पुनःनिर्माण नहुँदा ७ लाख विद्यार्थी विद्यालय बाहिर
काठमाडौैँ । बैशाख १२ गते गएको विनासकारी भूकम्प र त्यसपछिका पराकम्पनले ध्वस्त भएका ५० प्रतिशत विद्यालयको पुनःनिर्माण हुन सकेको छैन। भत्केका ७ हजार ५५६ वटा विद्यालयमध्ये अझै ५० प्रतिशत पनि पुनःनिर्माण नहुँदा ७ लाख विद्यार्थी स्कुल बाहिर बसेर अध्ययन गरिरहेका छन् । शिक्षा मन्त्रालयको केन्द्रिय आयोजना कार्यान्वयन इकाईका प्रमुख निर्देशक इमनारायण श्रेप्ठका अनुसार भुकम्पबाट ७ हजार ९२३ ओटा विद्यालय पुर्णरुपले भत्किएका थिए । तीमध्ये ३७० वटा विद्यालयमा विद्यार्थी नभएर बन्द गरिएका छन् । ७ हजार ५५३ विद्यालय पुनःर्निर्माण गर्नुपर्ने छ । विद्यालयलाई ३ चरणमा विभाजन गरी निर्माण भैरहेको छ । गत आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ मा २ हजार ८९१ वटा पुननिर्माण सम्पन्न भैसकेको छ । चालु आर्थिक वर्षमा ६०९ वटा विद्यालय पुःननिर्माण भैसकेका छन । ६९४ वटा निर्माणधिन छन् । आगामी आर्थिक वर्षमा ३ हजार ३६२ वटा विद्यालय पुननिर्माण हुनेछन् । विद्यालय पुननिर्माणमा विद्यालय व्यवस्थापन समिती, निर्माण व्यवसायी र गैरसरकारी संस्थाहरुले काम गरिरहेका छन् । विद्यालय व्यवस्थापन समितिले २ हजार ५०० वटा, निर्माण व्यवसायील १५ वटा र गैरसरकारी संस्थाले १ हजार विद्यालय पुननिर्माण गरिसकेका छन् । यस आर्थिक वर्षमा विद्यालय व्यवस्थापन समिती, निर्माण व्यवसायी र गैरसरकारी संस्थाहरु १ हजार ३००, ५५६ र १२५ वटा निर्माणधिन छन् । ३ हजार ६६२ विद्यालयको काम नै सुरु भएको छैन । भने १ हजार विद्यालय सर्बे भैरहेको छ । ६६० वटा विद्यालयको आफ्नो जग्गा छैन । सरकारले विद्यालयलाई जग्गा किन्न बजेट दिने व्यवस्था छैन । यसका लागि गाउँपालिका, नगरपालिका, उपमहानगरपलिका र महानगरपालिकाले जग्गा उपलव्ध गराएको छैन । ९३ वटा विद्यालयको जग्गामा मुद्धा चहिरहेको छ । भुकम्प अतिप्रभावित १४ जिल्ला र अरु १७ जिल्लामा विद्यालय पुननिर्माण भैरहेको छ । भुकम्प अतिप्रभावित १४ जिल्लामा जिल्ला आयोजना कार्यवन्यन एकाइ छ । अतिप्रभावित जिल्लाहरुमा सबै भन्दा धेरै धादिङमा ६०८ वटा विद्यालय र सबै भन्दा कम रसुवामा ९७ ओटा विद्यालय भुकम्पले क्षति भएको थियो । गत आर्थिक वर्षमा रसुवामा २९ ओटा विद्यालय पुननिर्माणमा परेका मध्य १८ वटा मात्र सम्पन्न भएको थियो । सबै भन्दा थोरै विद्यालय भएको जिल्लामा ६० वटा विद्यालय बनिसकेका छन् । बाँकी ११ वटा विद्यालय जग्गा र भौगोलिक विकटताको कारणले पुननिर्माण गर्न सकिएन । भारतीय अनुदानमा ७० वटा मध्यको ८ वटा विद्यालय पुननिर्माण केहि समयमा हुन लागेको छ ।
घरैमा बसेर ७४० विद्यार्थीले खुला विश्वविद्यालयमा डिग्री पढन पाउने
काठमाडौं । खुला विश्वविद्यालयमा स्नातकोत्तर र एमफीलसम्मको अध्ययन गर्न ७४० विद्यार्थीले आवेदन दिएका छन् । धेरै विद्यार्थीबाट समय थप गर्न अनुरोध आएपछि विश्वविद्यालयले फारम बुझाउने मिति थप गरेर अन्तिम दिन वैशाख ५ गतेसम्म तोकेको थियो । निर्धारित समयसम्म ७४० विद्यार्थीले भर्ना हुन आवेदन दिएको विश्वविद्यालयका उपकुलपति प्रा.डा लेखनाथ शर्माले बताए ।