिकित्सकका अनुसार भारत र चीनमा सबैभन्दा बढी चिनी रोगी (मधुमेह) छन् । नेपालमा ४० वर्षमाथि उमेरका तीन जनामध्ये एकजनामा सुरुवाती मधुमेह हुने गर्दछ । काठमाडौँमा गरिएको सर्वेक्षणमा ६० वर्ष उमेरमाथिका चार जनामध्ये एक जना यो रोगबाट ग्रसित रहेका छन्। हालसम्म नेपालमा नौ लाख मानिस मधुमेहबाट प्रभावित रहेको तथ्याङ्क छ । मधुमेह तथा थाइराइड रोग विशेषज्ञ डा प्रदीपकुमार श्रेष्ठका अनुसार मानिसको शरीरभित्र रहेको प्याङ्क्रिज नामक अङ्गले नियमितरुपमा ‘इन्सुलीन’ निकाल्ने काम गर्दछ । यही ‘इन्सुलीन’ मार्फत व्यक्तिको शरीरभित्र रहेको चिनी शोषण गरी रक्तनलीमार्फत शरीरका विभिन्न अङ्गभित्र पठाउँछ । इन्सुलीनले प्रभावकारी अथवा राम्ररी काम गर्न नसकेको अवस्थामा शरीरभित्र रहेको चिनी रक्तनलीको कोसिकामा पस्न नसकी शरीरमा रहेको रगतमा चिनी जम्मा हुनुलाई नै चिकित्सकको भाषामा ‘डाइबिटिज’ (मधुमेह) भनिन्छ। डा श्रेष्ठ भन्छन्, “प्याङ्क्रिजले पर्याप्त इन्सुलीन नबनाउने र लिभरले सुगर (चिनी) बढी निकाल्ने (फाल्ने) ‘डाइबिटिज’को शुरु लक्षण हो। यस्तो अवस्थामा चिनी रगतमा जम्मा भई लिभरले रगतमा चिनी नै चिनीले भरि दिने काम गर्दछ।” मुटुरोग विशेषज्ञ डा प्रकाशराज रेग्मीका अनुसार कार्बोहाइड्रेटले इन्सुलीन बढी निकाल्ने तथा मानिसले दिनदिनै भात खाँदा दैनिक इन्सुलीन निकाल्छ। विश्वमा सन् १९७० पछि डाइबिटिज महामारीको रुपमा शुरु भयो । सन् १९७५/२०१५का बीच विश्वमा मोटोपना २.७८ प्रतिशतले वृद्धि भयो । वंशाणुगत गुणका कारण पनि मधुमेहको रोगी बढेको पाइन्छ। हाडजोर्नी विशेषज्ञ शैलाज रञ्जीतकारले भने,“हाम्रो शरीरमा रगत जाने नशा टाउकादेखि पैतालासम्म फैलिरहेका हुन्छन् । मानिसको खुट्टामा डाइबिटिज भयो भने खुट्टामा इन्फेक्सन हुने, हड्डी बिग्रने हुन्छन्। त्यसकारण बिरामी सतर्क हुनुपर्छ र समयमा नै चिकित्सक कहाँ पुग्नुपर्छ । उहाँका अनुसार मानिसको पाइतालामा धेरै स–साना हड्डी हुन्छ। नशामा रगतको आपूर्ति राम्रो भएन भने सङ्क्रमण हुन्छ र रगत जाने नशालाई सङ्क्रमणले खाइदिन्छ।” तिलगङ्गा अप्थाल्मोलोजी इन्ष्टिच्युटका नेत्ररोग विशेषज्ञ इलि प्रधानले हरेक व्यक्तिले समयसमयमा आँखाको जाँच गर्नुपर्नेमा जोडदिँदै विश्वका आँखा रोगीमध्ये ५ प्रतिशत मधुमेहका कारण सदाका लागि आँखाको दृष्टि गुमाउने गरिएको जानकारी दिए। आँखाका रोगी समयमा नै अस्पताल पुगेर चिकित्सा सेवा लिएमा ९० प्रतिशत आँखाका ज्योति बचाउन सक्ने बताउँदै उनले ढिलो गरी अस्पताल पुगेका बिरामीको आँखाको दृष्टि बचाउन नसक्ने बताए । उनले चस्माको पावर छिटोछिटो बढ्नुका कारणमा मधुमेहको लक्षण पनि भएको