विश्वविद्यालयले चैत २१ गतेसम्म फारम बुझाउने अन्तिम दिन तोके पनि विद्यार्थीको चासो धेरै बढेपछि अन्तिम म्याद थप गरिएको थियो । खुला विश्विद्यालय पहिलो पटक सञ्चालनमा आएकाले धेरै विद्यार्थीले भर्ना हुन इच्छा देखाएपछि म्याद थपिएको उनले जानकारी दिए । विश्वविद्यालयले घरमै बसेर अनलाइनमार्फत स्नातकोत्तर र एमफीलसम्मको अध्ययन गर्न भर्ना खुलाएको हो । खुला विश्वविद्यालयले पाँचवटा विषयमा भर्ना खुलाएको थियो । एमफील इन आईसीटी एन्ड मास्टर्स इन ई–गर्भनेन्स, एमफील इन सोसल साइन्स, एमफील इन एजुकेसन प्रोग्राम, डिप्लोमा इन लाइबे्ररी एन्ड इन्फरमेसन म्यानेजमेन्ट र पोस्ट ग्राजुयट डिप्लोमा इन डिस्ट्यान्स एन्ड ई–लर्निङमा फारमका भरेका छन् । भर्ना फारमका लागि विश्वविद्यालयले १ हजार रुपैयाँ दस्तुर लिएको थियो । यस्तै पोस्टग्राजुयट डिप्लोमा इन डिस्ट्यान्स एन्ड ई लर्निङ र डिप्लोमा इन लाइब्रेअरी एन्ड इन्फरमेशन म्यानेजमेन्टको एक वर्षे र विज्ञान संकयातर्फ आईसीटीमा एमफील र मास्टर्स इन ई गभरनेन्स दुई वर्षिय लागि भर्न खुला गरेको थियो । उनकाअनुसार विश्वविद्यालयले वैशाख १५ गते प्रवेश परीक्षा लिने कार्यतालिका तय गरेको छ । प्रवेश परीक्षा केन्द्र पाटन संयुक्त क्याम्पसमा हुने विश्वविद्यालयले जनाएको छ । विश्वविद्यालयले शैक्षिक शत्र ०७४/०७५ का लागि सेमेष्टर प्रणालीमा स्नातकोत्तर र मास्टर्स इन फिलोसफी (एमफील) सम्म कलेज नगइ अध्ययन गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ ।
यो वर्षदेखि प्राथमिक तहका सबै पुस्तक रंगिन हुने, सिकाइमा सुधार हुने अपेक्षा
काठमाडौं । सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीको सिकाइमा सुधार ल्याउन सरकारले यस वर्षदेखि प्राथमिक तहसम्मका विद्यार्थीलाई रंगिन पाठ्यपुस्तक वितरण गरेको छ । शैक्षिक सत्र ०७५ देखि सरकारी स्कुलमा कक्षा १ देखि ५ कक्षासम्मका सबै विद्यार्थीले चार रंगका पुस्तक अध्ययन गर्न पाउने भएका छन् । कालो र सेतो रंगमा मात्र छापिएको पुस्तक वितरण हुदै आएकोमा विद्यार्थीको सिकाइमा अझ बढी प्रभावकारी बढाउन सबै पुस्तक रंगिन बनाइएको हो । सादा पुस्तक प्रतिपेज ३३ पैसामा छपाइ गरेकोमा रंगिन प्रतिपेज छपाई गर्दा ५० पैसा सरकारले तोकेको छ । रंगिन पुस्तक छपाइ गर्दा प्रतिपेज १७ पैसा मंहगो भएको छ । २०५७ सालदेखि २०७३ सम्म प्रतिपेज २६ पैसामा सरकारले निधारण गरेको थियो । २०७४ सालबाट बृद्धि भएर ३३ पैसा प्रतिपेज भएको छ । यस अघि कक्षा १–५ सम्म नेपाली, अंग्रेजी, गणित, विज्ञान र सामाजिका विषयहरु गरी पाँचवटै पुस्तक कालो र सेतो रंगमा मात्र छपाइ भएकाले विद्यार्थीहरू वास्तविकता भन्दा निकै टाढा हेर बुझिरहेका थिए ।जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र लिमिटेडका प्रवक्ता चित्र आर्चायलले विगत झै यो वर्ष पनि कक्षा १–५ सम्मका पाठ्यपुस्तक निजी र कक्षा ६–१०सम्म जनक शिक्षाले छाप्ने सरकारी निर्णय भएकोे बताए । उनले कक्षा १–५ सम्म ३४ लाख ५० हजार २३ विद्यार्थीकोलागि गत वर्ष १ करोड ७२ लाख ५० हजार ११५ थान किताब निजी प्रकाशकले छापेको थियो । “गतसाल हामीले ६० करोड रुपैयाँको किताब छापेकोमा १ करोड ४ लाख रुपिया बराबरको किताब थन्कियो” आर्चायलले भने “अब रंगिन किताब झनै महँगो हुन्छ र घाटमा जान्छ ।” ९९ प्रतिशत किताब छपाइको काम सकिएको र पहाडी र हिमाली जिल्लाहरुमा ९० प्रतिशत र तराईका जिल्लाहरुमा ५० प्रतिशतमात्र पुस्तकहरु पुगिसकेको छ । बिक्रेतालाई पुस्तक लिन आउन सुचना दिइरहेको उनले बताए । सातै वटा प्रदेशका कार्यलयमा पनि पुस्तकहरु पुगेको उनले दावी गरे । अब विद्यार्थीहरूलाई रंगित किताबले अकर्षित गर्ने र शिक्षकलाई पनि रंगिन किताब पाठ्य सामग्रीमा बुझाउन सजिलो हुने समेत उनको भनाई छ ।