बताए। चिकित्सकहरूका अनुसार, विलासी जीवनशैली र खानपानमा गरिने लापर्बाहीका कारण मधुमेहसँग सम्बन्धित समस्या बढेका छन्। खाद्य प्रविधिविज्ञ आलोक श्रेष्ठ भन्छन्, “कारणहरू हाम्रै हातमा छन् । हाम्रो जीवनशैलीसँग जोडिएका कुरा छन् । हाम्रो आनाबानी, रहनसहन, खानपानका कुरा, व्यायाम नगर्ने र अर्को ठूलो समस्या तयारी खानेकुरा हो।” मानवशरीरमा पोषण प्रदान गर्ने खालका खानाका लागि प्रयोगमा आउने सबै प्रकारका वस्तुलाई खानाकारुपमा खाद्यप्रविधिले परिभाषित गरेको उनले बताए। मानिसले खाने भात तथा रोटीमा कार्बोहाइड्रेट हुने र यसबाट ग्लुकोज निर्माण गर्ने जानकारी दिँदै प्याङ्क्रिजबाट इन्सुलीन तयार हुने उनले जानकारी दिए। हाम्रो जीवनशैलीमा आएको परिवर्तनका कारण मम, चाउमिन, चाउचाउ, बिस्कुट तथा पिज्जा, कटिरोलजस्ता आकर्षक खाद्यवस्तुको प्रयोगमा वृिद्ध हुँदै आएको छ। यसले मधुमेह रोग बढाउनमा सहयोग गर्छ। त्यसैले हरेक व्यक्तिले खानपानमा परिवर्तन ल्याउन आवश्यक भएको स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञले जोडदिँदै आएका छन्। मुटुरोग विशेषज्ञ डा. प्रकाशराज रेग्मीका अनुसार मधुमेह रोग लागेका व्यक्तिले विशेष गरेर ग्लुकोजयुक्त वा सजिलै ग्लुकोजमा परिणत हुने खालको खानेकुराको सेवनमा कमी ल्याउनुपर्ने सुझाव दिन्छन् । त्यस्तै कोलेष्ट्रोलयुक्त खाना कम गर्ने र रक्तचाप नियन्त्रण गर्नुपर्छ। नेचुरल फुड अर्थात् पोलिस नगरिएका चामल, फलफुल तथा सागसब्जीको प्रयोगलाई बढाउनुपर्छ। मधुमेह भएका मानिसले थोरै थोरै गरेर दिनको ६ पटक खाना खानुपर्ने डाक्टर रेग्मी भन्छन्। किड्नीलाई भार पर्न नदिन प्रोटिन र कार्बोहाइड्रेटको मात्रा मिलाएर खाना खानुपर्छ। प्लान्ट ओरिजिनबाट बनेका तेलमा कोलेष्ट्रोल हुँदैन। एनिमल ओरिजिन फुडमा कोलेष्ट्रोल हुन्छ। मुटुरोग विशेषज्ञ डा प्रकाशराज रेग्मीले मधुमेहले शरीरका आन्तरिक अङ्ग आँखा, मुटु, मिर्गाैला तथा दिमागलाई हानी गर्छ भन्ने कुरा धेरैलाई थाहा नभएको बताउँदै रक्तचाप, मोटोपन आदि मधुमेहसँग जोडिएर आउने रोग भएको बताए। उनका अनुसार मधुमेहले व्यक्तिको शरीरभित्र रहेको रगतलाई बाक्लो बनाइ दिन्छ। यसले रक्तनलीको भित्री भागलाई विगारी दिने तथा रक्तनलीमा कोलेष्ट्रोल डिपोजिट गरिदिन्छ। व्यक्तिले आफनो जीवनशैलीमा सुधार गर्नुपर्ने सल्लाह दिँदै उहाँले सन्तुलित भोजन (जसमा क्यालोरीको मात्रा फिक्सड हुनुपर्छ ), दैनिक ६० मिनेट ब्यायाम, धूमपान गर्न नहुने, तौल घटाउने तथा स्ट्रेस म्यानेजमेन्ट। चिकित्सकका अनुसार के खान हुन्छ के खान हुँदैन् : अण्डा–व्यक्तिले अण्डाको पहेँलो भाग (कोलेष्ट्रोल) खान हुन्छ। व्यक्तिले खाद्यवस्तुको प्रयोग गरी खाएको कोलेष्ट्रोलको २० प्रतिशत मात्र रगतमा जम्मा हुनजान्छ। दैनिक मानिसले प्रयोग गरिने चामल, मैदा, आँपआदिमा कोलेष्ट्रोल हुन्छ । एक स्वस्थ्य व्यक्तिले दिनको एक पहेँलो भागसहितको अण्डा खान सकिन्छ। तर असन्तुलितरुपमा धेरै खान नहुने चिकित्सकको सल्लाह छ। रसबरी–मधुमेह भएका मानिसले पनि मात्रा मिलाएर रसबरी खान मिल्छ । खानै नहुने भन्ने होइन, डा रेग्मी भन्छन्। रातो मासु– सेतो मासु– परिवारमा व्यक्तिले राँगाको मासु (मटन) हप्तामा दुई दिन खान सकिन्छ । तर सेतो मासु भन्दैमा असन्तुलित रुपमा धेरै मासु खाएमा शरीरलाई हानी गर्दछ। घ्यू–घ्यू भातमा अलिकति राखेर खाने गर्नुपर्छ । घ्यूमा तारेर खानु हुँदैन । एक चम्चा घ्यू खान सक्नुहुन्छ । फाइवर प्रसस्त भएको हरियो सागपात खानुपर्छ। रोटी–आटाको रोटीमा अलि कति घ्यू लगाई दियो भने सुगर घटाउँछ । हप्तामा दुई दिन माछा पकाएर खान डा रेग्मीको सुझाव छ। मानिसले रक्सी सेवन गर्दा रगतमा चिनीको मात्रा कम हुन जान्छ । त्यसैले मात्रा मिलाएर थोरै रक्सी सेवन गर्न सकिन्छ।
शरद ऋतुमा ५९ देशका १२ सय आरोहीले लिए आरोहण अनुमति, साढे ६ करोड राजश्व संकलन
काठमाडौं । सन् २०१९ को शरद ऋतुमा हिमाल आरोहणका लागि १६४ समूहका एक हजार २०० आरोहीले आरोहण अनुमति लिएका छन् । सर्वोच्च शिखर सगरमाथा, मकालु, मनास्लु, अन्नपूर्ण, अमादब्लमलगायत हिमाल तथा हिमशृङ्खलासहित ५३ हिमाल आरोहणका लागि आरोहीले पर्यटन विभागबाट आरोहण अनुमति लिएका हुन् । आरोहण अनुमति लिएका अधिकांश आरोही गन्तव्यतर्फ लागेका छन् । यो याममा सगरमाथाको आरोहण हुन सकेन । शरद ऋतुको यो याममा दुई आरोही समूहका १० जनाले सगरमाथा हिमाल आरोहणका लागि अनुमति लिएकामा असफल भएको विभागले जनाएको छ । मनास्लु हिमाल आरोहण सकिएको छ भने अहिले अमादब्लम हिमालको आरोहण चलिरहेको विभागले जनाएको छ । कति सङ्ख्यामा आरोही गन्तव्यमा पुगे भन्नेबारे यकिन विवरण आइनसकेको विभागले जनाएको छ । विभागका निर्देशक मीरा आचार्यले शरद ऋतुको यो याममा पनि हिमाल आरोहण उत्साहबर्धक रहेको बताइन् । ‘अटम सिजन’ नोभेम्बर महिनाभर हुने भएकाले अझै आरोहीको सङ्ख्या बढ्नसक्ने उनले बताएकी छन् । यो याममा विभिन्न हिमाल तथा हिमशृङ्खला आरोहणका ५९ देशका आरोहीले अनुमति लिएका छन् । विभागको पर्वतारोहण शाखाका अनुसार यो याममा सबैभन्दा बढी मनास्लु हिमाल आरोहणका लागि २७ आरोही समूहका २६४ र अमादब्लम हिमाल आरोहणका लागि २६ समूहका ३०१ ले आरोहण अनुमति लिएका छन् । शरद ऋतुको हिमाल आरोहणका लागि हालसम्म रु छ करोड ३१ लाख ७१ हजार राजश्व सङ्कलन भएको विभागले जनाएको छ । रासस